Συστήματα τεχνητής νοημοσύνης: Καινοτομία vs ηθική

Η ικανότητα των συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης (ΑΙ) να εκτελούν καθήκοντα που προηγουμένως μόνο άνθρωποι μπορούσαν, δημιουργεί ηθικές προκλήσεις. Όσον αφορά τα μουσεία, ορισμένοι βλέπουν τη χρήση ΑΙ ως έναν τρόπο βελτίωσης της εμπειρίας επισκεπτών και των λειτουργιών. Άλλοι, όμως, ως μια πιθανή απειλή για τη δεοντολογία και την ιδιωτικότητα.

Τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης είναι τεχνολογίες επεξεργασίας πληροφοριών που ενσωματώνουν μοντέλα και αλγορίθμους, τα οποία δημιουργούν ικανότητα μάθησης και εκτέλεσης γνωστικών εργασιών. Αυτό με τη σειρά του οδηγεί σε αποτελέσματα, όπως η πρόβλεψη και η λήψη αποφάσεων σε πραγματικά και εικονικά περιβάλλοντα.

Ειδικότερα, τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης έχουν σχεδιαστεί για να λειτουργούν σε διάφορους βαθμούς αυτονομίας, μέσω μοντελοποίησης και αναπαράστασης γνώσεων, με την αξιοποίηση δεδομένων ή τον υπολογισμό συσχετίσεων. Ωστόσο, εγείρουν νέους τύπους ηθικών ζητημάτων που περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, τον αντίκτυπό τους στη λήψη αποφάσεων, την ασφάλεια και την εργασία, την κοινωνική αλληλεπίδραση, την πρόσβαση και τις ελευθερίες.

7 σημεία να αναλογιστείτε πριν τη χρήση συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης στο μουσείο σας

Αν σκέφτεστε να χρησιμοποιήσετε τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης στο μουσείο σας, πρέπει πρώτα να κατανοήσετε τα οφέλη και τις προκλήσεις. Παρ’ ότι κάθε οργανισμός είναι μοναδικός, αναλογιστείτε τους παρακάτω τομείς ως ένα σημείο εκκίνησης, ώστε να εξερευνήσετε έργα και συνεργασίες με την ευρύτερη ομάδα σας.

Γιατί τεχνητή νοημοσύνη;

Η συζήτηση γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη είναι συχνά απλουστευμένη. Πολλές τεχνολογίες που συζητώνται δεν εξυπηρετούν τις ανάγκες μας. Ως εκ τούτου, είναι σημαντικό όχι μόνο να κατανοήσουμε την τεχνολογία που σκοπεύουμε να χρησιμοποιήσουμε, αλλά και τι δεδομένα θα απαιτήσει (ως είσοδο) και ποια δεδομένα θα παράγει (ως έξοδο).

Όπως με τις περισσότερες νέες τεχνολογίες, μπορεί να είναι ελκυστικό να συνεργαστείτε με κορυφαίες παγκοσμίως εταιρείες και να βελτιώσετε τη μουσειακή πρακτική σας. Ωστόσο, η τεχνολογία πρέπει να παρέχει λύσεις σε ερωτήματα ή προκλήσεις που αντιμετωπίζει το μουσείο και όχι να αποτελεί πρόσθετο εμπόδιο στη βασική του αποστολή.

Επειδή είναι νόμιμο δεν σημαίνει ότι είναι και ηθικό

Οι κανονισμοί γύρω από τις τεχνολογίες είναι ακόμα ελλιπείς και ως εκ τούτου, πολλές λύσεις είναι νόμιμες, αλλά δεοντολογικά αμφισβητήσιμες. Τα μουσεία, ως κοινωνικά ιδρύματα πρέπει να προβληματιστούν σχετικά με τα πρωτόκολλά τους και παράλληλα με του νόμου, όταν πρόκειται να αναπτύξουν εφαρμογές ΑΙ.

Ο σχεδιασμός της ψηφιακής πολιτικής και των επαγγελματικών προτύπων που άπτονται αυτής είναι διεπιστημονικά. Μάλιστα, οι κανονισμοί εμπλέκουν περισσότερο επαγγελματίες του κλάδου της πληροφορικής παρά της μουσειολογίας. Συνεπώς, η διερεύνηση ενός ευρέος φάσματος επαγγελματικών προτύπων και νόμων μπορεί να βοηθήσει στη δημιουργία μιας ψηφιακής πολιτικής, που ευθυγραμμίζεται με την αποστολή και τις αξίες του μουσείου σας.

Ένα μεγάλο γλωσσικό μοντέλο (LLM) είναι ένας τύπος αλγορίθμου τεχνητής νοημοσύνης (AI) που χρησιμοποιεί τεχνικές βαθιάς μάθησης και μαζικά μεγάλα σύνολα δεδομένων για να κατανοήσει, να συνοψίσει, να δημιουργήσει και να προβλέψει νέο περιεχόμενο. Μεγάλα γλωσσικά μοντέλα: “Οι ροές δεδομένων που παράγουν τα Μεγάλα Γλωσσικά Μοντέλα μπορούν να θεωρηθούν ως “περιγράμματα”. Σειρές πληροφοριών που ρέουν γύρω από το περιεχόμενο στο οποίο εκπαιδεύονται, ανταποκρινόμενες στις εργασίες που τους ζητείται να εκτελέσουν. Όπως και με την προηγούμενη έννοια, οι μορφές αυτές μπορούν να ανταποκρίνονται δυναμικά σε αντικείμενα που αντιπροσωπεύουν τα ζητήματα εντός της τεχνολογίας”. Καλλιτέχνης: Tim West | Πηγή: Deepmind/ Unsplash

Τα κατάλληλα εργαλεία

Μπορούν να χρησιμοποιηθούν διάφορα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης δωρεάν ή φθηνά (συχνά μέσω ενός μοντέλου freemium). Ανάμεσά τους το IBM Watson, ένα εργαλείο επεξεργασίας φυσικής γλώσσας που επιτρέπει την ανάλυση τεράστιων όγκων δεδομένων που βασίζονται σε κείμενο, όπως ανατροφοδότηση των επισκεπτών, γρήγορα και φτηνά.

Ακόμα, εργαλεία μηχανικής όρασης, όπως το Google Cloud Vision API ή το Microsoft Azure  επιτρέπουν τη δημιουργία ετικετών για εικόνες με μεταδεδομένα. Αυτό μπορεί να είναι χρήσιμο όταν πρόκειται για τη διαχείριση ψηφιακών συλλογών.

Τέτοιου είδους εργαλεία αναμένεται να γίνουν πιο δημοφιλή στα επόμενα χρόνια. Προκειμένου, όμως, τα μουσεία να ασχοληθούν με αυτές τις τεχνολογίες, με έναν τρόπο που να ευθυγραμμίζεται με την αποστολή τους, πρέπει να έχουν συνείδηση της ποιότητας και της διαχείρισης της προκατάληψης.

Διαδικασία διασφάλισης ποιότητας

Σε οποιαδήποτε διαδικασία λήψης απόφασης, είναι σημαντικό να διασφαλίζεται η ποιότητα από κάποιον άνθρωπο. Ο προβληματισμός σχετικά με τα δεδομένα που δημιουργούνται μέσω εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης είναι απαραίτητος.

Πέρα από αυτό, ο τρόπος με τον οποίο τα δεδομένα αυτά θα χρησιμοποιηθούν εσωτερικά, αλλά και εξωτερικά χρήζει διερεύνησης. Για παράδειγμα, ποιες είναι οι επιπτώσεις της διαχείρισης δεδομένων που αφορούν τους επισκέπτες;

Διαχείριση μεροληψίας

Λένε πως οι μηχανές μοιάζουν πολύ με τα μουσεία, αφού είναι εγγενώς προκατειλημμένα. Έτσι, ενώ τα εργαλεία μηχανικής μάθησης μπορούν να παρέχουν πολύτιμα μεταδεδομένα για τη διαδικτυακή σας συλλογή, θα μπορούσαν επίσης να ενισχύσουν την προκατάληψη.

Η κατανόηση της εκπαίδευσης δεδομένων και των αλγορίθμων που χρησιμοποιούνται για τις αποφάσεις είναι ζωτικής σημασίας, για να διασφαλιστεί η ακεραιότητα οποιασδήποτε εφαρμογής αυτών των τεχνολογιών στα μουσεία.

Προώθηση επωνυμίας

Οι εταιρείες τεχνολογίας επιθυμούν να συνεργαστούν με μουσεία, ιδίως μεγάλα με ισχυρά, εθνικά και διεθνή εμπορικά σήματα. Παράλληλα, τέτοιες συμπράξεις δίνουν στα ιδρύματα πρόσβαση σε τεχνολογίες αιχμής και προσαρμοσμένες λύσεις.

Ωστόσο, τα μουσεία πρέπει να σκεφτούν τις συνεργασίες αυτές με τον ίδιο τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζουν τη συγκέντρωση κεφαλαίων. Ποιες είναι οι ηθικές επιπτώσεις της επωνυμίας σε περίπτωση σύμπραξης; Πώς ευθυγραμμίζεται αυτή η σχέση με την αποστολή του μουσείου;

Κριτικός τεχνολογικός λόγος

Τα μουσεία έχουν την ευκαιρία να εμπλακούν κριτικά με αυτές τις τεχνολογίες, αντιλαμβανόμενα τον αντίκτυπο που έχουν, με το να είναι ανοικτά και υπεύθυνα για το ποιες τεχνολογίες χρησιμοποιούν. Έτσι, θα δημιουργηθεί γνώση γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη και τις τεχνολογίες μηχανικής μάθησης.

Παράλληλα, η επικοινωνία μεταξύ των ομάδων ψηφιακών εφαρμογών, δημόσιων προγραμμάτων και συλλογών θα μπορούσε να γίνει πιο στοχαστική και δεσμευτική, μέσω της διαφάνειας σε όλο τον οργανισμό.

Η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης σε μουσεία μπορεί να προσφέρει πολυάριθμα οφέλη. Ωστόσο, εγείρονται σημαντικές ηθικές ανησυχίες, που αφορούν στην προστασία των δεδομένων, την προκατάληψη και τον ρόλο της τεχνολογίας στη λήψη αποφάσεων.

Για να αντιμετωπίσουν αυτές τις προκλήσεις, τα ιδρύματα οφείλουν να χρησιμοποιούν την ΑΙ ως εργαλείο για την ενίσχυση της λήψης αποφάσεων και όχι ως υποκατάστατο της ανθρώπινης κρίσης. Επιπλέον, πρέπει να είναι διαφανή σχετικά με τη χρήση της στη λήψη αποφάσεων και να διασφαλίζουν ότι υπάρχει ανθρώπινη εποπτεία για να αποτρέψουν τη λήψη αποφάσεων που αντιβαίνει στις αξίες τους.

Αφήστε ένα σχόλιο...

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Scroll to Top