Πειραματική μουσειολογία: Eπεκτείνοντας τα όρια της τέχνης και τεχνολογίας

Ζητάμε μια πειραματική μουσειολογία, στην οποία ως επαγγελματίες του πολιτισμού, θα εφαρμόζουμε διεπιστημονικές πρακτικές. Έτσι, θα είμαστε σε θέση να χειριζόμαστε καλύτερα τα ιδιαίτερα διλήμματα που αντιμετωπίζουν τα μουσεία στην εξισορρόπηση, για παράδειγμα, των διαστάσεων της εκπαίδευσης και της ψυχαγωγίας.

Προωθώντας τον πειραματισμό στη μουσειολογία

Η πρόταση του ICOM να οριστούν τα μουσεία ως «δημοκρατικοί, περιεκτικοί και πολυφωνικοί χώροι, που προάγουν την κοινωνική δικαιοσύνη, την παγκόσμια ισότητα και πλανητική ευημερία», συντονίζεται με την ανάγκη για πιο ακτιβιστικό και θετικό ρόλο των πολιτιστικών ιδρυμάτων.

Η προώθηση μιας «πειραματικής» προσέγγισης της μουσειολογίας στηρίζεται στο λεγόμενο τέταρτο ή μετα-κριτικό κύμα της, με την εστίασή του να βρίσκεται στον σχεδιασμό και την πρακτική των εκθέσεων.  Στο πλαίσιο αυτής της ερευνητικής γραμμής, το μουσείο προτείνεται μερικές φορές ως «εργαστήριο» ή/και ως χώρος πειραματισμού στο εκθεσιακό πεδίο.

Παγκοσμίως, τα μουσεία προσπαθούν σήμερα να επαναπροσδιοριστούν και να αυξήσουν τη συνάφεια με το κοινό. Με τους προϋπολογισμούς υπό πίεση, βρίσκονται αντιμέτωπα με δομικές αναπροσαρμογές.  Παράλληλα, αναζητούν την ισορροπία ανάμεσα στον παραδοσιακό τους ρόλο, ως «φάρου» διαφώτισης και της επείγουσας ανάγκης προσέλκυσης νέου κοινού σε μια οικονομία εμπειριών, που γίνεται ολοένα και πιο καταναλωτική. Για να ξεπεράσουν το δίλημμα αυτό και να εξελιχθούν, χρειάζεται να πειραματιστούν.

Παρά το γεγονός ότι πολλά ιδρύματα σήμερα υιοθετούν εμπορικά μοντέλα σχεδιαστικής σκέψης, όπως το IDEO, δεν είναι αρκετά για να μετασχηματίσουν τη γνώση. Ως εκ τούτου, οι μουσειακές εκθέσεις δεν συνεπάγονται την παραγωγή ουσιαστικής γνώσης από μόνες τους, αλλά χρειάζεται να δουλεύει κανείς εντατικά με συλλογές, δοκιμάζοντας ιδέες.

Ο πειραματισμός δεν είναι μία έννοια, που αφορά αποκλειστικά τη μουσειολογία και τη μουσειακή πρακτική. Μέσω αυτού, τα μουσεία αναπτύσσουν νέες έννοιες, ιδέες για εκθέσεις και επικοινωνιακή προβολή, όπως εισήγαγαν και διασταύρωσαν παραδόσεις και μορφές από το ένα είδος μουσείου στο άλλο.

Ωστόσο, απαιτείται διαρκής προσπάθεια για τον εντοπισμό, την εξέταση και τον προβληματισμό σχετικά με τον πειραματισμό, ως ξεχωριστή προσέγγιση της μουσειακής αλληλεπίδρασης σε διαφορετικά θεσμικά και επιστημονικά πλαίσια. Με άλλα λόγια, τα μουσεία χρειάζεται να ξεφύγουν από την εστίαση σε ερωτήματα σχετικά με την ψηφιακή ενσωμάτωση, τις αναπαραστάσεις αντικειμένων ή την εμπλοκή του κοινού σε διαδικτυακούς και φυσικούς χώρους.

Αντ’ αυτού, μπορούν να χειριστούν τα τρέχοντα διλήμματα, προωθώντας την αλλαγή μέσω του πειραματισμού, στο πλαίσιο του ευρύτερου σχεδιασμού. Ο μετασχηματισμός των μουσείων πρέπει να επικεντρωθεί στην εννοιολόγηση και την τεκμηρίωση των καθημερινών προκλήσεων των ιδρυμάτων, ειδικά σε σχέση με ευρύτερες κοινωνικές, πολιτικές και οικονομικές προεκτάσεις.

We Are Like Vapours: Pacifying the South China Sea | Hong Kong Maritime Museum

Η επανάσταση στην οπτικοποίηση πολιτιστικών δεδομένων

Μια σύντομη ανασκόπηση των διαδικτυακών συλλογών πολιτιστικής κληρονομιάς αποκαλύπτει μια επανάσταση οπτικοποίησης, που απαιτεί επανεξέταση του λειτουργικού πλαισίου και του ρόλου του μουσείο στην κοινωνία. Η ενασχόληση με τις συλλογές μέσω της οπτικοποίησης δεν είναι η «μαγική λύση» για τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα μουσεία. Ωστόσο, αποτελεί εξέλιξη του τρόπου με τον οποίο αφηγούνται οι ιστορίες.

Η πειραματική μουσειολογία όχι μόνο αγκαλιάζει αυτό το συνεχώς μεταβαλλόμενο τοπίο, αμφισβητεί επίσης τη νοοτροπία που προσποιείται ότι «ανοίγει» το μουσείο μέσω της ψηφιοποίησης, αφήνοντας άθικτο το «γραμμικό ήθος» του. Σε αυτό το πλαίσιο, η θεωρία της ενσώματης εμπειρίας είναι κεντρική σε μια μετα-ψηφιακή μουσειακή συνάντηση.

Στον πυρήνα της, εξετάζει εξονυχιστικά καινοτόμες πρακτικές, για να μεταμορφώσει τις αλληλεπιδράσεις των μουσείων με τον κόσμο. Αποτελεί χρήσιμο εργαλείο, ώστε τα μουσεία να μπορούν να σχεδιάσουν, να εφαρμόσουν και να αξιολογήσουν νέους τρόπους αφοσίωσης και συμμετοχής του κοινού.

Το 2003 δημιουργήθηκε το Virtual Room, στο Museum Victoria (Αυστραλία). Αυτό το διαδραστικό και καθηλωτικό περιβάλλον ήταν ένα από τα πρώτα συστήματα απεικόνισης μεγάλης κλίμακας για το κοινό. Λίγα χρόνια μετά, το 2017 ιδρύεται το Εργαστήριο Πειραματικής Μουσειολογίας (eM+) στην Ελβετία.

Το eM+ συνδυάζει την έρευνα από επιστημονική, καλλιτεχνική και ανθρωπιστική προοπτική και προωθεί μετακινηματογραφικές, πολυαισθητηριακές εμπειρίες, χρησιμοποιώντας πειραματικές πλατφόρμες. Σε μια αποθήκη 1.500 τετραγωνικών μέτρων φιλοξενεί εννέα συστήματα οπτικοποίησης μεγάλης κλίμακας, επιτρέποντας τη διασταύρωση της καθηλωτικής οπτικοποίησης, της διαδραστικής αφήγησης και των πολιτιστικών δεδομένων.

Ανάμεσα στα θέματα, με τα οποία ασχολείται το εργαστήριο, για να αναπτύξει έργα σε ιδρύματα είναι η πειραματική μουσειογραφία. Πρόκειται για τη δημιουργία των πλαισίων της «ενσώματης μουσειογραφίας» και της «επιστήμης της εμπλοκής».

Βρίσκουν εφαρμογή σε γκαλερί, βιβλιοθήκες, αρχεία και μουσεία, με τη χρήση τεχνολογιών εικονικής, επαυξημένης και μεικτής πραγματικότητας, σε συνδυασμό με ισχυρές ηχητικές αρχιτεκτονικές. Η πειραματική μουσειογραφία προωθεί τα θεωρητικά πλαίσια της νέας μουσειολογίας, επαναπροσδιορίζοντας τα όρια του δημόσιου, μουσειολογικού χώρου.

Στο ίδιο πλαίσιο, το DomeLab είναι το πρώτο πειραματικό fulldome υπερ-υψηλής ανάλυσης (4K) στην Αυστραλία. Eξυπηρετεί τη διερεύνηση 3 θεμάτων: Μελλοντική Μουσειολογία και Πειραματικές Ανθρωπιστικές Επιστήμες, μέσω 9 έργων. Ως κινητό σύστημα θα βρίσκεται σε 3 πόλεις και 7 ιδρύματα για τα επόμενα 3 χρόνια.

Πρόκειται για ένα μοναδικό σύστημα προβολής χαμηλού κόστους, που συνδυάζει την τεχνική καινοτομία στην υπολογιστική ισχύ και τις δυνατότητες γραφικών, με την αισθητική υπεροχή στην παροχή περιεχομένου. Το έργο αυτό είναι μια συνεργασία μεταξύ 15 ερευνητών από 11 οργανισμούς, των οποίων η πρωτοποριακή έρευνα βρίσκεται στην αιχμή της τέχνης των νέων μέσων, της νέας μουσειολογίας και των ψηφιακών ανθρωπιστικών επιστημών.

Από το 2015, οι εκθέσεις του DomLab παρουσιάζουν την εκπληκτική, ετερογενή αρχιτεκτονική θόλων της Βομβάης. Αυτό το σύστημα αναμένεται να προωθήσει νέα σύνορα στην καθηλωτική οπτικοποίηση, την έξυπνη αλληλεπίδραση και τις εμπειρίες για διαδραστικά μέσα.

Τα μουσεία στρέφουν ολοένα και περισσότερο την προσοχή τους σε συμμετοχικές και εμβυθιστικές εμπειρίες. Ομοίως, οι σχεδιαστές παιχνιδιών αναγνωρίζουν ότι η καθηλωτική οπτικοποίηση μπορεί να ασχοληθεί πιο αποτελεσματικά με τα πιεστικά, κοινωνικά προβλήματα.

Ωστόσο, παρά το ρηξικέλευθο έργο που ήδη λαμβάνει χώρα, η επέκταση της μουσειολογικής σκέψης στο πλούσιο αισθητηριακό, αντιληπτικό και κοινωνικό δυναμικό της απεικόνισης παραμένει αχαρτογράφητη περιοχή για πολλά μουσεία. Θα μπορέσουν τα ιδρύματα να ανταποκριθούν σε αυτόν το ρόλο τους και να υποστηρίξουν τον ορισμό τους;

Αφήστε ένα σχόλιο...

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Scroll to Top