Η συνεργασία πολιτών και πολιτιστικών φορέων μέσω της τεχνολογίας

Μέσω της τεχνολογίας ο πολιτισμός είναι ευκολότερα προσβάσιμος από το κοινό. Οι πολίτες ενδιαφέρονται για τη λειτουργία του μουσείου και προσπαθούν να ασχολούνται πιο ενεργά με αυτό.

Η εσωστρέφεια την οποία, ενδεχομένως, άθελα τους διατηρούσαν τα μουσεία και οι πολιτιστικοί φορείς γενικότερα, φαίνεται να υποχωρεί. Σταδιακά αντικαθίσταται από μία αναθεωρημένη αντίληψη για την αλληλεπίδραση με τον επισκέπτη, η οποία συνοδεύεται από ελπιδοφόρες δράσεις. Αυτή η έντονη ενασχόληση δεν αφορά, ακόμα, πλήθος πολιτιστικών φορέων, ιδιαίτερα στη χώρα μας, αλλά ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα που δείχνει να αφουγκράζεται τις ανάγκες της κοινωνίας και να τις συνδυάζει αριστοτεχνικά με τις νέες τεχνολογίες.

Ψηφιακά μέσα και πολιτιστικοί φορείς

Η κοινωνία αναζητεί και επιζητεί μια βαθιά ενασχόληση με θέματα, τα οποία τα παλαιότερα χρόνια δεν μπορούσε ή δεν είχε σκεφτεί τη δυνατότητα να το κάνει.  Αρχικά, τα μουσεία κατασκεύαζαν ιστοτόπους με διαθέσιμες πληροφορίες για το ίδιο το μουσείο και το ωράριο του. Στη συνέχεια, προέβαλαν τις εκθέσεις τους με τη μορφή ανακοίνωσης και αργότερα, αρκετά από αυτά, φιλοξένησαν φωτογραφίες των ίδιων των εκθεμάτων τους εγκαινιάζοντας την εποχή που αποτέλεσε το εναρκτήριο λάκτισμα του «ψηφιακού μουσείου».

Ψηφιακές «συλλογικές» δράσεις

Ο «συμμετοχικός» χαρακτήρας, που πολλοί πολιτιστικοί φορείς τείνουν να αποζητούν μέσω των ψηφιακών τους μέσων, είναι ουσιαστικά ένας εκδημοκρατισμός του χώρου του πολιτισμού. Η κεντρική ιδέα είναι πως ο κάθε πολίτης, ανάλογα με την επαγγελματική του ιδιότητα ή τις γενικότερες γνώσεις τις οποίες κατέχει, μπορεί να συμβάλλει κάνοντας πληρέστερη σε πληροφορίες τη συλλογή, κάτι που οι γνώσεις ενός Αρχειονόμου δε μπορούν να καλύψουν εξ’ ολοκλήρου.

Δίνεται, δε, η δυνατότητα να κάνει χρήση πλήθους ενεργειών που μέχρι τότε τις αναλάμβανε το εξειδικευμένο προσωπικό του φορέα. Κάποιες από αυτές είναι η δημιουργία ετικέτας (tagging), καταχώρηση γεωχωρικών δεδομένων (geo-location), μεταγραφή από χειρόγραφα (transcription), συλλογής (collection), ταξινόμησης στοιχείων (classification) και συνεργατικής επιμέλειας των πολιτιστικών συλλογών (co-curation).

Ο «συμμετοχικός» χαρακτήρας, που πολλοί πολιτιστικοί φορείς τείνουν να αποζητούν μέσω των ψηφιακών τους μέσων, είναι ουσιαστικά ένας εκδημοκρατισμός του χώρου του πολιτισμού.

Συμμετοχικότητα και κοινωνικά δίκτυα

Στη χώρα μας, πλήθος πολιτών ήδη δραστηριοποιούνται μέσω των κοινωνικών δικτύων, δημιουργώντας ομάδες ή σελίδες στις οποίες συγκεντρώνουν και κοινοποιούν υλικό με πολιτιστικό περιεχόμενο, σε μια προσπάθεια ανάδειξης της πολιτιστικής κληρονομιάς της περιοχής τους ή γενικότερα της χώρας.

Με τον τρόπο αυτόν, ενεργοποιείται ο «πνευματικός αλτρουισμός» των πολιτών, αρχικά ως μονάδων, και στη συνέχεια δημιουργώντας κοινότητες κάτω από την ομπρέλα ενός κοινού στόχου. Επίσης, καλλιεργείται ένας ψηφιακός διάλογος μεταξύ τους ανακαλώντας μνήμες και ιστορικά τεκμήρια τα οποία ωστόσο είναι ιδιωτικά και μπορεί να μη συμπεριλαμβάνονται στη συλλογή κάποιου φορέα ή να μην έχουν δημοσιευτεί ποτέ.

Αυτές οι οργανωμένες δράσεις αποδεικνύουν πως οι πολίτες αποζητούν ένα χώρο ελεύθερης πολιτιστικής έκφρασης κατά την οποία εκείνοι επιλέγουν το περιεχόμενο, την περιγραφή, το πότε θα το διαθέσουν και σε ποιόν. Αντιλαμβάνονται την αξία της συλλογής, της ταξινόμησης και της πληρέστερης περιγραφής προσθέτοντας ετικέτες και κείμενο, τα οποία ενισχύουν την πιθανότητα γρήγορης ανάκτησης του τεκμηρίου μέσω του διαδικτύου.

Geo-location ή αλλιώς ιστορική χαρτογράφηση

Ένας διαδικτυακός χώρος δίνει την ελευθερία στο χρήστη να δει αυτό που εκείνος επιθυμεί με τη σειρά που εκείνος θεωρεί ουσιαστική ή/και να δημιουργήσει μια εναλλακτική ιστορική περιήγηση που σκιαγραφείται από τα ψηφιακά του αποτυπώματα χρησιμοποιώντας τεχνολογία geo-location. Ο ίδιος μπορεί αν το επιλέξει να κοινοποιήσει τη διαδρομή του μέσω των δικτύων, είτε μέσω ειδικά διαμορφωμένων ιστοσελίδων, που εξυπηρετούν αυτόν τον σκοπό.

Η περίπτωση των εφαρμογών που βασίζονται στην ιστορική χαρτογράφηση, είναι μια από τις δημοφιλέστερες κατηγορίες και αφορά εφαρμογές οι οποίες χρησιμοποιούν την τεχνολογία geo-location. Εκεί, ο χρήστης μπορεί να μεταφορτώσει πολυμεσικό περιεχόμενο (φωτογραφίες, έγγραφα, βίντεο κ.ά.) σε μια συγκεκριμένη τοποθεσία του χάρτη, όπως μια παλιά οικογενειακή φωτογραφία σε ένα τοπικό αξιοθέατο ή σε έναν συνοικιακό δρόμο που δεν υπάρχει πιά.

Επομένως, ο επισκέπτης/χρήστης περιηγείται σε μία διαδρομή που τον ταξιδεύει στα παλαιότερα χρόνια και σε σημαντικά ιστορικά γεγονότα και αναφορές. Πολλές εφαρμογές δεν παρέχουν τη δυνατότητα της προσθήκης δεδομένων και περιορίζονται στην απλή αποτύπωση της διαδρομής τους ως πρόταση σε άλλους χρήστες της ίδιας εφαρμογής.

Πολιτιστικές εφαρμογές με συμμετοχικό, πληθοποριστικό χαρακτήρα

Τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει αρκετές προσπάθειες για τη δημιουργία ειδικών εφαρμογών που απευθύνονται σε πολίτες και έχουν ως βασικό αντικείμενο τη συλλογή πολιτιστικών δεδομένων και τη διαχείριση αυτών. Τα περισσότερα projects προέρχονται από α) έρευνες πανεπιστημιακών ιδρυμάτων, βιβλιοθηκών, μουσείων, β) ανεξάρτητες εθελοντικές προσπάθειες και γ) εταιρίες με εμπορικό ενδιαφέρον.

Οι εφαρμογές αυτές, συνήθως, επιτρέπουν τη μεταφόρτωση δεδομένων μετά από την επεξεργασία από κάποιον πολίτη που αναλαμβάνει να φέρει εις πέρας μια εργασία όπως π.χ. τη μεταγραφή μιας παλαιάς χειρόγραφης επιστολής ενός συγγραφέα, την προσθήκη ετικέτας και την περιγραφή ενός τεκμηρίου. Αφορούν, δηλαδή, την επεξεργασία, εγγράφων που ήδη υπάρχουν στην ψηφιακή συλλογή του φορέα.

Συνήθως, οι φορείς συνοδεύουν τα προγράμματα αυτά με ψηφιακά εγχειρίδια είτε διενεργούν δια ζώσης σεμινάρια, έτσι ώστε να καθοδηγήσουν τους χρήστες και να τους παρουσιάσουν κάποιους βασικούς κανόνες για τη σωστή διαχείριση των πληροφοριών και των δεδομένων που ενδιαφέρονται να μεταφορτώσουν.

Όσο περνούν τα χρόνια και κυρίως στην μετά-κορωνοϊού εποχή, οι δράσεις αυτές αυξάνονται δημιουργώντας ένα «κύμα» φορέων και πολιτών που συνεργάζονται για τον ίδιο στόχο. Είναι σημαντικό για τους πολίτες να εισπράττουν έμπρακτα αυτό που τόσο έντονα υπερασπίζονται οι πολιτιστικοί φορείς, πως ο πολιτισμός ανήκει σε όλους! Μπορεί να τον αγγίξει, να τον επεξεργαστεί και να συνδράμει στη διάδοση και διαφύλαξη του στο διηνεκές.

Αφήστε ένα σχόλιο...

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Scroll to Top