Είναι οι εφαρμογές XR το μέλλον της μουσειακής εκπαίδευσης;

Η μουσειακή εκπαίδευση είναι άμεσα συνδεδεμένη με τα αναλυτικά προγράμματα των σχολείων, καθώς και με τις τεχνολογίες που μπορούν να υποστηρίξουν τη μάθηση. Καθώς ενσωματώνονται ψηφιακά εργαλεία στην εκπαίδευση, η XR (extended reality) υπόσχεται αναβαθμισμένα μαθησιακά περιβάλλοντα.

Η διευρυμένη πραγματικότητα (XR) -ονομασία για τις τεχνολογίες που συνδυάζουν τον πραγματικό και τον εικονικό κόσμο, όπως η επαυξημένη πραγματικότητα (AR), η εικονική πραγματικότητα (VR) και η μικτή πραγματικότητα (MR)- φαίνεται να είναι ένα σημαντικό εργαλείο, ιδίως για την εκπαίδευση και περιβάλλοντα μάθησης, όπως τα μουσεία. Μάλιστα, αναμένεται να έχει αυξανόμενο και διαρκή αντίκτυπο στην εξειδικευμένη εκπαίδευση, καθώς τα δίκτυα 5G πολλαπλασιάζονται.

Οι δυνατότητες της XR για την εκπαίδευση

Η πανδημία είχε σημαντικό αντίκτυπο στις μεθόδους μάθησης  και την εκπαίδευση συνολικά. Μαθητές από εκατοντάδες χώρες σε όλο τον κόσμο, βιώνουν μέχρι σήμερα διαταραχές στη διαδικασία διδασκαλίας. Η τεχνολογία XR, εκτός από την ευελιξία του ως εικονικό, εξ’ αποστάσεως εργαλείο μάθησης, μπορεί να προσφέρει στους μαθητές πολυαισθητηριακές εμπειρίες, που είναι αδύνατες στον πραγματικό κόσμο.

Οι εκπαιδευτικοί γνωρίζουν ότι οι μαθητές κατακτούν ευκολότερα τη γνώση, όταν διεγείρονται περισσότερες από τις αισθήσεις τους. Με αυτόν τον στόχο, οι προγραμματιστές προσθέτουν την αίσθηση της αφής στην XR, χρησιμοποιώντας απτικά γάντια που ασκούν αντίσταση, για να μεταφέρουν την αίσθηση των σχημάτων, των υφών, της ακαμψίας, της πρόσκρουσης και της αντίστασης σε προγράμματα εκπαίδευσης VR. Η όσφρηση, η γεύση και η ακοή προβλέπεται ότι θα είναι διαθέσιμες στην εκπαίδευση AR και VR μέχρι το 2030, ως μέρος ενός νέου «Διαδικτύου των αισθήσεων» (Internet of Senses).

Οι εκπαιδευτικοί μπορούν, επίσης, να δομήσουν τα προγράμματα σπουδών με XR, ως παιχνίδια, για να προσφέρουν μια εναλλακτική λύση σε σχέση με τους πιο παραδοσιακούς τρόπους διδασκαλίας. Με τη σειρά τους, τα μουσεία που ακολουθούν τόσο τα αναλυτικά προγράμματα όσο και τις εξελίξεις στην κοινωνία, θα μπορούν να ενσωματώσουν τις τεχνολογίες αυτές, ώστε να βελτιώσουν τα μαθησιακά αποτελέσματα στα εκπαιδευτικά τους προγράμματα.

Σαφώς και ένας περιοριστικός παράγοντας για τα πολιτιστικά ιδρύματα είναι το κόστος, ωστόσο η έρευνα σε χρηματοδοτικά προγράμματα, η συμμετοχή σε διεθνείς διαγωνισμούς ή η συνεργασία με φορείς, μπορεί να υποστηρίξει το όραμα σας. Η πρόθεση, όμως, δεν αρκεί πάντα. Ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα σε περιβάλλον XR χρειάζεται να διαθέτει συγκεκριμένα χαρακτηριστικά, ώστε να είναι αποτελεσματικό.

Χαρακτηριστικά για ένα επιτυχημένο εκπαιδευτικό πρόγραμμα με XR

Το XR έχει ορισμένα χαρακτηριστικά που ευθυγραμμίζονται με μαθησιακούς στόχους και διαδικασίες, επειδή επιτρέπουν στους εκπαιδευόμενους να ασχοληθούν με συγκεκριμένα καθήκοντα. Αναφερόμαστε σε αυτά τα χαρακτηριστικά και τις δυνατότητες που απορρέουν από αυτά για τη μάθηση ως δυνατότητες (affordances).

– Αύξηση του ενδιαφέροντος και των κινήτρων για μάθηση:

Μελέτες διαπιστώνουν ότι η χρήση μαθησιακών περιβαλλόντων XR αυξάνει την ευχαρίστηση, το ενδιαφέρον και τα κίνητρα μάθησης των εκπαιδευομένων. Επιπλέον, η αυτοαποτελεσματικότητα των εκπαιδευομένων και η πίστη στις δικές τους ικανότητες, βελτιώνονται από τη χρήση καθηλωτικών μαθησιακών περιβαλλόντων, που παρέχουν ρεαλιστικές πρακτικές ή παρατηρησιακές εμπειρίες.

– Εξατομίκευση:

Οι πλατφόρμες XR μπορούν να προσαρμοστούν στο περιβάλλον του κάθε χρήστη για μια εξατομικευμένη μαθησιακή εμπειρία, που τοποθετεί τη μάθησή του μέσα σε ένα σχετικό πλαίσιο. Χρησιμοποιώντας τεχνικές χωρικής χαρτογράφησης, οι πλατφόρμες AR και συγκεκριμένα MR μπορούν να δημιουργήσουν ένα τρισδιάστατο πλέγμα του χώρου του χρήστη, όπου το εικονικό περιεχόμενο μπορεί να αλληλεπιδράσει με το περιβάλλον.

– Οπτικοποίηση:

Οι εφαρμογές XR μπορούν να βοηθήσουν τους εκπαιδευόμενους να δουν αντικείμενα, ζώα ή κατασκευές, που είναι αδύνατο ή δύσκολο στον φυσικό κόσμο. Αυτό μπορεί να βοηθήσει μαθητές σε ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα να κατανοήσουν το περιεχόμενο του μουσείου ευκολότερα.

– Ενεργητική μάθηση:

Οι εκπαιδευόμενοι μπορούν να πειραματιστούν με εικονικά αντικείμενα σε περιβάλλοντα που δημιουργούνται από υπολογιστή, διευκολύνοντας νέους τρόπους μάθησης μέσω οικοδόμησης της γνώσης. Σε πρακτικές και βιωματικές δραστηριότητες, για παράδειγμα, οι συμμετέχοντες θα είναι σε θέση να περιεγραστούν υλικά ή να εξασκηθούν σε σενάρια υψηλού κόστους και κινδύνου, αποκτώντας έτσι ευκολότερα δεξιότητες.

– Μάθηση βασισμένη σε παιχνίδια:

Τα παιχνίδια μπορούν να εμπλέξουν τους εκπαιδευόμενους, προσαρμόζοντας τη δυσκολία, ανάλογα με τις ανάγκες και την επάρκεια, παρέχοντας ένα διασκεδαστικό περιβάλλον μάθησης (serious games).

– Εικονικές/ενισχυμένες εκδρομές:

Η εικονική πραγματικότητα μπορεί να μεταφέρει τους χρήστες σε μέρη που είναι αδύνατο να επισκεφθούν στην πραγματική ζωή . Σκεφτείτε να μπορούσαν οι μαθητές να ζήσουν για λίγο στην εποχή της Αναγέννησης και να δουν από κοντά τα έργα τέχνης, που εκτίθενται στο μουσείο σας ή να βρίσκονταν στο εργαστήρι ενός καλλιτέχνη.

– Παιχνίδι ρόλων:

Το παιχνίδι ρόλων αποτελεί ένα αποτελεσματικό παιδαγωγικό εργαλείο για την εξερεύνηση της ταυτότητας, το οποίο βοηθά τους ανθρώπους να αποκτήσουν κοινωνικές και συναισθηματικές δεξιότητες.

– Εμβυθιστική αφήγηση:

Οι ιστορίες είναι ισχυρές για τη μάθηση και η καθηλωτική αφήγηση μπορεί να βάλει τον εκπαιδευόμενο «μέσα» σε μια ιστορία, για να του παράσχει πλαίσιο, ώστε να τις κατανοήσει.

– Νέες κοινωνικές αλληλεπιδράσεις:

Οι εφαρμογές XR επιτρέπουν ολοένα και περισσότερο στους ανθρώπους να αλληλεπιδρούν με άλλους, μέσω εικονικών συναντήσεων, παιχνιδιών και κοινωνικών δικτύων. Ανοίγουν τις δυνατότητες για συνεργατική μάθηση και συνδέουν άτομα σε απομακρυσμένα μέρη, που είναι δύσκολο να οργανωθούν.

Τα παραπάνω χαρακτηριστικά αποτελούν από μόνα τους σημαντικά κίνητρα, ώστε ένα μουσείο να ενσωματώσει εφαρμογές XR στα εκπαιδευτικά του προγράμματα. Δε θα διευκολύνουν μόνο τη μαθησιακή εμπειρία, αλλά αποτελούν και τα ίδια  εκπαιδευτικούς στόχους από μόνα τους.

Πηγή: Billetto/ Unsplash

Οι εφαρμογές XR δεν έχουν διερευνηθεί ακόμα πλήρως

Η τεχνολογία XR έχει ορισμένα χαρακτηριστικά που δυσχεραίνουν την επίτευξη ορισμένων μαθησιακών στόχων, τα οποία αναφέρονται ως περιορισμοί. Ειδικότερα, οι εμπειρίες XR παρέχουν στους εκπαιδευόμενους πολλά οπτικά και ακουστικά ερεθίσματα, τα οποία μπορούν να αυξήσουν το γνωστικό τους φορτίο, καθώς επεξεργάζονται αυτά που βλέπουν, ακούν και διαβάζουν. Ωστόσο, απαιτείται περαιτέρω έρευνα για την κατάκτηση των βέλτιστων πρακτικών.

Ακόμα, υπάρχουν περιορισμοί χρόνου. Τα HMDs (Head-mounted displays) που χρησιμοποιούνται για VR και MR μπορούν να κάνουν τους ανθρώπους να αισθανθούν άβολα ή να νιώσουν ναυτία σε μόλις 10-15 λεπτά, υποδεικνύοντας ότι είναι καλύτερο να χρησιμοποιούνται σε μικρές δόσεις, παρά ως τρόπος διδασκαλίας για ένα πλήρες πρόγραμμα.

Παράλληλα, τίθενται θέματα προσβασιμότητας. Οι τρέχουσες τεχνολογίες XR δεν είναι εύκολες στη χρήση για πολλούς ανθρώπους. Ακόμα και κάτι τόσο συνηθισμένο όσο το να φοράει κανείς γυαλιά, μπορεί να δυσχεράνει τη χρήση μιας HMD.

Το κόστος αποτελεί, ακόμα, ένα υπό διερεύνηση ζήτημα. Οι τεχνολογίες XR παραμένουν πιο ακριβές από άλλους μαθησιακούς πόρους, όπως υπολογιστές και βιβλία, και συχνά απαιτούν σύνδεση υψηλής ταχύτητας στο ίντερνετ. Επιπλέον, το περιεχόμενο είναι πιο ακριβό για να δημιουργηθεί, απαιτώντας εξειδικευμένο εξοπλισμό και δεξιότητες για τη δημιουργία διαδραστικών, εικονικών περιβαλλόντων που είναι απαραίτητα για αποτελεσματική μάθηση.

Η έλλειψη, επίσης, εκπαιδευτικού περιεχομένου αποτελεί εμπόδιο, αφού δεν υπάρχουν ακόμα πολλά προγράμματα για μάθηση, ούτε κάποια πλατφόρμα που να διευκολύνει την αναζήτηση περιεχομένου, με βάση τους μαθησιακούς στόχους, το γνωστικό αντικείμενο ή την ηλικιακή ομάδα. Επιπλέον, λίγοι εκπαιδευτικοί έχουν τη δυνατότητα ή ικανότητα να δημιουργήσουν υλικό με XR τεχνολογία.

Παράλληλα, δε θα πρέπει να παραβλέπονται ζητήματα ιδιωτικότητας και ασφάλειας. Οι XR τεχνολογίες έχουν τη δυνατότητα να παρακολουθούν τις κίνησεις και τα συναισθήματα, τα οποία μπορούν να αποκαλύψουν προσωπικές και ευαίσθητες πληροφορίες για τους συμμετέχοντες, εγείροντας το ερώτημα: Πώς θα διατηρηθούν ασφαλή τα δεδομένα των μαθητών και οι ταυτότητές τους;

Τέλος, εντοπίζεται δυσκολία στην αξιολόγηση της μάθησης. Η XR μπορεί να επιτρέψει μια πιο εξατομικευμένη και μη δομημένη μαθησιακή εμπειρία, ωστόσο δεν είναι ακόμα σίγουρο αν τα συλλεχθέντα δεδομένα θα μπορούν να αξιολογηθούν.

Με την ανάπτυξη εφαρμογών XR από γιγαντιαίες τεχνολογικές εταιρείες, ο κόσμος της μουσειακής εκπαίδευσης πρέπει αναπόφευκτα να προετοιμαστεί για να υποδεχτεί αυτή την τεχνολογία. Το μόνο που μένει να δούμε είναι αν τα πολιτιστικά ιδρύματα θα ανταποκριθούν στις νέες αυτές συνθήκες, αναβαθμίζοντας τα εκπαιδευτικά τους προγράμματα.

Αφήστε ένα σχόλιο...

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Scroll to Top