Από τη σωματοποίηση της μουσειακής εμπειρίας στο Internet of Senses

Το πολιτιστικό τοπίο αλλάζει με την εμφάνιση των νέων καταναλωτών, οι οποίοι αποτελούνται κυρίως από άτομα της γενιάς X και Y και αναζητούν πολυαισθητηριακές καλλιτεχνικές δραστηριότητες που θα τους προσφέρουν κάθε φορά κάτι νέο και μοναδικό. Πώς το Internet of Senses μπορεί να καλύψει την ανάγκη αυτή και με ποιό τρόπο θα μπορέσουν τα μουσεία να ενισχύσουν τη σωματοποίηση της εμπειρίας;

Σωματοποίηση της μουσειακής εμπειρίας

Η σωματοποίηση αποτελεί το αποτέλεσμα όπου το σώμα, η αισθητικοκινητική του κατάσταση και η νοητική του αναπαράσταση καθορίζουν την επεξεργασία των πληροφοριών. Οι άνθρωποι μαθαίνουμε μέσα σε περιβάλλοντα που είναι ταυτόχρονα φυσικές και ψυχολογικές κατασκευές και έτσι, αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο μέσω της αισθητηριακής μας αντίληψης και ευαισθησίας.

Το φως, η ατμόσφαιρα, η «αίσθηση» ή ακόμη και η μυρωδιά ενός περιβάλλοντος επηρεάζουν τη μάθηση. Η μουσειακή εμπειρία αποτελεί ένα πολυεπίπεδο ταξίδι, που διεγείρει τις αισθήσεις και προκαλεί σκέψεις και συνειρμούς. Σε ένα μουσείο, στοιχεία της αφήγησης ενισχύονται περαιτέρω από σύνθετες και πολυδιάστατες (χωρικές, οπτικές, ακουστικές) συνέργειες μεταξύ των αναπαραστάσεων σε διαφορετικά επίπεδα.

Η προσέγγιση της μουσειακής εμπειρίας από μια ενσώματη και όχι από μια γνωστική ή κοινωνική προοπτική επιτρέπει στον επισκέπτη να αναλάβει ενεργό ρόλο. Δεν είναι πλέον παθητικός δέκτης του περιεχομένου, αλλά αναγνωρίζεται ως πρωταγωνιστής σε μια πολυαισθητηριακή διαδικασία επικοινωνίας με το περιβάλλον του, στην οποία έχει εμβυθιστεί πλήρως. Το μουσείο δε λειτουργεί μόνο ως μέρος επικοινωνίας της γνώσης, αλλά και ως τόπος συγκέντρωσης διαφορετικών μορφών εμπειρίας.

Οι αρχιτέκτονες, οι επιμελητές ή οι διευθυντές συμβάλλουν στο σχεδιασμό της μουσειακής εμπειρίας με τις δικές τους ερμηνείες για τους σκοπούς των μουσείων και τα επικοινωνιακά μοντέλα. Οι ερμηνείες αυτές μπορεί να λειτουργούν σε ευθυγράμμιση ή σε σύγκρουση με τις απόψεις των επισκεπτών, για παράδειγμα στην αναπαράσταση των ιστορικών συγκρούσεων, του αποικισμού και των μειονοτήτων, καθορίζοντας την επιτυχία των μουσειακών δραστηριοτήτων.

Πώς ο μουσειακός χώρος και οι αισθήσεις «συνεργάζονται» και συμβάλλουν στην εμπειρία των επισκεπτών; Μπορεί η ενσώματη διάσταση να έχει ρόλο στις αφηγηματικές διαδικασίες, στη μάθηση και στην απόλαυση; Σε ποιό βαθμό υπάρχει επίγνωση μεταξύ των επαγγελματιών των μουσείων για τις χωρικές και αισθητηριακές δυνατότητες του μουσειακού περιβάλλοντος;

Σε διάφορες εκθέσεις επιχειρήθηκε η ταυτόχρονη διέγερση αισθήσεων, όπως στη λαογραφική του Taizhou Museum, όπου δημιουργήθηκε όλο το υπόβαθρο ενός χωριού ψαράδων, με τον ήχο των κυμάτων, την αίσθηση της θαλασσινής αύρας, την οσμή των ψαριών που αναμιγνύεται με τη γεύση των μικρών αποξηραμένων ψαριών. Τα χαρακτηριστικά αυτά ενίσχυσαν τη σωματοποίηση της εμπειρίας.

Ενσώματη πραγματικότητα

Η ανάγκη για διεύρυνση της σωματοποιημένης εμπειρίας οδήγησε στην ενσώματη πραγματικότητα (Embodied Reality). Η ενσωμάτωση (embodiment) είναι η δυνατότητα στην εικονική πραγματικότητα να αντικαθίσταται οπτικά το πραγματικό σώμα ενός ατόμου με ένα εικονικό, σε φυσικό μέγεθος, το οποίο βλέπεται από την προοπτική του ίδιου του ατόμου σε πρώτο πρόσωπο.

Με άλλα λόγια, όταν τοποθετούμε ένα VR headset, τα εικονικά μας σώματα αντικαθιστούν τουλάχιστον στιγμιαία τα πραγματικά. Όταν κινούμαστε, τα εικονικά μας σώματα αντιδρούν το ίδιο, ακόμη και όταν τα βλέπουμε να αντανακλώνται σε εικονικούς καθρέφτες. Όλα αυτά προκαλούν μια ισχυρή ψευδαίσθηση ιδιοκτησίας και εξουσίας επί του εικονικού σώματος, η οποία έχει αποδειχθεί ότι επηρεάζει ευρύτερα τη συμπεριφορά, τις στάσεις και τη νόηση.

Πηγή: Medium.com / University of Barcelona

Οι εικονικές και επαυξημένες πραγματικότητες βρήκαν τη θέση τους και στις τέχνες. Η εφαρμογή ενός VR headset σε οποιαδήποτε έκθεση μπορεί να προσφέρει στον επισκέπτη μια μοναδική ατομική εμπειρία. Για παράδειγμα, οι άνθρωποι μπορούν όχι μόνο να βλέπουν αντικείμενα, αλλά και να αλληλεπιδρούν με αυτά.

Η προσθήκη της όσφρησης, ακόμα, μπορεί να επιτρέψει τη βαθύτερη αντίληψη του περιβάλλοντος. Η κύρια διαφορά είναι η αρχή της χρήσης. Οι τεχνολογίες VR και AR απαιτούν συνήθως ακουστικά και/ή ένα τηλέφωνο ή ένα tablet για να εξερευνήσει κανείς το χώρο και να αλληλεπιδράσει με τα αντικείμενα. Η ενσώματη πραγματικότητα, από την άλλη, επιτρέπει στους χρήστες να αλληλεπιδρούν μεταξύ τους, δημιουργώντας τη «δική τους» εμπειρία. Προς το παρόν, η τεχνολογία αυτή δεν έχει εφαρμοστεί σε μουσεία.

Η μετάβαση στο Internet of Senses

Σύμφωνα με έρευνα της Ericsson, οι συσκευές Διαδικτύου των Πραγμάτων (IoT) θα μετατραπούν σε τεχνολογία Διαδικτύου των Αισθήσεων (Internet of Senses) μέχρι το 2030. Οι εξελίξεις στο 5G αλλά ειδικά, η επαυξημένη πραγματικότητα (AR) και η εικονική πραγματικότητα (VR) θα επιτρέψουν στους ανθρώπους να βιώσουν τον κόσμο με νέο τρόπο.

Το Internet of Senses θα διευρύνει τις αισθήσεις πέρα από τα όρια του σώματός μας, δίνοντάς μας επαυξημένη όραση, ακοή, αφή και όσφρηση. Ακόμα, θα επιτρέπει τον συνδυασμό των πολυαισθητηριακών ψηφιακών εμπειριών με το πραγματικό περιβάλλον και την αλληλεπίδραση με απομακρυσμένους ανθρώπους, συσκευές και ρομπότ σα να ήταν δίπλα μας.

Internet of Senses. Πηγή: Ericsson.com

Οι αισθητηριακές εμπειρίες που παρέχονται μέσω των δικτύων αποτελούν την ουσία του Διαδικτύου των Αισθήσεων και μπορούν να καταδειχθούν μέσω περιπτώσεων χρήσης, όπως η συγχωνευμένη πραγματικότητα (merged reality) πέντε αισθήσεων, η εμβυθισμένη επικοινωνία, η απομακρυσμένη λειτουργία μηχανημάτων, οι ηλεκτρονικές αγορές με όλες τις αισθήσεις και οι διακοπές σε περιβάλλοντα εικονικής πραγματικότητας.

Το Διαδίκτυο των Αισθήσεων θα μετατρέψει τις ψηφιακές μας εμπειρίες σε πλήρως καθηλωτικές, καθιστώντας τες πολυαισθητηριακές. Πώς όμως το Internet of Senses μπορεί να αξιοποιηθεί από τα πολιτιστικά ιδρύματα;

Σήμερα τα εγχειρίδια σχεδιασμού κινούνται προς επιτελεστικούς χώρους και προσομοιωμένες εμπειρίες, θολώνοντας τα όρια μεταξύ της προβολής, με γνώμονα την αγορά, και των μουσειακών εκθέσεων. Πλέον υπονοείται ότι το νέο μέσο της εμπειρίας είναι οι ίδιοι οι άνθρωποι και ότι το αισθητηριακό μάρκετινγκ είναι μόνο μια μοντέρνα πτυχή μιας ευρύτερης οικονομίας της εμπειρίας. Τι αποτελεί αυθεντική εμπειρία σε ένα μουσείο και σε ποιό βαθμό τα τεχνολογικά εργαλεία θα επηρεάσουν τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε την τέχνη και τον πολιτισμό μένει να το δούμε.

Αφήστε ένα σχόλιο...

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Scroll to Top