Καλωσορίζοντας βρέφη και παιδιά προ-νηπιακής ηλικίας στο μουσείο

Τα οφέλη των δημιουργικών και πολυαισθητηριακών εμπειριών στα μουσεία αναγνωρίζονται όλο και περισσότερο. Τι γίνεται, όμως, με τους επισκέπτες ηλικίας κάτω των τεσσάρων ετών; Γιατί τα βρέφη αποκλείονται από το σύνολο των μουσειακών δραστηριοτήτων;

Τα μουσεία παρέχουν αξέχαστες και συχνά καθηλωτικές εμπειρίες μάθησης, όπως και χρόνο για σύνδεση με μέλη της οικογένειας. Περισσότερο από απλή προτροπή, ακολουθεί μια σύντομη λίστα ιδεών που αναδεικνύει την απόλαυση και τη χαρά που μπορούν να προκαλέσουν τα μουσεία μας σε βρέφη (0-2 ετών) και προ-νήπια (2-4 ετών). Παράλληλα, μπορούν να αποτελέσουν τα θεμέλια για να συνδεθούν με τον κόσμο γύρω τους, τον πολιτισμό και, το σημαντικότερο, με τις οικογένειές τους.

Παίξτε για την ανάπτυξη του παιδιού

Οι προσεγγίσεις της μάθησης και της εκπαίδευσης που είναι βασισμένες στο παιχνίδι έχουν καθιερωθεί εδώ και πολλά χρόνια. Από τη βρεφική ηλικία έως τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, η καλλιέργεια της φυσικής παρόρμησης των παιδιών για παιχνίδι και η υποστήριξη της εξερεύνησης μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στη σωματική, κοινωνική, γνωστική και συναισθηματική τους ανάπτυξη. Το παιχνίδι είναι κομβικό για την ορμή και τα κίνητρα ενός παιδιού – χαρακτηριστικά που θα το βοηθήσουν σε όλη τη ζωή.

Ειδικότερα, το παιχνίδι ενισχύει τη μνήμη, συμβάλλει στην ανάπτυξη της κριτικής σκέψης και στην κατανόηση της αιτίας και του αποτελέσματος. Όσον αφορά τα βρέφη, διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στην απόκτηση κινητικών δεξιοτήτων, ισορροπίας, επιδεξιότητας και ευελιξίας, που επιτυγχάνονται κατά τη διάρκεια δραστηριοτήτων σωματικού παιχνιδιού.

Θα πρέπει, επίσης, να αναφερθεί ότι σε μια εποχή που η κοινωνία συνειδητοποιεί ολοένα και περισσότερο τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν τα παιδιά, μέσω της έλευσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και των σύγχρονων τεχνολογιών, η δημιουργία χώρων για παιχνίδι και αναψυχή είναι απαραίτητη για την ευημερία και την ψυχική υγεία.

Πώς μπορούν τα μουσεία να αγκαλιάσουν το παιχνίδι

Τα μνημεία, τα μουσεία και οι γκαλερί έχουν μια φήμη παρόμοια με αυτή των βιβλιοθηκών. Θεωρούνται μέρη, όπου μπορεί κανείς να απολαύσει την τέχνη και τον πολιτισμό, είτε σε περισυλλογή είτε σε περιήγηση, εξερευνώντας τις συλλογές.

Αν και αυτή η γενίκευση σίγουρα δεν ισχύει για κάθε ίδρυμα σε όλο τον κόσμο, λίγοι μπορούν να αρνηθούν ότι οι χώροι των μουσείων στο σύνολό τους δε φημίζονται για το θόρυβο, την ανεμελιά και το παιχνίδι. Ωστόσο, όλα αυτά είναι χαρακτηριστικά που αποζητά η αναδυόμενη γενιά ενηλίκων.

Είναι καλό να επικοινωνούμε στα παιδιά (και στις οικογένειές τους) ότι «είναι εντάξει να παίζουν στους χώρους του μουσείου». Αυτό προϋποθέτει, ότι το ίδιο το προσωπικό του μουσείου είναι πρόθυμο να επιδοθεί στο παιχνίδι για να υποστηρίξει την εμπειρία του επισκέπτη.

Κανόνες για ένα παιχνιδιάρικο μουσείο

Η κατάλληλη ατμόσφαιρα περιλαμβάνει την άρση των περιορισμών στις αλληλεπιδράσεις και συμπεριφορές, την ενθάρρυνση του παιχνιδιού μέσω έμμεσων και άμεσων προτροπών, την αξιοποίηση εγκαταστάσεων και πόρων που προσφέρονται για παιχνίδι. Ακόμη, η θετική στάση του προσωπικού είναι πολύ σημαντική για την ενθάρρυνση των επισκεπτών.

Όταν μια έκθεση ή ένα πρόγραμμα σχεδιάζεται για βρέφη και παιδιά προ-νηπιακής ηλικίας, οι υπάλληλοι οφείλουν να διασφαλίσουν πως τόσο τα παιδιά όσο και οικογένειές τους θα αισθανθούν καλοδεχούμενοι. Ακολουθούν τέσσερα χαρακτηριστικά που μπορούν να κάνουν την έκθεση σας μοναδική.

1. Χαμηλότερο ύψος ανάρτησης

Η έκθεση πρέπει να είναι στημένη σε χαμηλότερο ύψος απ’ ό,τι συνήθως, παρέχοντας καλύτερη οπτική πρόσβαση σε μικρά παιδιά και βρέφη. Αυτό είναι, επίσης, ένα πιο άνετο ύψος θέασης για χρήστες αναπηρικών αμαξιδίων. Ακόμη, μπορείτε να συμπεριλάβετε μερικά σκαμπό, σε περίπτωση που κάποιος χρειάζεται μια επιπλέον ώθηση.

2. Οικογενειακές ετικέτες μεγάλου τύπου

Οι οικογενειακές ετικέτες περιέχουν προτροπές με ερωτήσεις, για να βοηθήσουν ενήλικες και παιδιά να ασχοληθούν μαζί, με το εκάστοτε έκθεμα. Χρησιμοποιήστε μεγαλύτερη γραμματοσειρά στις ετικέτες εκθεμάτων για να είναι πιο ευανάγνωστες. Αυτό θα σημαίνει ότι οι επισκέπτες δε θα χρειάζεται να είναι πολύ κοντά στην ετικέτα για να τη διαβάσουν.

3. Δημιουργήστε τη γωνιά του παιχνιδιού

Καθορίστε ένα χώρο, όχι απομονωμένο πίσω από τοίχους και χωρίσματα, όπου τα παιδιά θα μπορούν να παίζουν με αντίγραφα των εκθεμάτων του μουσείου. Στην περίπτωση που οι εγκαταστάσεις σας το επιτρέπουν, δημιουργήστε και μια αίθουσα ανάγνωσης, με άνετα καθίσματα, όπου οι οικογένειες μπορούν να διαβάσουν ενδεχομένως κάποιο παραμύθι, με αφορμή το θέμα της έκθεσης ή να κάνουν καθιστικές δραστηριότητες.

4. Χώρος ηρεμίας για θηλασμό και φαγητό!

Δημιουργήστε μια ήσυχη γωνιά, που θα μπορούν οι γονείς να ταΐσουν το μωρό τους, έτσι ώστε να μη χρειαστεί να φύγουν από το μουσείο για να το κάνουν. Προμηθευτείτε άνετες πολυθρόνες για τη θηλάζουσα μητέρα, παιδικά καρεκλάκια φαγητού και διάφορα παιχνίδια για να απασχολούνται οι μικροί επισκέπτες. Επίσης, μπορείτε να παρέχετε αδιάβροχα υφάσματα μιας χρήσης, τα οποία οι γονείς θα στρώσουν κάτω από το παιδικό καρεκλάκι, για να μην σπαταλήσετε χρόνο ή απασχολήσετε προσωπικό στον καθαρισμό του χώρου από υπολείμματα τροφών.

Τέτοιοι θεματικοί χώροι είναι πολύ σημαντικοί, αφού δίνουν τη δυνατότητα για σύνδεση του περιεχομένου του μουσείου με παιδαγωγικές δραστηριότητες, ειδικά σχεδιασμένες για αυτή την ιδιαίτερη ηλικία. Η ενσωμάτωση τέτοιων χώρων, αντί για ξεχωριστά δωμάτια, μεταδίδει μια αίσθηση καλωσορίσματος τόσο για παιδιά όσο και για ενήλικες.

Πηγή: Andrew Seaman / Unsplash

Κατασκευή ενός μίνι μουσείου με επίκεντρο τους πολύ μικρούς επισκέπτες

Πολλά μουσεία παρέχουν ελκυστικές, εκπαιδευτικές δραστηριότητες για παιδιά, αλλά αυτές τείνουν να απευθύνονται σε άτομα ηλικίας τεσσάρων ετών και άνω, αποκλείοντας τα βρέφη. Το Μουσείο Επικοινωνίας στη Βέρνη παρατήρησε ότι, ενώ υπήρχαν πολλά παιδιά πολύ μικρών ηλικιών που το επισκέπτονταν με τις οικογένειές τους, οι δραστηριότητες τους δεν είχαν σχεδιαστεί για εκείνα.

Το μουσείο, προωθώντας τη συμπερίληψη στους χώρους του, αποφάσισε να αναζητήσει έναν τρόπο να καλύψει αυτή την έλλειψη, δημιουργώντας ένα μίνι μουσείο. Αρχικά, το προσωπικό του μουσείου παρατήρησε τις κινήσεις των παιδιών στους χώρους του.

Οι μικροί επισκέπτες ήταν ενθουσιασμένοι που βρίσκονταν στο μουσείο θέλοντας να συμμετάσχουν και να δοκιμάσουν νέες εμπειρίες. Ωστόσο, το προσωπικό παρατήρησε ότι πολλές φορές δε μπορούσαν να το κάνουν, επειδή τα εκθέματα και οι περιγραφές ήταν πολύ ψηλά ή ορισμένα από τα κινούμενα κομμάτια ήταν πολύ βαριά.

Επίσης, πολλά από τα παιδιά ήταν αρκετά ντροπαλά. Επομένως το επιβλητικό περιβάλλον του μουσείου ήταν δύσκολα διαχειρίσιμο για εκείνα.

Αυτό έδωσε την ιδέα να δημιουργηθεί ένα μίνι μουσείο σε έναν ειδικά διαμορφωμένο χώρο, για να τους προσφέρει ένα ασφαλέστερο μέρος να μάθουν και να παίξουν. Το μίνι μουσείο περιείχε αντικείμενα από τη συλλογή και τηλεφωνικούς σταθμούς που κατασκευάστηκαν ειδικά για προ-νήπια. Παράλληλα, εξειδικευμένο προσωπικό ημερήσιας φροντίδας συνέβαλε στη δημιουργία πολλών από τις δραστηριότητες.

Το μίνι μουσείο αποτελείται από:

• Έναν εκθεσιακό χώρο, που επιτρέπει στα παιδιά να μαθαίνουν με ασφάλεια σε οικείο περιβάλλον.

• Ένα μέρος για να εξερευνήσουν διαφορετικούς τύπους και παλαιότερες μεθόδους επικοινωνίας.

• Ένα χώρο συνεργασίας, όπου τα παιδιά, οι γονείς και το προσωπικό ημερήσιας φροντίδας μπορούν να ανταλλάσσουν ιδέες για το πώς να εμπλακούν τα παιδιά στην πολιτιστική συμμετοχή.

Βρείτε αντικείμενα στο μουσείο, με τα οποία τα παιδιά θα μπορούσαν να παίξουν, παριστάνοντας τους ενήλικες (τηλέφωνα, βιβλία, οικιακά αντικείμενα καθημερινής χρήσης κλπ.). Σκεφτείτε και δημιουργήστε δραστηριότητες που θα συνδυάζουν την ιστορία με το παιχνίδι.

Εκτός από τη δημιουργία μιας εκπαιδευτικής και συναρπαστικής εμπειρίας στο μίνι μουσείο, το προσωπικό παρατήρησε ότι τα παιδιά έδειχναν πιο άνετα, όταν επισκέπτονταν το Μουσείο Επικοινωνίας.

Παράλληλα, η δημιουργία του μίνι μουσείου οδήγησε στην εισαγωγή αλλαγών στο ίδιο το μουσείο. Ανάμεσά τους, οι αυτοκόλλητες πατημασιές που βοηθούν στον καλύτερο προσανατολισμό των παιδιών και η καθιέρωση ενός ήσυχου χώρου, για να κάνουν τα παιδιά διάλειμμα κατά την επίσκεψη στο μουσείο.

Μέσω της ανάπτυξης της δημιουργικότητας, της εξερεύνησης, της φαντασίας, του παιχνιδιού και της αυτοπεποίθησης, που συνοδεύει τη μάθηση, τα παιδιά μπορούν να οικοδομήσουν δυναμικά, συναισθηματικά και νοητικά χαρακτηριστικά, που χρειάζονται για να προετοιμαστούν για την ενηλικίωση.

Τα ιδρύματα που ενδιαφέρονται πραγματικά για την προσβασιμότητα, είναι πρόθυμα να εργαστούν σκληρά, ώστε να δημιουργήσουν ευκαιρίες ψυχαγωγίας και έμπνευσης για βρέφη, παιδιά και τις οικογένειές τους. Έτσι, ο τομέας των μουσείων θα μπορούσε να λειτουργεί υποστηρικτικά και για τους νέους γονείς που προσπαθούν να περάσουν ποιοτικό χρόνο με τα παιδιά τους.

Αφήστε ένα σχόλιο...

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Scroll to Top