Ψηφιακό αποτύπωμα άνθρακα: Πώς τα μουσεία μπορούν να μειώσουν τις εκπομπές CO₂

Ο ψηφιακός μετασχηματισμός έχει προσφέρει πολλά οφέλη, που έχουν θετικό αντίκτυπο στην καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής και στη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Ωστόσο, η παραγωγή, η χρήση και η μεταφορά δεδομένων των ψηφιακών συσκευών προκαλεί περισσότερες εκπομπές CO₂ από ό,τι θα περίμενε κανείς. Οι εκπομπές αυτές συνοψίζονται με τους όρους «ψηφιακό αποτύπωμα CO₂» ή «ψηφιακό αποτύπωμα άνθρακα».

Η είδηση ότι ένα κέντρο δεδομένων μεγέθους «πλυντηρίου ρούχων» θερμαίνει μια πισίνα 25 μέτρων καταδεικνύει την τεράστια ποσότητα ενέργειας που τροφοδοτεί την ψηφιακή μας ζωή. Κάθε email, προβολή σελίδας και λήψη χρησιμοποιεί ενέργεια. Το διαδίκτυο προκαλεί σχεδόν το 4% των παγκόσμιων εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα – περισσότερο από τα αεροπορικά ταξίδια.

Ψηφιακό αποτύπωμα άνθρακα

Το ψηφιακό αποτύπωμα άνθρακα αναφέρεται στην ποσότητα των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, κυρίως διοξειδίου του άνθρακα (CO2), που παράγονται από τη χρήση ψηφιακών τεχνολογιών και διαδικτυακών υπηρεσιών. Περιλαμβάνει διάφορες δραστηριότητες, όπως η αποθήκευση δεδομένων, η χρήση του διαδικτύου, η κατασκευή συσκευών και η κατανάλωση ενέργειας που σχετίζεται με τη λειτουργία κέντρων δεδομένων, διακομιστών και άλλων ψηφιακών υποδομών.

Καθώς έχει αυξηθεί η εξάρτησή μας από τις ψηφιακές τεχνολογίες, η κατανάλωση ενέργειας που απαιτείται για την τροφοδοσία και τη συντήρηση αυτών των τεχνολογιών παρουσιάζει ραγδαία άνοδο. Με αυτό τον τρόπο παράγονται εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα με σημαντικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις.

Πώς καταναλώνεται, όμως, όλη αυτή η ενέργεια;

Κάθε φορά που αποκτάτε πρόσβαση σε έναν ιστότοπο, μεταδίδετε ένα βίντεο, στέλνετε ένα μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου ή χρησιμοποιείτε οποιαδήποτε διαδικτυακή υπηρεσία, μεταφέρονται δεδομένα μεταξύ της συσκευής σας και των διακομιστών. Αυτή η μεταφορά δεδομένων καταναλώνει ενέργεια, κυρίως από τους διακομιστές (servers) και τον εξοπλισμό δικτύου που εμπλέκεται.

Ακόμα, τα κέντρα δεδομένων και οι διακομιστές αποθηκεύουν και επεξεργάζονται τεράστιες ποσότητες δεδομένων. Αυτές οι εγκαταστάσεις απαιτούν σημαντική ποσότητα ενέργειας για τη λειτουργία, την ψύξη και τη συντήρηση. Οι διακομιστές εντός αυτών των κέντρων είναι υπεύθυνοι για την παροχή ιστοσελίδων, την επεξεργασία συναλλαγών και τη διεκπεραίωση διαφόρων διαδικτυακών δραστηριοτήτων.

Η παραγωγή ψηφιακών συσκευών, παράλληλα, όπως τα smartphones, οι φορητοί υπολογιστές και τα tablets, απαιτεί ενέργεια και πρώτες ύλες. Η διαδικασία κατασκευής παράγει εκπομπές, όπως και η διάθεση αυτών των συσκευών στο τέλος του κύκλου ζωής τους.

Πηγή: climateimpact.com

Πέρα από τους φυσικούς διακομιστές, η υποδομή που συνδέει το διαδίκτυο και επιτρέπει τη μετάδοση δεδομένων (καλώδια οπτικών ινών, δρομολογητές κλπ.) καταναλώνει επίσης ενέργεια. Όσο πιο μακριά πρέπει να ταξιδέψουν τα δεδομένα, τόσο περισσότερη ενέργεια απαιτούν.

Οι υπηρεσίες υπολογιστικού νέφους προσφέρουν ευκολία και επεκτασιμότητα, αλλά απαιτούν εκτεταμένα κέντρα δεδομένων για την αποθήκευση και την επεξεργασία δεδομένων για πολυάριθμους πελάτες. Ενώ μπορεί να είναι πιο αποδοτικές από τη λειτουργία μεμονωμένων κέντρων δεδομένων, εξακολουθούν να συμβάλλουν στην κατανάλωση ενέργειας και στις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα.

Παράλληλα, η ροή περιεχομένου βίντεο και ήχου, ιδίως σε υψηλές αναλύσεις, μπορεί να απαιτεί σημαντικές ποσότητες μεταφοράς δεδομένων και κατανάλωσης ενέργειας. Οι υπηρεσίες ροής βίντεο, για παράδειγμα, αντιπροσωπεύουν σημαντικό μέρος της παγκόσμιας κίνησης στο διαδίκτυο.

Την ίδια στιγμή, η αποθήκευση δεδομένων απαιτεί συνεχή χρήση ενέργειας, ακόμη και αν δεν υπάρχει ενεργή πρόσβαση σε αυτά τα δεδομένα. Τα πλεονάζοντα και μη βελτιστοποιημένα συστήματα αποθήκευσης συμβάλλουν στην άσκοπη κατανάλωση ενέργειας.

Τέλος, θα πρέπει να ληφθεί υπόψη και η χρήση ανανεώσιμης ενέργειας. Η πηγή ενέργειας που τροφοδοτεί την ψηφιακή υποδομή έχει σημασία. Η χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, όπως η ηλιακή ή η αιολική ενέργεια, μπορεί να μειώσει σημαντικά το αποτύπωμα άνθρακα που σχετίζεται με τις ψηφιακές δραστηριότητες.

Πηγή: climateimpact.com

Η ευθύνη των μουσείων

Τα μουσεία συμβάλλουν στη δημιουργία του ψηφιακού αποτυπώματος άνθρακα μέσω διαφόρων δραστηριοτήτων και λειτουργιών που περιλαμβάνουν τη χρήση ψηφιακών τεχνολογιών. Κάποια παραδείγματα αφορούν στα εξής:

– Ψηφιακές εκθέσεις και συλλογές

Τα μουσεία δημιουργούν ολοένα και περισσότερο ψηφιακές εκδόσεις των εκθέσεων και των συλλογών τους για διαδικτυακή πρόσβαση. Αυτό περιλαμβάνει την ψηφιοποίηση αντικειμένων, τη δημιουργία εικόνων υψηλής ανάλυσης, βίντεο και διαδραστικού περιεχομένου. Η αποθήκευση, η φιλοξενία και η παράδοση αυτών των ψηφιακών περιουσιακών στοιχείων συμβάλλουν στην κατανάλωση ενέργειας και στις εκπομπές ρύπων.

– Διαδικτυακά προγράμματα και εκδηλώσεις

Πολλά μουσεία προσφέρουν διαδικτυακά προγράμματα, εικονικές περιηγήσεις, διαδικτυακά σεμινάρια και εκδηλώσεις με ζωντανή ροή. Αυτές οι δραστηριότητες απαιτούν μετάδοση δεδομένων και μπορεί να οδηγήσουν σε αυξημένη κατανάλωση ενέργειας, ιδίως κατά τις περιόδους αιχμής της χρήσης.

– Ψηφιακά αρχεία

Τα πολιτιστικά ιδρύματα συχνά διατηρούν ψηφιακά αρχεία ιστορικών εγγράφων, φωτογραφιών και άλλων πολύτιμων αρχείων. Η αποθήκευση και η διαχείριση αυτών των αρχείων, ιδίως με μεγάλο όγκο δεδομένων, μπορεί να συμβάλει στη χρήση ενέργειας και στις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα.

– Διοικητικές δραστηριότητες

Τα μυσεία, ακόμα, βασίζονται σε ψηφιακά εργαλεία για διοικητικές εργασίες, όπως η επικοινωνία, η τήρηση αρχείων και η διαχείριση έργων. Οι δραστηριότητες αυτές περιλαμβάνουν τη χρήση υπολογιστών, διακομιστών και άλλων ηλεκτρονικών συσκευών, οι οποίες καταναλώνουν ενέργεια.

– Διαδικτυακή προβολή και μάρκετινγκ

Για τις ανάγκες διαφήμισης χρησιμοποιούνται ιστότοποι, μέσα κοινωνικής δικτύωσης και μάρκετινγκ ή το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο. Αυτές οι διαδικτυακές προσπάθειες απαιτούν υποδομή διακομιστή και μεταφορά δεδομένων, συμβάλλοντας στο ψηφιακό αποτύπωμα άνθρακα.

– Δέσμευση επισκεπτών

Τα μουσεία ενθαρρύνουν τους επισκέπτες να αλληλεπιδρούν με ψηφιακά εκθέματα, οθόνες αφής, διαδραστικές οθόνες και εμπειρίες επαυξημένης πραγματικότητας. Αυτές οι τεχνολογίες απαιτούν ενέργεια για τη λειτουργία και τη συντήρησή τους.

– Αποθήκευση δεδομένων και δημιουργία αντιγράφων ασφαλείας

Τα ιδρύματα πρέπει να αποθηκεύουν και να δημιουργούν αντίγραφα ασφαλείας των ψηφιακών περιουσιακών στοιχείων και πληροφοριών τους. Αυτή η αποθήκευση απαιτεί ενέργεια τόσο για την ενεργή πρόσβαση όσο και για τα συστήματα αντιγράφων ασφαλείας.

– Συνεργασίες και συμπράξεις

Οι συνεργασίες με εταιρείες τεχνολογίας, ψηφιακές πλατφόρμες και χορηγούς είναι συνήθεις, αφού αποτελούν τρόπο ενίσχυσης της ηλεκτρονικής τους παρουσία. Αυτές οι συνεργασίες μπορεί να περιλαμβάνουν κοινή χρήση και χρήση δεδομένων, συμβάλλοντας στις ψηφιακές εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα.

– Ηλεκτρονικό εμπόριο και ηλεκτρονικές συναλλαγές

Τα μουσεία διαθέτουν συχνά ηλεκτρονικά καταστήματα δώρων και συστήματα έκδοσης εισιτηρίων που περιλαμβάνουν ηλεκτρονικό εμπόριο και ηλεκτρονικές συναλλαγές. Οι δραστηριότητες αυτές απαιτούν υποδομές διακομιστών και συμβάλλουν στην κατανάλωση ενέργειας.

Πηγή: climateimpact.com

Πώς μπορούν τα μουσεία να συμβάλουν στη μείωση των εκπομπών CO2;

Η αντιμετώπιση του ψηφιακού αποτυπώματος άνθρακα περιλαμβάνει συνδυασμό στρατηγικών. Παρά το γεγονός πως τα μουσεία ευθυγραμμίζονται με τη συνθήκη του Παρισιού και σε πολλές περιπτώσεις έχουν υιοθετήσει πρακτικές για την μείωση των εκπομπών άνθρακα, τα «ψηφιακά απόβλητα» δεν έχουν ακόμα μελετηθεί όσο θα έπρεπε.

Αρχικά, ο σχεδιασμός πιο ενεργειακά αποδοτικών διακομιστών και κέντρων δεδομένων μπορεί να μειώσει την ενεργειακή κατανάλωση των ψηφιακών υπηρεσιών. Αυτό περιλαμβάνει τη βελτιστοποίηση του υλικού, των συστημάτων ψύξης και τη χρήση προηγμένων τεχνολογιών, όπως η εικονικοποίηση (virtualization).

Ακόμα, απαιτείται μείωση του μεγέθους των αρχείων δεδομένων μέσω τεχνικών συμπίεσης, που μπορεί να μειώσει τον όγκο των δεδομένων που πρέπει να μεταφερθούν και κατ’ επέκταση τη χρήση ενέργειας. Η μετάβαση σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας για την τροφοδοσία της ψηφιακής υποδομής δύναται ακόμα να μετριάσει σημαντικά τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα που σχετίζονται με τις διαδικτυακές υπηρεσίες.

Η χρήση αποδοτικότερων συστημάτων αποθήκευσης και η τακτική εκκαθάριση περιττών δεδομένων θα μείωνε τη χρήση ενέργειας. Ο σχεδιασμός ψηφιακών υπηρεσιών με γνώμονα τη βιωσιμότητα μπορεί να συμβάλει στην ελαχιστοποίηση της κατανάλωσης ενέργειας και των απαιτήσεων μεταφοράς δεδομένων.

Όσον αφορά τα μουσεία, δεν αρκεί να υιοθετήσουν τις παραπάνω πρακτικές, αφού οφείλουν να εκπαιδεύσουν και τις κοινότητες σχετικά με την κατανάλωση ενέργειας. Η ενθάρρυνση των χρηστών να ασκούν υπεύθυνη ψηφιακή συμπεριφορά, όπως η αποφυγή περιττών μεταφορών δεδομένων και η ροή σε χαμηλότερες αναλύσεις, μπορεί να μειώσει συλλογικά τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα.

  • Επιλέξτε ενεργειακά αποδοτικά κέντρα δεδομένων και παρόχους φιλοξενίας.
  • Χρησιμοποιήστε δίκτυα παράδοσης περιεχομένου (CDN) για τη βελτιστοποίηση της μετάδοσης δεδομένων.
  • Εφαρμόστε πρακτικές συμπίεσης δεδομένων και αποδοτικής κωδικοποίησης για ιστότοπους και ψηφιακό περιεχόμενο.
  • Ενθαρρύνετε τους επισκέπτες να έχουν πρόσβαση στο ψηφιακό περιεχόμενο με υπευθυνότητα.
  • Προωθήστε εικονικές εκδηλώσεις κατά τη διάρκεια των εκτός αιχμής περιόδων χρήσης ενέργειας.
  • Επενδύστε σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας για την τροφοδοσία της ψηφιακής υποδομής.
  • Δώστε προτεραιότητα σε ενεργειακά αποδοτικές συσκευές και τεχνολογίες.
  • Αξιολογείτε τακτικά και βελτιστοποιείτε τις πρακτικές αποθήκευσης δεδομένων.

Η κλιματική αλλαγή είναι αναμφισβήτητα η μεγαλύτερη, πιο σύνθετη πρόκληση που αντιμετωπίζει η κοινωνία, απαιτώντας ριζοσπαστικό μετασχηματισμό σε όλους τους τομείς και σε όλες τις χώρες. Η υιοθέτηση βιώσιμων πρακτικών από τα μουσεία σχετικά με τις ψηφιακές λειτουργίες τους είναι απαραίτητη. Έτσι, θα ελαχιστοποιήσουν τη συμβολή τους στο συνολικό ψηφιακό αποτύπωμα άνθρακα και θα προωθήσουν μια περιβαλλοντικά υπεύθυνη προσέγγιση της ψηφιακής εμπλοκής.

Αφήστε ένα σχόλιο...

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Scroll to Top