Ο ρόλος των μουσείων στην επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης

Η βιωσιμότητα είναι μια έννοια που έχει καταστεί συνώνυμη με τη δραστηριότητα πολλών επιχειρήσεων και οργανισμών τα τελευταία χρόνια. Σε αυτούς συγκαταλέγονται και οι πολιτιστικοί, όπως τα μουσεία, οι γκαλερί κλπ. Ποιος είναι ο ρόλος των μουσείων και πόσο σημαντικός είναι ο αντίκτυπος της λειτουργίας τους στους ανθρώπους και τις κοινωνίες για το παρόν και μέλλον; Η απάντηση βρίσκεται στην επίτευξη των 17 Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης.

Στόχοι Βιώσιμης Ανάπτυξης

Ήδη από το 2002 έχει τεθεί στην Ατζέντα των Ηνωμένων Εθνών η εφαρμογή ενός σχεδίου δράσης, που θα αφορά στη βιώσιμη ανάπτυξη των κρατών- μελών. Με βάση αυτό, όλες οι χώρες οφείλουν να υιοθετήσουν πρακτικές για την εξάλειψη της ανισότητας, της φτώχειας και της πείνας, έως το 2030.

Οι Στόχοι Βιώσιμης Ανάπτυξης δεν απευθύνονται μόνο στις κυβερνήσεις, αλλά αποτελούν πρόσκληση προς όλους τους τομείς της κοινωνίας, σε όλους τους κλάδους, να συνεργαστούν και να συμμετάσχουν στην επίτευξη της Ατζέντας 2030 μέσα από την επίτευξη στόχων, οι οποίοι αφορούν τόσο στην προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, αλλά και στην προστασία του περιβάλλοντος.

Οι ΣΒΑ μπορούν να συνοψιστούν ως εξής: 5P – People, Planet, Prosperity, Peace and Partnership (Άνθρωποι, Πλανήτης, Ευημερία, Ειρήνη και Σύμπραξη). Οι τρεις πρώτοι αφορούν τις τρεις διαστάσεις της βιωσιμότητας (κοινωνικές, περιβαλλοντικές, οικονομικές), ενώ η ευημερία, η ειρήνη και η εταιρική σχέση επιτρέπουν και υποστηρίζουν την επιδίωξη για βιωσιμότητα.

Ο ρόλος των μουσείων στην επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης

Τα μουσεία έχουν πολλά να προσφέρουν σε αυτή την Ατζέντα και ορισμένοι από τους ΣΒΑ δε θα επιτευχθούν χωρίς τη συμβολή των μουσείων. Η προστασία και η προώθηση της πολιτιστικής και φυσικής ποικιλομορφίας αποτελούν μείζονες προκλήσεις του 21ου αιώνα. Από αυτή την άποψη, τα μουσεία και οι συλλογές αποτελούν τα κύρια μέσα με τα οποία θα διαφυλαχθούν οι υλικές και άυλες μαρτυρίες του φυσικού και ανθρώπινου πολιτισμού.

Τα μουσεία ειδικότερα, ως χώροι πολιτιστικής μετάδοσης, διαπολιτισμικού διαλόγου, μάθησης, αλληλεπίδρασης και κατάρτισης, διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο και στην εκπαίδευση (τυπική, άτυπη και δια βίου μάθηση), την κοινωνική συνοχή και τη βιώσιμη ανάπτυξη.

Παράλληλα, έχουν τη δυνατότητα να ευαισθητοποιήσουν το κοινό για την αξία της πολιτιστικής και φυσικής κληρονομιάς, αλλά και της ευθύνης όλων των πολιτών να συμβάλλουν στη φροντίδα και τη μετάδοσή τους. Τα μουσεία υποστηρίζουν, επίσης, την οικονομική ανάπτυξη, ιδίως μέσω των πολιτιστικών δραστηριοτήτων, της δημιουργικής βιομηχανίας και του τουρισμού.

Μικρά βήματα για μεγάλες αλλαγές

Η παρούσα σύσταση των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης εφιστά την προσοχή των κρατών- μελών στη σημασία της προστασίας και της προώθησης των μουσείων και των συλλογών τους, έτσι ώστε να είναι εταίροι στη βιώσιμη ανάπτυξη, μέσω της διατήρησης της φυσικής και πολιτιστικής ποικιλομορφίας, της μετάδοσης της επιστημονικής γνώσης, της ανάπτυξης της εκπαιδευτικής πολιτικής, της δια βίου μάθησης και της κοινωνικής συνοχής, καθώς και της ανάπτυξης των δημιουργικών βιομηχανιών και της τουριστικής οικονομίας.

Σε παγκόσμιο επίπεδο παρατηρείται μια στροφή των πολιτιστικών ιδρυμάτων προς πιο βιώσιμες λύσεις, ωστόσο πρόκειται κυρίως για δημοφιλή μουσεία με ισχυρές συνεργασίες και μεγάλη επισκεψιμότητα. Πως θα μπορούσαν μικρότερα μουσεία να κινηθούν εξίσου προς την επίτευξη των Στόχων; Άμεσα εφαρμόσιμες πρακτικές που μπορούν να υιοθετήσουν τα μουσεία, ανεξάρτητα από το μέγεθος και το περιεχόμενο τους είναι:

– Μέσα από τις συλλογές και τα προγράμματά τους

Η υλοποίηση εργαστηρίων και προγραμμάτων στο μουσείο ή με τη συμβολή του, θα οδηγούσε στην ενημέρωση και ευαισθητοποίηση του κόσμου για την προστασία του περιβάλλοντος και την προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Η επαναχρησιμοποίηση επίπλων, όπως προθήκες από προηγούμενες εκθέσεις ή ακόμα και τοίχων ή δαπέδων, αποτελεί μια πρακτική προς υποστήριξη των Στόχων.

– Στις καθημερινές λειτουργίες

Μικρές δράσεις μπορούν να τεθούν σε εφαρμογή κάνοντας τη διαφορά μακροπρόθεσμα. Συγκεκριμένα, η καθιέρωση υπεύθυνης πολιτικής για τη χρήση αναλωσίμων ή η αντικατάσταση των καταλόγων και δημοσιεύσεων με ηλεκτρονικούς, θα μειώσει τη σπατάλη γραφικής ύλης.

Η διαχείριση των αποβλήτων, η κομποστοποίηση στους χώρους εστίασης, καθώς και η αντικατάσταση των πλαστικών υλικών με χάρτινα, όπως καλαμάκια ή σακούλες αποτελούν εύκολα εφαρμόσιμες βιώσιμες λύσεις. Η μετατροπή του συστήματος φωτισμού, επίσης, σε LED θα μειώσει το κόστος και την κατανάλωση ενέργειας.

Οι Στόχοι Βιώσιμης Ανάπτυξης δεν περιορίζονται, ωστόσο, μόνο στην προστασία του περιβάλλοντος, αλλά αφορούν και στη προαγωγή της ισότητας, της δημοκρατίας και της ανάδειξης της πολυπολιτισμικότητας. Τα μουσεία είναι απαραίτητο να αποτελέσουν πρότυπο συμπεριφοράς και λειτουργίας, τόσο για άλλους οργανισμούς, όσο και για τους επισκέπτες.

DEAI – Diversity, Equity, Accessibility, Inclusion

Τα αρχικά DEAI (Diversity, Equity, Accessibility, Inclusion) αναφέρονται όλο και συχνότερα σε συνδυασμό με τα μουσεία. Αφορούν στην πρακτική της διασφάλισης των ίσων ευκαιριών σχετικά με τη διαφορετικότητα, την ισότητα, την προσβασιμότητα και τη συμπερίληψη.

Τα μουσεία υπογραμμίζουν ότι η DEAI αποτελεί οργανωτική προτεραιότητα, αλλά πολλά από αυτά δεν έχουν αναλάβει στρατηγική, συνεπή δράση σε οργανωτικό επίπεδο, στοιχείο θεμελιώδες για την υποστήριξη της ισότητας και ένταξης. Στις περισσότερες περιπτώσεις χρησιμοποιούν μια σειρά από στρατηγικές που σχετίζονται με τη DEAI για να αναπτύξουν και να υποστηρίξουν εμπειρίες χωρίς αποκλεισμούς στα εκθέματα, τα προγράμματα και τις εκδηλώσεις τους. Οι πρακτικές αυτές, όμως, δεν ενσωματώνονται στην αποστολή του οργανισμού.

Η απουσία εστίασης στη συλλογή και χρήση δεδομένων για την ενημέρωση της πρακτικής DEAI εμποδίζει την ικανότητα των μουσείων να αξιολογήσουν την πρόοδο και να αυξήσουν τη λογοδοσία. Για να κινηθούν προς αυτή την κατεύθυνση, είναι σημαντικό να πραγματοποιηθούν έμπρακτες προσεγγίσεις, που θα υποστηρίζουν τη διαφορετικότητα εκ των έσω.

Σημαντικό είναι, ακόμα, να υπάρξει εκπαίδευση του προσωπικού αναφορικά με τη DEAI αλλά και η καθολική συμμετοχή του σε όλα τα στάδια του σχεδιασμού και της εκτέλεσης του σχεδίου βιωσιμότητας.

Ο πολιτιστικός κλάδος μπορεί να έχει ηγετική συμβολή στη δημιουργία ενός αναγεννητικού μέλλοντος που θα προστατεύει τον πλανήτη. Με την ευθυγράμμισή τους με τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης και την DEAI, τα μουσεία μετασχηματίζονται σε οργανισμούς που προάγουν το κοινό καλό και ενσωματώνουν πρακτικές που οδηγούν στην αλλαγή και πρόοδο για όλους.

Αφήστε ένα σχόλιο...

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Scroll to Top