Νευροαισθητική: Πως ανταποκρίνεται ο εγκέφαλός μας στην τέχνη;

Ένας τομέας που έχει κερδίσει σημαντική προσοχή είναι η Νευροαισθητική (Neuroaesthetics). Εμβαθύνει στην περίπλοκη σύνδεση μεταξύ του εγκεφάλου και των τεχνών, προσφέροντας χρήσιμες γνώσεις για το πώς οι άνθρωποι αντιλαμβάνονται και βιώνουν τα αισθητικά ερεθίσματα. Για τους επαγγελματίες των μουσείων που επιδιώκουν την εμπλοκή των επισκεπτών, η εμβάθυνση στη Νευροαισθητική μπορεί να ξεκλειδώσει έναν πλούτο γνώσεων.

Συνδυάζοντας γνώσεις από τη νευροεπιστήμη, την ψυχολογία και την ιστορία της τέχνης, η Νευροαισθητική προσφέρει μια ολιστική προσέγγιση για την κατανόηση της βαθιάς επίδρασης της τέχνης στον ανθρώπινο ψυχισμό. Τα τελευταία χρόνια μάλιστα, αξιοποιείται όχι μόνο σε ερευνητικό επίπεδο, αλλά και πρακτικό, ενώ συναντάται σε εφαρμογές στο πολιτιστικό κλάδο.

Νευροαισθητική στο μουσείο

Ο όρος Νευροαισθητική εμφανίστηκε την τελευταία δεκαετία του 20ού αιώνα και στην ουσία της χρησιμοποιεί ένα πλαίσιο που ονομάζεται αισθητική τριάδα. Αποτελείται από 3 νευρωνικά συστήματα που δημιουργούν τις εμπειρίες μας σε σχέση με την ομορφιά και περιλαμβάνει το (1) αισθητικο-κινητικό σύστημα, (2) το σύστημα συναισθήματος-αξιολόγησης και (3) το σύστημα νοήματος-γνώσης.

Τα αισθητικο-κινητικά μας συστήματα ενεργοποιούνται όταν βλέπουμε κάτι όμορφο ή/και όταν βλέπουμε μια κινούμενη εικόνα. Το σύστημα συναισθήματος-αξιολόγησης καθορίζει αν βρίσκουμε την αισθητική εμπειρία ευχάριστη, ενώ το σύστημα νοήματος-γνώσης συνδέει την παρούσα εμπειρία μας με τις προηγούμενες γνώσεις και εμπειρίες μας.

Έτσι, οι αισθητικές εμπειρίες είναι αποτέλεσμα μιας πολύπλοκης αλληλεπίδρασης νευρικών διεργασιών. Είτε συμμετέχουμε ως πομποί είτε ως δέκτες ίσως, οι αισθητικές εμπειρίες ενισχύονται με το σχηματισμό νοητικών αναπαραστάσεων, τη συναισθηματική και σωματική αίσθηση.

Οι μελέτες νευροαισθητικής έχουν επίσης εντοπίσει τον πιθανό λόγο για τον οποίο οι αισθητικές εμπειρίες είναι θετικές. Κατά την εκτέλεση ή την παρακολούθηση μιας παράστασης, η ενεργοποίηση της ντοπαμίνης ενισχύει την αισθητική εμπειρία και την χαρακτηρίζει ως ευχάριστη και επιθυμητή.

Πλέον, χρησιμοποιώντας προηγμένη τεχνολογία και μια ποικιλία οργάνων απεικόνισης του εγκεφάλου, οι ερευνητές της νευροαισθητικής εξετάζουν πώς ο εγκέφαλος ανταποκρίνεται στη βίωση και τη δημιουργία της ομορφιάς (αισθητικές εμπειρίες).

Σε αυτό το πλαίσιο, το Art Fund στο Ηνωμένο Βασίλειο παρουσίασε ένα πρωτοποριακό πρόγραμμα που αποσκοπεί στην αποκάλυψη του τρόπου με τον οποίο ο εγκέφαλός μας ανταποκρίνεται στην τέχνη. Χρησιμοποιώντας μια ασύρματη συσκευή, εξοπλισμένη με αισθητήρες, οι επισκέπτες μπορούν πλέον να παρατηρούν τη δραστηριότητα των εγκεφαλικών τους κυμάτων σε πραγματικό χρόνο, ενώ βλέπουν διάφορα έργα τέχνης.

Η πρωτοβουλία αυτή δοκιμάστηκε πρόσφατα στην Courtauld Gallery στο Λονδίνο και πρόκειται να περιοδεύσει σε διάφορα μουσεία του Ηνωμένου Βασιλείου το 2024. Οι συμμετέχοντες φορούν τη συσκευή, η οποία μοιάζει με στεφάνι και τα δεδομένα των εγκεφαλικών τους κυμάτων μεταδίδονται σε μια οθόνη στο δωμάτιο, επιτρέποντας στους ειδικούς να αναλύσουν τις αντιδράσεις τους. Η εμπειρία προσφέρει μια μοναδική ευκαιρία στους επισκέπτες των μουσείων να αποκτήσουν πληροφορίες για τις υποσυνείδητες αντιδράσεις τους στην τέχνη, καθώς περιηγούνται στην γκαλερί.

What does art do to your brain?

Δημιουργήστε ευκαιρίες για τους επισκέπτες σας

Όσο περισσότερο χρόνο αφιερώνει κανείς στην ανάλυση ή δημιουργία ενός έργου τέχνης, τόσο περισσότερο είναι σε θέση να διεγείρει τις ασυνείδητες και τις συνειδητές λειτουργίες του εγκεφάλου. Με αυτόν τον τρόπο μπορεί να αυξήσει τις αναλυτικές του ικανότητες και τις ικανότητες επίλυσης προβλημάτων στην καθημερινή ζωή.

Μπορεί να μην έχετε τη δυνατότητα να φιλοξενήσετε στο μουσείο σας την περιοδεύουσα αυτή έκθεση, ωστόσο μπορείτε να δημιουργήσετε παρόμοιες εμπειρίες για τους επισκέπτες σας. Παρακάτω σας προτείνουμε μια σειρά από δραστηριότητες, που εμπλέκουν ενεργά τους επισκέπτες.

1.         Ομαδικά εργαστήρια ζωγραφικής

Οι επισκέπτες μπορούν να συγκεντρωθούν σε έναν καθορισμένο χώρο για να ζωγραφίσουν μαζί. Τα εργαστήρια αυτά θα έχουν ως θέμα συγκεκριμένα καλλιτεχνικά ρεύματα, τεχνικές ή πολιτιστικά θέματα που σχετίζονται με τις συλλογές του μουσείου. Έτσι, οι συμμετέχοντες κοινωνικοποιούνται, μαθαίνουν και δημιουργούν σε ένα υποστηρικτικό περιβάλλον.

2.         Συνεδρίες καλλιτεχνικής θεραπείας

Προσφέρετε συνεδρίες εικαστικής θεραπείας χρησιμοποιώντας βιβλία ζωγραφικής για ενήλικες, ως εργαλείο χαλάρωσης και ανακούφισης από το άγχος. Αυτές οι συνεδρίες χρειάζεται να υποστηρίζονται από εκπαιδευμένους θεραπευτές και μπορούν να ενσωματώνουν συζητήσεις σχετικά με τα θεραπευτικά οφέλη της καλλιτεχνικής δημιουργίας.

3.         Εκμάθηση παραδοσιακής τεχνικής

Μουσεία με συλλογές άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς μπορούν να φιλοξενήσουν εξειδικευμένα εργαστήρια. Για παράδειγμα, μουσεία γυάλινης τέχνης μπορούν να προσφέρουν επιδείξεις εμφύσησης γυαλιού υπό την καθοδήγηση εξειδικευμένων τεχνιτών. Στη συνέχεια, οι συμμετέχοντες θα δημιουργήσουν τα δικά τους γυάλινα έργα τέχνης υπό επίβλεψη.

4.         Εργαστήρια φωτογραφίας

Οργανώστε εργαστήρια φωτογραφίας, όπου οι συμμετέχοντες εξερευνούν τις αίθουσες του μουσείου ή τους εξωτερικούς χώρους για να αποτυπώσουν εικόνες εμπνευσμένες από τα έργα τέχνης ή την αρχιτεκτονική. Αυτά τα εργαστήρια μπορούν να καθοδηγούνται από επαγγελματίες φωτογράφους ή εκπαιδευτές μουσείων, παρέχοντας συμβουλές σχετικά με τη σύνθεση, τον φωτισμό και την αφήγηση ιστοριών μέσω της φωτογραφίας.

5.         Συνεδρίες σχεδίασης

Φιλοξενήστε σεμινάρια σκίτσου, όπου οι επισκέπτες καλούνται να σχεδιάσουν αντικείμενα ή έργα τέχνης από τη συλλογή του μουσείου. Αυτές οι συνεδρίες μπορούν να ποικίλλουν σε διάρκεια και δυσκολία, προσφέροντας ευκαιρίες στους συμμετέχοντες να προκαλέσουν τον εαυτό τους και να πειραματιστούν με διαφορετικές τεχνικές σχεδίασης. Μπορείτε να παρέχετε υλικά για σκίτσα και καθοδήγηση από έμπειρους καλλιτέχνες ή εκπαιδευτικούς.

6.         Μαθήματα ζωγραφικής φιγούρας

Προσφέρετε μαθήματα σχεδίασης φιγούρας με ζωντανά μοντέλα που ποζάρουν μπροστά σε έργα τέχνης ή γλυπτά. Αυτά τα μαθήματα παρέχουν στους συμμετέχοντες την ευκαιρία να τελειοποιήσουν τις δεξιότητές τους στο σχέδιο, ενώ παράλληλα αποκτούν βαθύτερη κατανόηση της ανθρώπινης ανατομίας και της καλλιτεχνικής έκφρασης. Συνεργαστείτε με τοπικούς καλλιτέχνες ή σχολές τέχνης για να διευκολύνουν αυτά τα μαθήματα και να εξασφαλίσουν ένα υποστηρικτικό περιβάλλον μάθησης για τους συμμετέχοντες όλων των επιπέδων δεξιοτήτων.

Η Νευροαισθητική βρίσκει εφαρμογή σε καθημερινές πρακτικές, αναβαθμίζοντας τις εμπειρίες μας. Εάν εργάζεστε σε ένα πολιτιστικό ίδρυμα, πειραματιστείτε πάνω σε ιδέες που σχετίζονται με την εγκεφαλική λειτουργία, την τέχνη και τις αισθητικές εμπειρίες. Τέτοιου είδους συνεργατικά έργα μπορούν να εμπλέξουν διαφορετικές ομάδες ανθρώπων σε όλα τα στάδια ανάπτυξής τους, ενθαρρύνοντας την επαφή με την κοινότητα.

Αφήστε ένα σχόλιο...

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Scroll to Top