Να θυμόμαστε να μη ξεχνάμε: Άτομα με άνοια στο μουσείο

Μόνο στην Ελλάδα, η κοινότητα Alzheimer μετράει 200.000 καταγεγραμμένα περιστατικά, ωστόσο επηρεάζει τόσο τις ζωές των ίδιων όσο και των φροντιστών τους. Έτσι, καθίσταται ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα στη χώρα για πάνω από μισό εκατομμύριο ανθρώπους. Μέσω της εικαστικής θεραπείας και της πρωτοβουλίας μουσείων, μπορεί να βελτιωθεί η ποιότητα ζωής των ατόμων με άνοια.

Τι περιλαμβάνει η εικαστική θεραπεία

Κάποια μουσεία τέχνης υλοποιούν συχνά προγράμματα για διάφορες ομάδες κοινού, ανάμεσα σε αυτές και ευπαθείς. Η συμβολή τους είναι θετική και αφορά τόσο στην ανάπτυξη δεξιοτήτων όσο και στη βελτίωση των νοητικών και συναισθηματικών λειτουργιών.

Οι συμμετέχοντες σε αυτά τα προγράμματα είναι διαφόρων ηλικιών και μέσα από αυτή τη διαδικασία επικοινωνούν και συνεργάζονται με τα υπόλοιπα άτομα, εκφράζουν τις σκέψεις και τα συναισθήματά τους. Με αφορμή τα εκθέματα, ανακαλύπτουν και εξελίσσουν χαρακτηριστικά της προσωπικότητάς τους και ικανότητες.

Η εικαστική θεραπεία επιλέγεται κατ’ εξοχήν από τα μουσεία τέχνης, διότι η πληθώρα των έργων που έχουν στις συλλογές τους αποτελεί για τους συμμετέχοντες πηγή έμπνευσης. Ακόμα, μαθαίνοντας για την εργογραφία και κυρίως τη ζωή των καλλιτεχνών, βρίσκουν κοινά στοιχεία με τα βιώματα τους και αυτό τους δίνει το έναυσμα και το ερέθισμα, ώστε να αναλογιστούν τις δικές τους εμπειρίες, να τις κατανοήσουν, να τις μοιραστούν και να τις αποδεχτούν.

Εικαστική θεραπεία για άτομα με άνοια

Χαρακτηριστικό παράδειγμα προγράμματος είναι αυτό που υλοποιήθηκε στην Εθνική Πινακοθήκη και στο Εθνικό Πανεπιστημιακό μουσείο της Σιγκαπούρης και αφορούσε στα άτομα με άνοια. Κατά τη διάρκεια υλοποίησής του, οι συμμετέχοντες ασχολήθηκαν με την εικαστική θεραπεία και τη μουσικοθεραπεία. Παράλληλα, πραγματοποιήθηκαν συζητήσεις κατά ομάδες σχετικά με τα έργα τέχνης, αλλά και τα συναισθήματα που τους προκαλούν.

Μετά το πέρας του προγράμματος, παρατηρήθηκε σημαντική βελτίωση της μνήμης και των δεξιοτήτων που σχετίζονται με την κινησιολογία. Ακόμα, με αφορμή τα έργα που δημιούργησαν οι συμμετέχοντες, εξέφρασαν σκέψεις και συναισθήματα συγκρίνοντάς τα με τα βιώματα και τις εμπειρίες των καλλιτεχνών. Έτσι, συνδέθηκαν τόσο με το μουσείο και τα εκθέματα, όσο και με τα άτομα που πήραν μέρος στο πρόγραμμα, ενώ παράλληλα βελτίωσαν σημαντικές ικανότητες που λόγω της άνοιας είχαν ατονήσει.

Παρόμοια αποτελέσματα είχε το πρόγραμμα ¨Meet me¨ και το ¨Alzheimer’s Project¨ στο Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, MoMA, στη Νέα Υόρκη. Άτομα με άνοια και Αλτσχάιμερ αντίστοιχα συμμετείχαν σε ξενάγηση και σε μια σειρά συζητήσεων πάνω στα έργα του μουσείου, ενώ σε κάθε φάση του προγράμματος είχαν τη δυνατότητα να το αξιολογούν και να αναφέρουν τα συναισθήματα και τις σκέψεις που τους προκαλούσε.

Τα ευρήματα κατέδειξαν δημιουργία συναισθημάτων ασφάλειας και βελτίωση της νοητικής λειτουργίας και μνήμης των συμμετεχόντων. Ακόμα, η πρόσβαση της ευπαθούς ομάδας στην τέχνη, συνέβαλε στον αποστιγματισμό μέσα από την κοινωνικοποίηση τους, προσφέροντας στα ίδια και τους φροντιστές τους ποικίλα συναισθηματικά οφέλη.

Πηγή: Dominika Roseclay/ Pexels

My House of Memories: μια πρωτοπόρα εφαρμογή

Η «θεραπεία αναμνήσεων» είναι μια σημαντική θεραπεία για τους ασθενείς με άνοια. Η έκθεσή τους σε αισθητηριακές εμπειρίες που προκαλούν τις αναμνήσεις μπορεί να βοηθήσει στην ανάκληση της προσωπικής τους ιστορίας. Αυτό περιλαμβάνει την προβολή φωτογραφιών με οικείες σκηνές και αντικείμενα από τα νεότερα χρόνια των ασθενών.

Για την υποστήριξη αυτής της προσπάθειας, τα Εθνικά Μουσεία του Λίβερπουλ ανέπτυξαν μια πρωτοποριακή εφαρμογή με την ονομασία ¨My House of Memories¨. Η τελευταία επιτρέπει στους χρήστες να πλοηγηθούν σε πάνω από 100 σελίδες με εικόνες, που προορίζονται να ενεργοποιήσουν μνήμες σε ασθενείς με άνοια και Αλτσχάιμερ.

Πώς λειτουργεί λοιπόν; Η εφαρμογή αντλεί εικόνες ευρέως αναγνωρισμένων αντικειμένων που αναμένεται να έχουν απήχηση σε όσους μεγάλωσαν στη δεκαετία του 1950 και γύρω από αυτήν. Μάλιστα, αποτελεί μέρος του ευρύτερου προγράμματος ¨House of Memories¨, που παρέχει επίσης εργαστήρια και βοήθεια για την άνοια.

Η εφαρμογή αρχίζει να συνεργάζεται με περισσότερα μουσεία, όπως η Ιστορική Εταιρεία της Μινεσότα και η Εθνική Συλλογή της Δημοκρατίας της Σιγκαπούρης, για να παρέχει εικόνες που αφορούν ειδικά ασθενείς με απώλεια μνήμης από διαφορετικές περιοχές.

Τα ελληνικά μουσεία ακολουθούν

Το 2019 το Ίδρυμα Κατακουζηνού, που αποτελεί μουσείο και πρώην σπίτι της ομώνυμης οικογένειας, υποδέχθηκε 25 άτομα με άνοια (μέλη της ¨Alzheimer¨ Αθηνών) και τους φροντιστές τους, σε μια ξενάγηση, ειδικά προσαρμοσμένη στις ανάγκες τους.

Εκεί, οι υπεύθυνοι μουσειολόγοι βασίστηκαν σε πέντε έργα για να εξοικειώσουν τους συμμετέχοντες με το περιβάλλον και την τέχνη, ενώ υπήρχε συνοδεία μουσικής. Μάλιστα, τη μεγαλύτερη προσοχή συγκέντρωσαν οι «Τέσσερις εποχές» του Νίκου Χατζηκυριάκου- Γκίκα.

Ακόμα ένα μουσειοπαιδαγωγικό πρόγραμμα για άτομα με άνοια, το «Ώρα για Μουσείο», δημιουργήθηκε από το μουσείο Μπενάκη. Το εγχείρημα περιλαμβάνει ξεναγήσεις, πολυαισθητικές παρουσιάσεις και καλλιτεχνικά εργαστήρια για επισκέπτες με προβλήματα μνήμης, ενώ στοχεύει στην αισθητική χαλάρωση, εκπαίδευση και ψυχαγωγία των συμμετεχόντων.

Συνολικά, όποια και αν είναι η ηλιακή ομάδα ή η ψυχοκινητική και γνωσιακή κατάσταση, η τέχνη σε συνδυασμό με τα μουσεία δύναται να προσφέρει πολλά οφέλη και να συμβάλει στην ανάπτυξη δεξιοτήτων, όπως και στη βελτίωση της ψυχικής και νοητικής υγείας.

Αφήστε ένα σχόλιο...

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Scroll to Top