Μουσειοσκευή: Μια βαλίτσα γεμάτη πολιτισμό ταξιδεύει

Καθώς τα μουσεία ενδιαφέρονται όλο και περισσότερο να ενισχύσουν την εξωστρέφειά τους, αναζητούν τρόπους να προσεγγίσουν διευρυμένες ομάδες κοινού. Ένας από αυτούς είναι μέσα από το σχεδιασμό μουσειοσκευής ή μουσειοβαλίτσας.

Τι είναι η μουσειοσκευή ή μουσειοβαλίτσα;

Η μουσειοσκευή μπορεί να είναι μια βαλίτσα, ένα κουτί ή κάποιας μορφής κιβώτιο. Πρόκειται για ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα που παρέχει υλικό, όπως αντίγραφα μουσειακών αντικειμένων, προτάσεις για δραστηριότητες και άλλους πόρους για να διδάξει στους συμμετέχοντες ένα συγκεκριμένο θέμα.

Για παράδειγμα, μπορεί να περιλαμβάνει οπτικοακουστικό και εποπτικό υλικό, αλλά και εκπαιδευτικά παιχνίδια. Παράλληλα, προσφέρεται ενημερωτικό περιεχόμενο, οδηγίες και προτάσεις για την εκπαιδευτική τους αξιοποίηση.

Ο σκοπός ενός μουσείου «σε μια βαλίτσα» είναι να καταστήσει τις εκπαιδευτικές εμπειρίες πιο προσιτές σε άτομα που μπορεί να μην έχουν τη δυνατότητα να το επισκεφθούν. Παρέχοντας μια βαλίτσα γεμάτη υλικά και πληροφορίες, οι αποδέκτες έχουν τη δυνατότητα να μάθουν με διασκεδαστικό και ελκυστικό τρόπο.

Ωστόσο, η δημιουργία μουσειοσκευής δεν αποτελεί καινοτομία, αφού τα τελευταία χρόνια όλο και περισσότερα πολιτιστικά ιδρύματα την επιλέγουν. Αυτά τα προγράμματα χρησιμοποιούνται συχνά από σχολεία, βιβλιοθήκες και άλλους οργανισμούς για να παρέχουν εκπαιδευτικές εμπειρίες.

Από το μουσείο στο σχολείο

Η μουσειοσκευή προσφέρει πολλαπλά οφέλη τόσο στα μουσεία όσο και στους αποδέκτες, οι οποίοι είναι κυρίως μαθητές. Σε πολλές περιπτώσεις, σχολεία που βρίσκονται στην επαρχία ή σε απομονωμένες περιοχές δεν έχουν τη δυνατότητα να επισκεφτούν ένα μουσείο εκτός Νομού.

Βασική αρχή που την διέπει είναι η μάθηση μέσα από την πράξη και τις αισθήσεις. Βασισμένη σε απτικές δραστηριότητες, η προώθηση της δημιουργικότητας σε συνδυασμό με τη διανοητική επεξεργασία των περιεχομένων προσφέρουν μοναδικές εμπειρίες στα παιδιά.

Έτσι, το ίδρυμα σχεδιάζει το εκπαιδευτικό αυτό πρόγραμμα, το «κλείνει» σε μια βαλίτσα και το στέλνει στον προορισμό. Οι αποδέκτες έχουν την ευκαιρία να έρθουν σε επαφή με το περιεχόμενο του μουσείου, να μάθουν την ιστορία του και να γνωρίσουν τα εκθέματα.

Μάλιστα, μέσα από τις δραστηριότητες που προτείνονται, οι μαθητές δύνανται να αναπτύξουν δεξιότητες, να αλληλεπιδράσουν με τα αντικείμενα και να ψυχαγωγηθούν. Η διασύνδεση εποχών και τόπων με υλικές μαρτυρίες, δίνει τη δυνατότητα για βιωματική μάθηση μέσα από την εξερεύνηση και τον πειραματισμό.

Παράλληλα, οι μουσειοσκευές εξοικειώνουν τα παιδιά με την έννοια του μουσείου, συμβάλλοντας στην ισχυροποίηση των δεσμών σχολείου-μουσείου. Τέλος, προωθούν τη συνεργατική μάθηση με την ενεργό συμμετοχή των παιδιών.

Οι μουσειοσκευές διαφοροποιούνται από τις δανειστικές συλλογές, καθώς παρέχουν συγκεκριμένες προτάσεις εκπαιδευτικής αξιοποίησης. Έτσι διευρύνουν το μουσειοπαιδαγωγικό έργο, συναντώντας το εν δυνάμει κοινό στον χώρο του.

Εξίσου σημαντικές είναι και οι «ιστορίες» που μπορούν να αναπτυχθούν γύρω από τα αντίγραφα και τις θεματικές μιας μουσειοσκευής, αφού δίνουν το έναυσμα για ενίσχυση της φαντασίας, γνωριμία με μύθους ή λογοτεχνικά κείμενα.

Ο πολιτισμός γίνεται προσιτός σε όλους

Από την άλλη, πολιτιστικοί οργανισμοί μέσα από το σχεδιασμό τέτοιων εκπαιδευτικών προγραμμάτων μπορούν να προσεγγίσουν διευρυμένες ομάδες κοινού, αλλά και να συνάψουν συνεργασίες με άλλα ιδρύματα και ομάδες. Για παράδειγμα, ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει το πρόγραμμα Art Therapy.

Προϊόν συνεργασίας μεταξύ της ΑΜΑΚΑ- ομάδα που χρησιμοποιεί την τέχνη για παιχνίδι, γνώση, θεραπεία- και μονάδων ψυχοκοινωνικής αποκατάστασης ή ψυχιατρεία, το πρόγραμμα αυτό υποστηρίζεται από το Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού. Περιλαμβάνει καλλιτεχνικά εργαστήρια βιωματικού χαρακτήρα και λαμβάνει χώρα σε πολιτιστικά ιδρύματα ή κέντρα ψυχικής υγείας.

Αρχικά, τα άτομα έρχονται σε επαφή με την τέχνη, ενώ δύνανται να την χρησιμοποιήσουν ως εργαλείο για να εξωτερικεύσουν συναισθήματα και σκέψεις. Με αυτό τον τρόπο, μπορούν να εξερευνήσουν τον εαυτό τους, να συνεργαστούν με άλλα άτομα, να κοινωνικοποιηθούν.

Παράλληλα, δίνεται πρόσβαση στον πολιτισμό σε ευπαθείς ομάδες, ενισχύοντας την κοινωνική συμπερίληψη και καταπολεμώντας το στίγμα που συχνά τις συνοδεύει. Στόχος του προγράμματος είναι να προάγει τον πολιτισμό, ως πανανθρώπινο δικαίωμα, και να δημιουργήσει μια γέφυρα ανάμεσα σε κοινωνικά αποκλεισμένες ομάδες και την κοινωνία.

Ακόμα, το Ίδρυμα Β&Ε Γουλανδρή ξεκίνησε τη δράση «Στο Μουσείο με άλλα… γυαλιά», σε συνεργασία με το πρόγραμμα Θάλλω και την εταιρεία Seveneleven. Στη μουσειοσκευή που σχεδιάστηκε περιλαμβάνονται γυαλιά εικονικής πραγματικότητας (VR headset), τρισδιάστατα αντίγραφα (3D prints) και τρισδιάστατα μοντέλα επιλεγμένων έργων τέχνης της Συλλογής.

Σκοπός του προγράμματος είναι να προσφέρει σε άτομα 65+ και άτομα με Ήπια Γνωστική Διαταραχή την ευκαιρία να περιηγηθούν στις συλλογές του ιδρύματος. Η μουσειοσκευή αναμένεται να επισκεφτεί πολλές δομές φιλοξενίας στη χώρα.

Museum in a suitcase – AR Project

Πώς να φτιάξετε τη δική σας μουσειοσκευή

Η δημιουργία μιας μουσειοσκευής ακολουθεί την ίδια πορεία με αυτή ενός εκπαιδευτικού προγράμματος. Η διαφορά έγκειται στο γεγονός πως η μουσειοσκευή θα πρέπει να περιλαμβάνει σαφείς οδηγίες για τη διενέργεια των δραστηριοτήτων, αφού ο σχεδιαστής συνήθως δε βρίσκεται στο χώρο που θα πραγματοποιηθεί το πρόγραμμα.

Αρχικά, είναι σημαντικό να λάβετε υπόψη το θέμα που θα θίξετε και την ηλικιακή ομάδα του κοινού. Θα πρέπει να επιλέξετε υλικό που θα είναι ελκυστικό και προσιτό σε αυτό.

Διαφορετικές δραστηριότητες απευθύνονται σε παιδιά Νηπιαγωγείου και Δημοτικού και άλλες σε μεγαλύτερες ηλικίες, διότι οι δεξιότητες, γνώσεις και ανάγκες τους δεν είναι οι ίδιες. Αυτό υποστηρίζεται από το γεγονός πως το περιεχόμενο της μουσειοσκευής χρειάζεται να συνδέεται με το Αναλυτικό Πρόγραμμα των τάξεων, ώστε να ενισχύεται ο εκπαιδευτικός της χαρακτήρας.

Για παράδειγμα, μικρότερα παιδιά μπορούν να μάθουν για τα χρώματα, τις μορφές και τα σχήματα, μέσα από τη μουσειοσκευή ενώ τα μεγαλύτερα για πιο σύνθετα θέματα.

Είναι, επίσης, σημαντικό να συμπεριλάβετε μια ποικιλία δραστηριοτήτων και πόρων, ώστε το κοινό σας να μπορεί να εξερευνήσει το θέμα σε μεγαλύτερο βάθος.

Ωστόσο, τα θέματα που μπορεί κανείς να θίξει μέσα από μια μουσειοσκευή ξεφεύγουν από το «στενό» πρόγραμμα των μαθημάτων στο σχολείο και διευρύνονται. Έτσι, μπορεί να αφορούν στην προστασία του περιβάλλοντος, τα φύλα, τη δομή της οικογένειας ή τα στερεότυπα κ.ο.κ..

Σε κάθε περίπτωση, φροντίστε να συμπεριλάβετε έναν οδηγό που θα βοηθήσει τον συντονιστή να εξηγήσει τα υλικά και τις δραστηριότητες στους συμμετέχοντες, αφήνοντάς του παράλληλα ελευθερία κινήσεων. 

Δεν είναι σπάνιο, ακόμα, το περιεχόμενο των μουσειοσκευών υποστηρίζεται από τεχνολογίες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η μουσειοσκευή, που σχεδιάστηκε σε συνεργασία του Action Reconciliation Service for Peace, του Πανεπιστημίο Δυτικής Μακεδονίας, του Κέντρου Σπουδών Εβραϊκής Κληρονομιάς Καστοριάς και της Culture 8. Πρόκειται για ένα project βιωματικής ιστορίας, που αφηγείται την ιστορία της πόλης και την χαμένη Εβραϊκή Κοινότητα της Καστοριάς.

Ακόμα μια μουσειοσκευή που χρησιμοποιεί τεχνολογικά μέσα για την ενίσχυση της εμπειρίας είναι του Musée de la Gaspésie (Καναδάς). Χαρακτηρίζεται ως κινητό, ψηφιακό εργαλείο διαμεσολάβησης που εμπλέκει τους μαθητές στις δραστηριότητες.

Συνολικά, η μουσειοσκευή ή μουσειοβαλίτσα αποτελεί ακόμα έναν τρόπο να έρθουν τα μουσεία πιο κοντά στο κοινό. Για να μπορέσουν, όμως, οι αποδέκτες να απολαύσουν τα οφέλη της, χρειάζεται οι δημιουργοί να λάβουν υπόψη όλες τις παραμέτρους, που αφορούν στο περιεχόμενο, την ομάδα στόχο και τα μαθησιακά αποτελέσματα.

Αφήστε ένα σχόλιο...

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Scroll to Top