7 απαραίτητα στοιχεία για επιτυχημένα εκπαιδευτικά προγράμματα

Τα μουσεία έχουν τεράστιες δυνατότητες να αποτελέσουν πλούσιες πηγές για μάθηση. Ωστόσο, τα εκπαιδευτικά προγράμματα, όπου η μάθηση γίνεται με τους όρους των επισκεπτών και όχι του μουσείου, αποτελούν πρόκληση.

Τι περιλαμβάνει ο σχεδιασμός ενός εκπαιδευτικού προγράμματος

Ο σχεδιασμός εκπαιδευτικών προγραμμάτων στο μουσείο δεν περιλαμβάνει απλώς μια ξενάγηση και ζωγραφική. Ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα αποτελείται από συγκεκριμένο σκοπό, στόχους (γνωστικούς, κοινωνικο-συναισθηματικούς), εργαλεία και μεθοδολογία, που βασίζονται σε παιδαγωγικές θεωρίες. Επίσης, δεν πρέπει να ολοκληρώνεται με την έξοδο των μαθητών από το μουσείο, αφού η ανατροφοδότηση είναι καθοριστικής σημασίας για τους εμπλεκόμενους.

Σε ένα γενικότερο πλαίσιο, ως κεντρικοί στόχοι ενός εκπαιδευτικού προγράμματος σε μουσείο είναι η τοποθέτηση του μαθητή και των ατομικών ιδιαιτεροτήτων του στο επίκεντρο, καθώς και η εκπαιδευτική αξιοποίηση των αντικειμένων. Σημαντική είναι, επίσης, η αξιοποίηση των εκθέσεων, ως περιβαλλόντων δημιουργίας εμπειριών.

Είναι σημαντική η σύνδεση της μάθησης με την ψυχαγωγία, ώστε να κατοχυρωθεί το μουσείο στις συνειδήσεις του κοινού ως χώρος με σημασία για τον ελεύθερο χρόνο. Με άλλα λόγια, το μουσείο δεν αποσκοπεί στο να υποκαταστήσει το σχολείο ή το ρόλο του εκπαιδευτικού.

Παρ’ όλα αυτά, υπάρχουν κοινοί στόχοι για τους μαθητές, όπως η απόκτηση γνώσεων και δεξιοτήτων, η προώθηση του προβληματισμού, η προσέγγιση της γνώσης μέσω εξερευνητικών διαδικασιών, αλλά και η κριτική παρατήρηση.

Τα χαρακτηριστικά των επιτυχημένων εκπαιδευτικών προγραμμάτων

Τα εκπαιδευτικά προγράμματα που διενεργούνται στα μουσεία είναι σημαντικό να σχεδιάζονται κατάλληλα για διαφορετικές ηλικιακές ομάδες, ώστε οι συμμετέχοντες να αποκομίζουν τα μέγιστα οφέλη. Σε κάθε περίπτωση, όμως, συνιστάται να περιλαμβάνουν τα παρακάτω στοιχεία, προκειμένου να αυξήσουν την αποτελεσματικότητά τους.

  • Να είναι ευέλικτα
    Ώστε να προσαρμόζονται στα κίνητρα, τις ανάγκες και τους λόγους της επίσκεψης. Έτσι, να επιτρέπετε και να αναγνωρίζετε ότι θα υπάρξουν διαφορετικά αποτελέσματα.
  • Να αναπτύσσονται μέσα σε ένα πλαίσιο
    Παρ’ όλο που η ευελιξία αποτελεί βασικό στοιχείο, ένα πλαίσιο παρέχει δομή, χρησιμοποιώντας διευκολυντές, οδηγίες, μέσα και περιεχόμενο, όπως και αντικείμενα. Αυτό καθοδηγεί την εμπειρία των επισκεπτών, βοηθώντας στην ικανοποίηση των αναγκών και των στόχων του μουσείου.
  • Να έχουν σαφή προσανατολισμό
    Ο προσανατολισμός περιλαμβάνει την ενημέρωση των επισκεπτών σχετικά με το πρόγραμμα, τον σκοπό και τη διάρκειά του, τον τρόπο συμμετοχής, ενώ τους επιτρέπει να προσαρμόσουν την εμπειρία τους. Επομένως, τους προετοιμάζει, δημιουργώντας μια θετική εμπειρία, ενώ παράλληλα τους εξοπλίζει, ώστε να ικανοποιήσουν τις ανάγκες τους.
  • Να χρησιμοποιούν απλή γλώσσα για τις οδηγίες ή/και τις περιγραφές, ώστε είναι προσιτές και φιλικές
    Ο τόνος του κειμένου (ετικέτες για παράδειγμα) θα πρέπει να είναι προσιτός στον μαθητή. Η ενσωμάτωση λέξεων, όπως «εσείς», δημιουργεί ένα δεσμό μεταξύ του μουσείου και των φιλοξενούμενων. Να είστε συνοπτικοί, σαφείς και να αποφεύγετε επιστημονικούς και τεχνικούς όρους.
  • Να υποστηρίζουν ενεργητικές εμπειρίες
    Οι μαθητές εκτίθενται σε διασκεδαστικές και ελκυστικές δραστηριότητες, χρησιμοποιώντας μουσειακό περιεχόμενο (συλλογές, εκθέματα) που μπορούν να αγγίξουν, να χειριστούν, να γράψουν, να συζητήσουν. Οι επισκέπτες δεν πρέπει να είναι παρατηρητές, αλλά συμμετέχοντες.
  • Να επιτρέπουν στους μαθητές να αναλάβουν διαφορετικούς ρόλους, στο πλαίσιο μιας δραστηριότητας με αυτοκαθοδήγηση
    Αφήστε τα παιδιά να διαπραγματευτούν μεταξύ τους ποιοί θα αναλάβουν ρόλους στις δραστηριότητες, π.χ. αρχηγός, διευκολυντής, συμμετέχων κλπ.. Σχεδιάστε προγράμματα που επιτρέπουν σε παιδιά ή μη ειδικούς να αναλάβουν ηγετικούς ρόλους. Με τον τρόπο αυτό, υποστηρίζεται η ανάπτυξη και η μάθηση με τους όρους τους.
  • Να είναι προσιτά
    Τα προγράμματα θα πρέπει να είναι χαλαρά και διασκεδαστικά, όχι όπως οι παραδοσιακές σχολικές εμπειρίες, που συνήθως είναι άκαμπτες και κατευθυνόμενες. Επιτρέψτε στους μαθητές να αισθάνονται ότι έχουν τον έλεγχο της εμπειρίας τους.

Πηγή: Tanya Gorelova/ Pexels

Το προσωπικό πλαίσιο και η μάθηση των μαθητών

Οι εκπαιδευτικές επισκέψεις προσφέρουν βαθιά μάθηση, πέρα από τα γεγονότα και τις έννοιες, όταν χρησιμοποιούνται κατάλληλα οι χώροι, όπως τα μουσεία. Η μάθηση, σε τέτοιες περιπτώσεις, αποτελεί πολύτιμο συμπλήρωμα και προσθήκη στη διδασκαλία της τάξης, την οποία μπορούν οι μαθητές να αξιοποιήσουν στο μέλλον.

Παράλληλα, η κοινωνική αλληλεπίδραση που λαμβάνει χώρα σε μια εκπαιδευτική εκδρομή είναι σημαντική. Οι μαθητές είναι πιο πιθανό να θυμούνται κοινωνικές πτυχές των δράσεων που συμμετέχουν, οι οποίες προσφέρουν περισσότερη ελευθερία έκφρασης.

Ακόμα, τα συναισθηματικά αποτελέσματα, όπως η αύξηση των κινήτρων ή του ενδιαφέροντος, η πυροδότηση της περιέργειας ή η βελτίωση της στάσης απέναντι σε ένα θέμα, είναι πιο λογικό να εντοπιστούν. Αυτό οφείλεται στη βραχυπρόθεσμη φύση των εκπαιδευτικών επισκέψεων.

Σε έρευνες αναφέρεται πως οι μαθητές θέλουν να αισθάνονται άνετα και ασφαλείς, να κινούνται εύκολα στο χώρο, χωρίς να εμποδίζονται από μια σειρά απαγορευτικών πινακίδων. Επιθυμούν, επίσης, οι χώροι να είναι καλά φωτισμένοι, φιλόξενοι και διαμορφωμένοι ανάλογα με την ηλικία και τις ανάγκες τους.

Συνεπώς, για να μεγιστοποιηθούν τα γνωστικά και συναισθηματικά αποτελέσματα, οι επισκέψεις πρέπει να έχουν τέτοια δομή, ώστε να επιτρέπουν παράλληλα την ελεύθερη εξερεύνηση. Επίσης, τα καλά σχεδιασμένα φύλλα εργασίας μπορούν να είναι αποτελεσματικά στην προώθηση της διερεύνησης, που βασίζεται στην ανακάλυψη, εάν εκθέτουν τους μαθητές σε ένα ευρύ φάσμα σχετικών πληροφοριών.

Σε ένα μουσειακό περιβάλλον, οι δομημένες εμπειρίες, όπως οι ξεναγήσεις, μπορούν να συμβάλουν στη γνωστική ανάπτυξη, αλλά μπορεί και να μειώσουν τον ενθουσιασμό. Προτείνεται, λοιπόν, η πραγματοποίηση δραστηριοτήτων πριν και μετά την επίσκεψη.

Ο ρόλος του εκπαιδευτικού

Τα κίνητρα των εκπαιδευτικών στις σχολικές επισκέψεις περιλαμβάνουν τη σύνδεση με τα προγράμματα σπουδών της τάξης, την παροχή μιας γενικής μαθησιακής εμπειρίας, την ενίσχυση των κινήτρων των μαθητών, την έκθεση τους σε νέες εμπειρίες και την ευχαρίστηση. Η επαφή τους με το μουσείο και το ίδιο το πρόγραμμα, θα επηρεάσουν τη μετέπειτα πρακτική τους στην τάξη.

Οι δάσκαλοι, που είναι ενθουσιώδεις με το περιεχόμενο του μουσείου και συμμετέχουν στις δραστηριότητες, επηρεάζουν θετικά τους μαθητές και τη συνολική εκπαιδευτική διαδικασία. Για να ενισχυθούν, όμως, τα αποτελέσματα, είναι σημαντικό, ο εκπαιδευτικός να:

– Εξοικειώνεται με το περιβάλλον πριν από την επίσκεψη.
– Προσανατολίζει τους μαθητές στο περιβάλλον και να αποσαφηνίζει τους μαθησιακούς στόχους.
– Σχεδιάζει δραστηριότητες πριν από την επίσκεψη, ευθυγραμμισμένες με τους στόχους του προγράμματος σπουδών.
– Σχεδιάζει και διεξάγει δραστηριότητες μετά την επίσκεψη για την ενίσχυση της εκδρομής, δίνοντας τη δυνατότητα στους μαθητές να αναστοχαστούν τις εμπειρίες τους.

Συνεπώς, οι επιτυχημένες συνεργασίες μουσείων-σχολείων προϋποθέτουν ότι το μουσείο προσεγγίζει τους εκπαιδευτικούς και αναπτύσσει υλικό σε συνεργασία με αυτούς.

Συνολικά, ο σχεδιασμός εκπαιδευτικών προγραμμάτων για μουσεία πρέπει να ακολουθεί συγκεκριμένα βήματα και να αποσκοπεί σε μετρήσιμα αποτελέσματα. Με αυτό τον τρόπο, τέτοιου είδους δράσεις αναμένεται να ωφελήσουν τους μαθητές, αλλά θα βοηθήσουν τόσο τους εκπαιδευτικούς όσο και το μουσείο.

Αφήστε ένα σχόλιο...

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Scroll to Top