Το Instagram ως εκθεσιακός χώρος και τα selfie μουσεία

Το Instagram έχει καταστεί ένα σημαντικό εργαλείο για τη σύνδεση των μουσείων με το νεανικό κυρίως κοινό. Ωστόσο, ελάχιστη προσοχή έχει δοθεί σε εκθέσεις που έχουν σχεδιαστεί ειδικά για το Instagram ή σε αυτές που αναπτύσσονται ως απάντηση της τρέχουσας πανδημίας. Σε συνέχεια αυτής της προσέγγισης, τα μουσεία Instagram ή selfie μουσεία αποτελούν τη νέα πρόταση στο χώρο των πολιτιστικών και δημιουργικών βιομηχανιών.

Η άνοδος του Instagram και η αξιοποίησή του από τα μουσεία

Κατά την τελευταία δεκαετία, η πανταχού παρούσα χρήση του διαδικτύου και οι εξελιγμένες ψηφιακές τεχνολογίες, έχουν καταστήσει τα «εικονικά μουσεία» μείζον θέμα ενδιαφέροντος για πολλά ιδρύματα. Τα εικονικά μουσεία προσφέρουν ένα σύνολο αντικειμένων-πληροφοριών, σύμφωνα με το οποίο το μουσειακό αντικείμενο δεν περιορίζεται στη φυσική του υπόσταση, αλλά περιλαμβάνει όλες τις διασυνδεδεμένες πληροφορίες.

Παράλληλα, η άφιξη των μέσων κοινωνικής δικτύωσης δε θα μπορούσαν να αφήσουν ανεπηρέαστο τον μουσειακό κλάδο. Πλατφόρμες, όπως το Facebook αρχικά και τα Twitter, Instagram και Tiktok αργότερα, παρείχαν ανοιχτούς, διαδραστικούς χώρους που διεύρυναν την έννοια του εικονικού μουσείου, μετατρέποντάς το από χώρο για τους ανθρώπους σε χώρο των ανθρώπων.

Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης όχι μόνο έδωσαν στα ιδρύματα μια νέα «φωνή», αλλά διεύρυναν και την πρόσβαση στη χρήση των συλλογών τους. Επιπλέον, ενθάρρυναν τις ευκαιρίες για συμμετοχή των χρηστών, εμπλέκοντας άμεσα τις κοινότητες και δίνοντάς τους τη δυνατότητα να παρέχουν ανατροφοδότηση σχετικά με τις συλλογές.

Μια από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες εφαρμογές των μέσων κοινωνικής δικτύωσης είναι το Instagram. Ξεκίνησε το 2010 δίνοντας τη δυνατότητα στους χρήστες να ανεβάζουν φωτογραφίες και βίντεο που μπορούν να επεξεργαστούν με φίλτρα, συνοδευόμενα από λεζάντες, hashtags, geotags και να τα μοιράζονται με άλλους. Δεδομένης της ικανότητάς του να «εκδημοκρατίζει την τέχνη της δημιουργίας εικόνων» και να δίνει τη δυνατότητα στους χρήστες να ανταλλάσσουν υλικό σε ένα παγκόσμιο δίκτυο, το Instagram υιοθετήθηκε γρήγορα από τα μουσεία.

Εκθέσεις στο Instagram

Τα μουσεία έχουν ένα έτοιμο, ανταγωνιστικό προϊόν για μια δυναμική παρουσία στο Instagram. Τα αρχιτεκτονικά χαρακτηριστικά τους, τα αντικείμενα, οι εκδηλώσεις και εκθέσεις μπορούν να αποτυπωθούν σε συνοπτικές εικόνες και λεζάντες, προσεγγίζοντας νέα κοινά, ιδίως νεότερα άτομα. Επιπλέον, τα μουσεία αναγνωρίζουν ότι το Instagram τα καθιστά πιο προσιτά, ανοίγοντας έναν ενεργό και αμοιβαία επωφελή διάλογο με τους επισκέπτες, καθώς αλληλεπιδρούν μέσω ανατροφοδότησης, hashtags και αναδημοσιεύσεων.

Οι εκθέσεις στο Instagram προωθούν την έννοια του «μουσείου μάθησης», επεκτείνοντας τον διάλογο πέρα από το φυσικό περιβάλλον ενός ιδρύματος, καταργώντας τα γεωγραφικά όρια και προσφέροντας αύξηση της εμπλοκής ομάδων. Παρέχουν, επίσης, την ευκαιρία να μοιραστούν το περιεχόμενο της έκθεσης με άλλους μέσω stories.

Ακόμα, μπορούν να χρησιμεύσουν ως “teasers” για φυσικές εκθέσεις, ενημερώνοντας τους ανθρώπους για αντικείμενα που μπορεί στη συνέχεια να θελήσουν να αναζητήσουν αυτοπροσώπως ή να χρησιμοποιηθούν για την προεκπαίδευση των επισκεπτών, έτσι ώστε να πραγματοποιηθεί μια βαθύτερη συζήτηση στο φυσικό χώρο. Παράλληλα, επιτρέπουν την άμεση αλληλεπίδραση με άλλους χρήστες και επαγγελματίες του μουσείου μέσω σχολίων, προσφέροντας έτσι έναν τρόπο ενεργοποίησης αναμνήσεων, συνομιλιών, αισθητικής έμπνευσης, δημιουργίας τόπων και ανταλλαγής πληροφοριών μετά την επίσκεψη.

Αυτό με τη σειρά του, ενισχύει τη φυσική εμπειρία της επίσκεψης σε ένα μουσείο και διατηρεί το ενδιαφέρον ημέρες ή εβδομάδες μετά την επίσκεψη. Έτσι, ίσως περισσότερα ιδρύματα θα πρέπει να αξιοποιήσουν τις δυνατότητες του Instagram, ως εκθεσιακού χώρου, για να προσφέρουν μια εμπειρία που λειτουργεί παράλληλα με τη φυσική εκθεσιακή. Με αυτόν τον τρόπο, θα ενθαρρύνει τους επισκέπτες να διαδραματίσουν ενεργό ρόλο στην τεκμηρίωση, την (ανα)επιμέλεια, τον διαμοιρασμό και την επικοινωνία του περιεχομένου, βελτιώνοντας τη συνολική εμπλοκή των επισκεπτών και εμβαθύνοντας τους δεσμούς εντός των (δια)εθνικών και τοπικών κοινοτήτων.

Η νέα πρόταση του μουσείου selfie

Οι δυνατότητες της οπτικής μορφής του Instagram οδήγησαν στην ανάπτυξη μιας νέας έννοιας το 2016: τα μουσεία selfie ή μουσεία Instagram. Τα μουσεία αυτά αναμειγνύουν τα όρια μεταξύ εικονικής και φυσικής πραγματικότητας, αποτελώντας εγκαταστάσεις τέχνης με μοναδικό στόχο να είναι όσο το δυνατόν πιο ¨instagrammable¨.

Ειδικότερα, ένα μουσείο selfie ή μουσείο Instagram είναι ένα είδος γκαλερί ή εγκατάστασης τέχνης, που έχει σχεδιαστεί για να παρέχει στους επισκέπτες ένα περιβάλλον για να ποζάρουν σε φωτογραφίες που θα αναρτηθούν σε ιστοτόπους κοινωνικής δικτύωσης, όπως το Instagram. Τα τυπικά χαρακτηριστικά των εκθεμάτων σε ένα μουσείο selfie περιλαμβάνουν πολύχρωμα ή υπερμεγέθη σκηνικά και οπτικές ψευδαισθήσεις.

Σε αντίθεση με τα παραδοσιακά μουσεία, τα οποία είναι συχνά μη κερδοσκοπικοί οργανισμοί με εκπαιδευτική αποστολή, τα μουσεία selfie είναι σχεδόν πάντα κερδοσκοπικές επιχειρήσεις, που αποκτούν έσοδα μέσω της πώλησης εισιτηρίων και, σε ορισμένες περιπτώσεις, μέσω εταιρικών χορηγιών.

Το ¨29Rooms¨, μια τριήμερη καθηλωτική εγκατάσταση τέχνης που δημιουργήθηκε από την Refinery29 το 2015 στη Νέα Υόρκη, έχει αναφερθεί ως το πρώτο παράδειγμα αυτού του τύπου εγκαταστάσεων. Το Μουσείο Παγωτού, που άνοιξε το 2016, αναδείχθηκε επίσης ως σημαντικός καταλύτης των μουσείων selfie.  Πρόκειται για εταιρεία που αναπτύσσει και λειτουργεί διαδραστικές εμπειρίες ή μουσεία για selfies, στις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Σιγκαπούρη.  Μέχρι το 2019, φαίνεται να υπήρχαν δεκάδες τέτοια μουσεία σε όλες τις ΗΠΑ.

Στην Ελλάδα, το πρώτο μουσείο selfie άνοιξε μόλις τον Ιανουάριο του 2022 στη Θεσσαλονίκη. Ένα διαδραστικό studio φωτογράφισης- όπως το χαρακτηρίζουν οι ιδιοκτήτες- που προσφέρει μια σειρά από επιμέρους υπηρεσίες για όλες τις ηλικίες.

Το Instagram ως εκθεσιακός χώρος κατά την πανδημία

Μόλις μία εβδομάδα μετά την ανακοίνωση του εθνικού lockdown στο Ηνωμένο Βασίλειο τον Μάρτιο 2020, η γκαλερί Guts (Λονδίνο) ανταποκρίθηκε εγκαινιάζοντας μια έκθεση μόνο στο Instagram με τίτλο ¨When Shit Hits the Fan¨. Ομοίως, τον Απρίλιο του 2020, το Μουσείο του Salisbury στην Αγγλία ανέπτυξε μια έκθεση ¨Pick & Mix¨ στο Instagram, χρησιμοποιώντας ειδικά επιλεγμένα αντικείμενα από τις συλλογές του για να αφηγηθεί την ιστορία της πόλης.

Υπήρξε επίσης ένας αυξανόμενος αριθμός καλλιτεχνικών συλλογικοτήτων που δημιούργησαν «ψηφιακά μουσεία» στο Instagram για να συλλέγουν έργα τέχνης ως απάντηση στην πανδημία. Όλα αυτά τα παραδείγματα δείχνουν πώς το Instagram μπορεί να αξιοποιηθεί από μουσεία, γκαλερί τέχνης και ανεξάρτητους καλλιτέχνες για δημιουργικούς σκοπούς.

Παρά τα πλεονεκτήματα, η συγκεκριμένη δομή και χρήση του Instagram σημαίνει ότι δεν μπορεί να προσφέρει προσαρμοσμένες διαδρομές για συγκεκριμένες δημογραφικές ομάδες. Επιπλέον, η πρόσβαση σε αυτό γίνεται μόνο από μια κινητή συσκευή, καθιστώντας την επίσκεψη σε μια έκθεση μια μοναχική δραστηριότητα, που απαιτεί ενισχυμένη συγκέντρωση. Ως εκ τούτου, αποκλείει ορισμένες ομάδες, όπως τα σχολεία και τις οικογένειες.

Βλέπουμε πως ορισμένα μουσεία και καλλιτέχνες κατάφεραν να προσαρμοστούν στις συνθήκες που επέφερε η πανδημία, αξιοποιώντας το Instagram ως εκθεσιακό χώρο. Η άνοδος του μουσείου selfie έχει αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζουμε τα μουσεία και τον τρόπο με τον οποίο οργανώνονται τα ίδια. Αν αυτό είναι προς όφελος του κλάδου ή όχι, δεν έχει ακόμη καθοριστεί.

Αφήστε ένα σχόλιο...

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Scroll to Top