Ποιος είναι ο επιμελητής του 21ου αιώνα;

Ερευνητής, επιχειρηματίας, νεωτεριστής, μάνατζερ… το επαγγελματικό προφίλ του σύγχρονου επιμελητή μουσείων συνεχώς διευρύνεται.

Οι προσδοκίες των επισκεπτών άλλαξαν

Την τελευταία 15ετία, λόγω πολιτικών και οικονομικών παραγόντων, σημειώθηκαν αλλαγές στον κλάδο των μουσείων. Από κυμαινόμενους προϋπολογισμούς μέχρι τεχνολογικές εξελίξεις και μεταβολές στις προσδοκίες των επισκεπτών, ο σύγχρονος επιμελητής έρχεται αντιμέτωπος με μια σειρά από προκλήσεις και αλλαγές, αλλά και ευκαιρίες που δεν υπήρχαν παλαιότερα.

Παράλληλα, οι προσδοκίες του κοινού από τα μουσεία και τις γκαλερί εξελίχθηκαν. Πλέον οι επισκέπτες αναζητούν μια διαδραστική, συμμετοχική εμπειρία, αν και επιμέρους διαφορές παρατηρούνται και στις ηλικιακές ομάδες των ανθρώπων. Ενώ οι μεγαλύτερες ηλικίες φαίνεται να επισκέπτονται τα μουσεία για τη γνώση, οι μικρότερες εστιάζουν στην εμπειρία και στην κοινωνικοποίηση. Οι μεταβολές αυτές παρουσιάζουν για τα ίδια τα ιδρύματα, όπως και για τους επιμελητές ευκαιρίες, αλλά και προκλήσεις.

Η ψηφιακή τεχνολογία έχει μεταμορφώσει τις σχέσεις

Οι νέες τεχνολογίες και τα social media έχουν αλλάξει τη δυναμική μεταξύ του επιμελητή και του επισκέπτη. Πλέον υπάρχει μια μεγαλύτερη αίσθηση συνεργασίας, η οποία όμως δεν περιορίζεται στη σχέση με το κοινό, αλλά αναπτύσσεται και ανάμεσα σε οργανισμούς και μεμονωμένα άτομα.

Οι επαγγελματίες των μουσείων παρατηρούν μια αίσθηση κοινότητας και έναν πιο ενσωματωμένο σε αυτή τρόπο εργασίας. Ανταλλάσσονται δεξιότητες, γνώσεις, ενθαρρύνονται τα διεπιστημονικά projects και η επιμέλεια μεταξύ των τμημάτων, με τα μέλη μιας ευρύτερης ομάδας να νιώθουν μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση να εργαστούν με τους ίδιους τους καλλιτέχνες.

Η δουλειά του επιμελητή συνδέεται άμεσα με τα projects

Παρ’ ότι μια μεγάλη μερίδα των επιμελητών περνούν τον περισσότερο χρόνο τους με «επιμελητικά» καθήκοντα – ανάπτυξη της συλλογής, έρευνα, ερμηνεία – τα καθήκοντα του επιμελητή πλέον εστιάζουν λιγότερο στην καθημερινή ενασχόληση με τη φροντίδα των συλλογών και εξαρτώνται περισσότερο από εκθεσιακά προγράμματα ή δράσεις με κοινωνικό αντίκτυπο. Ωστόσο, οι θετικές αυτές αλλαγές συνοδεύονται από προβληματισμούς σχετικά με το τοπίο που θα δημιουργηθεί με βάση τα νέα δεδομένα.

Οι ευθύνες του επιμελητή επεκτείνονται

Οι θέσεις στις οποίες μπορεί να εργαστεί ένας επιμελητής στο μουσείο μειώνονται, όπως και η ζήτηση για εξειδικευμένη γνώση. Η τωρινή ή μελλοντική μείωση της ζήτησης για εξειδίκευση ή γνώση των συλλογών πλέον αναγνωρίζεται κυρίως μετά τη συνταξιοδότηση ή απόλυση έμπειρου προσωπικού. Απ’ την άλλη, αναπόφευκτα η οικονομική πίεση που επηρεάζει τον κλάδο των μουσείων, ως ένα βαθμό διαμορφώνει και τη δουλειά του επιμελητή.

Υπάρχει μεγάλη ζήτηση για επιμελητές, όπως και για προσωπικό, που να μπορεί να ανταποκρίνεται σε όλες τις υπηρεσίες του μουσείου, να αντιλαμβάνεται τις εμπορικές -οικονομικές παραμέτρους του. Έτσι, η ανάγκη για συγκέντρωση πόρων (fundraising) ή η δημιουργία εισοδήματος τα καθιστά από τις σημαντικότερες αρμοδιότητες του επιμελητή.

Η ζήτηση για «γενικό» επιμελητή αυξάνεται

Πολλοί επιμελητές εργάζονται πια σε μια σειρά από διαφορετικά πεδία εξειδίκευσης, ενώ ειδικότερα σε μικρότερα μουσεία υπάρχει μια αυξανόμενη τάση για αντικατάσταση των εξειδικευμένων σε ένα πεδίο επιμελητών με τους «γενικούς», αυτούς δηλαδή που έχουν την ευθύνη για πολλούς διαφορετικούς τομείς της συλλογής.

Ο δεκάλογος του σύγχρονου επιμελητή

1. Να δουλεύει συλλογικά με συναδέλφους, συνεργάτες και επισκέπτες.

2. Να είναι πρόθυμος να ανταποκριθεί στις διαφορετικές ανάγκες του κοινού.

3. Να έχει την ικανότητα να δημιουργεί ιστορίες (storytelling skills) και να διευκολύνει την ανταλλαγή πληροφοριών με το κοινό.

4. Να αξιοποιεί τη ψηφιακή τεχνολογία και τις πλατφόρμες επικοινωνίας για την προώθηση των συλλογών και την προσέλκυση του κοινού.

5. Να σκέφτεται τρόπους δημιουργίας εισοδήματος για το μουσείο και να διαθέτει δεξιότητες για συγκέντρωση πόρων.

6. Να επενδύει σε συνεργατικά επιστημονικά δίκτυα, ανταλλάζοντας τεχνογνωσία με συναδέλφους.

7. Να υπερασπίζεται τη δουλειά του βρίσκοντας στήριξη σε πολιτιστικούς ηγέτες, εντός και εκτός του κλάδου.

8. Να αναπτύσσει ηγετικές δεξιότητες για να ενισχύσει την επιμελητική πρακτική.

9. Να είναι ανοιχτός σε νέες ιδέες και παίρνει ρίσκα.

10. Να είναι προετοιμασμένος για το μέλλον και να προσαρμόζεται.

Ο ρόλος του επιμελητή θα συνεχίσει να αναπτύσσεται προς αυτή την κατεύθυνση, λιγότερο ως ακαδημαϊκός ερευνητής και περισσότερο ως διαμεσολαβητής, αναπτύσσοντας συνεργασίες. Ο ρόλος αφορά όλο και περισσότερο τη χορηγία, την οικοδόμηση σχέσεων, την επαφή με τα μέσα ενημέρωσης, την επικοινωνία εντός και εκτός μουσείου.

Αφήστε ένα σχόλιο...

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Scroll to Top