Αποκαλύπτοντας τα χαρακτηριστικά του Επιμελητή Παραστατικών Τεχνών

Η έννοια του επιμελητή έχει αποκτήσει τα τελευταία χρόνια όλο και μεγαλύτερη επιρροή. Ενώ όμως έχει συζητηθεί, επικριθεί και θεωρητικοποιηθεί έντονα στο πλαίσιο των εικαστικών τεχνών, ο ρόλος του στις παραστατικές τέχνες παραμένει, παραδόξως, αθέατος.

Η ανάδυση του Επιμελητή Παραστατικών Τεχνών

Τις τελευταίες δύο δεκαετίες, ο Επιμελητής Παραστατικών Τεχνών έχει γίνει μια ολοένα και πιο σημαντική φυσιογνωμία για τον καθορισμό του πολιτιστικού τοπίου των παραστατικών τεχνών (θέατρο, χορός, μουσική, κινηματογράφος, όπερα, περφόρμανς). Κυρίως, διότι αλλάζει τη σκηνή των τεχνών και δίνει πνοή σε καινοτόμες πρακτικές παραγωγής και διαφορετικές μορφές θεαματικότητας.

Οι παραστατικές τέχνες περιλαμβάνουν πρακτικές για την επιμέλεια του θεάτρου, του χορού, της μουσικής και άλλων μορφών παράστασης, τοποθετώντας την στην πρώτη γραμμή του σύγχρονου διαλόγου και της συζήτησης. Η επιμέλεια των παραστατικών τεχνών (performing arts), η οποία βρίσκεται στο σταυροδρόμι της πρακτικής της παράστασης, της μουσειολογίας και των πολιτισμικών σπουδών, έχει εξελιχθεί τα τελευταία χρόνια σε ένα διεπιστημονικό εγχείρημα.

Συγκεντρώνει τολμηρές και καινοτόμες ομάδες επαγγελματιών, για να θέσει ζωτικά ερωτήματα και να προτείνει καλλιτεχνικά οράματα. Ανάμεσα στα επαγγέλματα που σχετίζονται, άμεσα ή έμμεσα, με τις τέχνες ο επιμελητής έχει το πιο άγουρο και ασαφές προφίλ.

Παράλληλα, στον τομέα των παραστατικών τεχνών εξακολουθεί να είναι σπάνιος. Κάτι που προκαλεί ακόμη μεγαλύτερη έκπληξη, δεδομένου ότι έχει εδώ και καιρό διαδραματίσει σημαίνοντα ρόλο στις ανεξάρτητες παραστατικές τέχνες, καθορίζοντας και οργανώνοντας το περιεχόμενο, το λόγο, τις μορφές, ακόμα και τα οικονομικά.

Στην πράξη, ο επιμελητής παραστατικών τεχνών – ένας διεθνώς περιζήτητος επαγγελματίας στο πλαίσιο μεγάλων θεατρικών ιδρυμάτων, φεστιβάλ και μουσείων – χρειάζεται να διαθέτει ικανότητες, που ισορροπούν ανάμεσα στη θεωρία, τον προγραμματισμό και τη διαχείριση. Αυτές οι απαιτήσεις μοιάζουν, αλλά δεν αντιστοιχούν σε αυτές που περιγράφουν ρόλους, όπως οι υπεύθυνοι ζωντανής ψυχαγωγίας και οι παραγωγοί.

Θα λέγαμε πως η επιμέλεια στις παραστατικές τέχνες ομοιάζει με έναν τρόπο με τη σκέψη πίσω από μια χορογραφία, αφού εξετάζει τις στρατηγικές της με όρους σύνθεσης του χώρου, των αντικειμένων και των σωμάτων, ανοίγοντας δρόμους και δομές συμμετοχής και τοποθέτησης, μέσω της κίνησης. Η παροχή ενός πλαισίου παρουσίασης και μιας αναλυτικής ερμηνείας, είναι ζωτικής σημασίας για την ταυτότητα των επιμελητών εικαστικών τεχνών, αλλά μερικές φορές εξακολουθεί να μοιάζει προαιρετική.

Και όμως, οι παραστάσεις θεάτρου και χορού δεν είναι πίνακες ζωγραφικής, μεταφερόμενα αντικείμενα ή ακόμη και σαφώς καθορισμένες εγκαταστάσεις. Είναι σχεδόν πάντα πιο απαιτητικές, όσον αφορά το προσωπικό, τον χώρο, τον χρόνο, τα οικονομικά. Αυτό καθιστά τουλάχιστον πιο δύσκολο – αν όχι αδύνατο – να αναλάβει κανείς ένα θεματικό έργο.

Πηγή: Sean Lee/ Unsplash

Επιμελώντας συμμετοχικές και συμπεριληπτικές εμπειρίες

Η ανάπτυξη, η ενσωμάτωση και η επέκταση της «παράστασης» στο πεδίο τόσο των εικαστικών όσο και των παραστατικών τεχνών κατά την τελευταία δεκαετία, μέχρι και λίγο πριν από την πανδημία, είχε ήδη καθιερώσει το ρόλο του επιμελητή ως διαμεσολαβητή καλλιτεχνικών αισθήσεων και παραγωγού εμπειριών. Ο ρόλος αυτός θα συνεχίσει να επεκτείνεται και να εξελίσσεται.

Μετά την Covid-19, η σφαίρα των δυνατοτήτων της περφόρμανς, όσον αφορά τους ψηφιακούς χώρους και τις συναντήσεις έχει διευρυνθεί. Αυτό αφορά όχι μόνο τους καινοτόμους τρόπους εμπειρίας ακροατηρίων που δεν είχαν την οικονομική δυνατότητα να αγοράσουν εισιτήρια, αλλά και την ευαισθητοποίηση του ευρύτερου κοινού για ασφαλή, χωρίς αποκλεισμούς, ισότιμη προσωπική ανθρώπινη σύνδεση και αλληλεπίδραση.

Η επιμέλεια των παραστατικών τεχνών σε αυτή την ιστορική στιγμή θα αποτελέσει από μόνη της έναν τρόπο εξάσκησης, πειραματισμού και εφαρμογής νέων μορφών συνάντησης. Η πρακτική της επιμέλειας αυτής θα επιτρέψει τη διαπραγμάτευση φανταστικών και υλικών χώρων, και μαζί με αυτό την ευθύνη να ενεργοποιηθούν αυτοί οι χώροι, ως περιεκτικοί και ισότιμοι.

Έτσι, ως εξελισσόμενη πρακτική, η επιμέλεια των παραστατικών τεχνών παρέχει την ευκαιρία να αναρωτηθούμε:

– Ποιες είναι οι διαφορετικές δυνατότητες/πλαίσια/συνδέσεις αυτού που θα μπορούσαμε να ονομάσουμε κοινό, κοινόχρηστο ή ασφαλή χώρο;

– Ποιοι είναι ή θα έπρεπε να είναι οι όροι για τη «συγκέντρωση» σε δημόσιο χώρο, ως κοινό;

– Ποιες εκτιμήσεις χρειαζόμαστε, ώστε οι κοινότητες, ιδίως εκείνες που έχουν ιστορικά περιθωριοποιηθεί, να αισθάνονται ευπρόσδεκτες, προσκεκλημένες, εμπλεκόμενες;

Οι ανθρώπινες αλληλεπιδράσεις με την τέχνη είναι παραγωγικές, με την έννοια ότι μπορούν να μετριάσουν και να αναδιαμορφώσουν τις κοινωνικές συνθήκες της καθημερινής μας ζωής. Συνεπώς, ένας επιμελητής παίζει σημαντικό ρόλο στις δραστηριότητες των παραστατικών τεχνών. Τα καθήκοντα και οι ρόλοι του καθορίζουν τη θέση του στις εκδηλώσεις αυτές και, ως εκ τούτου, πρέπει να είναι ευδιάκριτα και σαφή.

Αφήστε ένα σχόλιο...

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Scroll to Top