Τα εκθεσιακά εργαλεία και η πρόκληση των συναισθημάτων

Η τέχνη του design έχει πολλά να μας διδάξει για το σχεδιασμό και πώς προκαλεί το συναίσθημα. Τα χρώματα, ο φωτισμός, ο ήχος, ο υπομνηματισμός είναι μόνο κάποια από τα εκθεσιακά εργαλεία, που είναι ικανά να σμιλέψουν το έργο σας. Είναι σημαντικό ο σχεδιασμός να είναι ισορροπημένος στο σύνολο του έργου, γιατί διαφορετικά θα δημιουργηθεί σύγχυση, εκτός φυσικά και αν αυτό είναι που επιθυμείτε!

Υπάρχουν νόμοι της επιστήμης, αλλά όχι της τέχνης. Τα ποικίλα εκθεσιακά εργαλεία ουσιαστικά συνθέτουν μια καλλιτεχνική δημιουργία με πολλές «αναγνώσεις». Η επιλογή των κατάλληλων εκθεσιακών εργαλείων, τα οποία αποδίδουν με αμεσότητα τα θέματα που θίγονται και τα βαθύτερα ερωτήματα που εγείρονται, είναι μια απόλυτα συνειδητή και μελετημένη διεργασία. Τα εργαλεία αυτά είναι ο γραπτός λόγος (υπομνηματισμός), η οπτική αποτύπωση (γραφιστική), ο ήχος, οι εγκαταστάσεις, ο φωτισμός και ο χώρος στον οποίο αναπτύσσονται όλα τα παραπάνω.

Ο σχεδιασμός είναι ίσως το σημαντικότερο μέρος όλων των project. Εναρκτήριο λάκτισμα της εκθεσιακής επιμέλειας αποτελεί η τέχνη και η προσωπική μας έκφραση. Στη συνέχεια μέσω της επιστήμης αναδύονται τα θέματα που έχουν την ιδιότητα να μας αγγίζουν και επιλέγονται προς έκθεση. Με τη βοήθεια της μηχανικής, των εργαλείων δηλαδή, αλλά και του design (γραφιστική, αρχιτεκτονική κλπ.) επικοινωνείται το έργο στο κοινό.  Ο ανθρώπινος παράγοντας είναι πάντα το κέντρο του σχεδιασμού. Από τη γραμματοσειρά μέχρι την κλίμακα μεγέθους, όλα παίζουν σημαντικό ρόλο στην ανθρώπινη εκθεσιακά εμπειρία, στο πώς δηλαδή θα βιώσει ο επισκέπτης την έκθεση.

UI και UX: Η ανθρώπινη εμπειρία στον εκθεσιακό σχεδιασμό

Δύο μεγάλες έννοιες φιγουράρουν τις τελευταίες δεκαετίες σε όλο το φάσμα της επιστήμης και αυτές δεν είναι άλλες από το User Interface (UI) και το User Experience (UX). Το User Interface (διεπαφή χρήστη) αφορά στα οπτικά και φυσικά στοιχεία, με τα οποία αλληλοεπιδρούμε όταν χρησιμοποιούμε μια συσκευή ή στην προκειμένη όταν επισκεπτόμαστε μια έκθεση. Το User experience (εμπειρία χρήστη) αφορά στην εμπειρία αυτής της αλληλεπίδρασης. Αυτές οι έννοιες αφορούν όλο το φάσμα της επιστήμης και δε διαφέρουν όταν τις χρησιμοποιούμε είτε για μία καθημερινή συσκευή, όπως το κινητό μας τηλέφωνο, είτε για μια έκθεση.

Σε ένα περιβάλλον έκθεσης το UI αφορά στην οπτική παρουσίαση των εκθεμάτων, όπως τα χρώματα, οι γραμματοσειρές, τα αντικείμενα που περιεργάζεται ο επισκέπτης κλπ., ή τα εμφανισιακά στοιχεία μιας εφαρμογής (κουμπιά, εικόνες κ.ά.). Το UX αφορά στην κίνηση του επισκέπτη στο χώρο, κάποια δραστηριότητα ή εφαρμογή σε επίπεδο χρήσης και πώς όλα αυτά θα τον οδηγήσουν στην επίτευξη των εκθεσιακών στόχων που έχουν τεθεί. Θα αποτελέσουν μια αξιομνημόνευτη εμπειρία; Θα είναι εύκολο στη χρήση; Θα είναι κάτι που θα αντιλαμβάνεται ο χρήστης; Θα απορροφηθεί και θα θέλει να μείνει μέχρι τέλους ή θα εγκαταλείψει την ενεργή συμμετοχή μεταβαίνοντας στην παθητική;

Φωτισμός: Το φως και η απουσία του

Το φως είναι ένα παντοδύναμο εργαλείο που μας καθορίζει καθημερινά. Ο φωτισμός είναι άμεσα συνδεδεμένος με το χώρο στον οποίο υφίσταται, εξαιτίας των αντανακλάσεων και το είδος της επιφάνειας του τοίχου (ξύλο, τούβλο, πέτρα κλπ.). Το φυσικό φως της ημέρας, του ήλιου, έχει θεραπευτικές ιδιότητες που συνδέονται με την ψυχολογική ισορροπία ενός ανθρώπου. Αντίθετα, η απουσία του μπορεί να επιφέρει αρνητική επίδραση. Συνάμα, το σκοτάδι μας κάνει να αναλογιζόμαστε, μας φέρνει αντιμέτωπους με τον εσωτερικό εαυτό μας. Αυτή η ψυχολογική κατάσταση μπορεί να φανεί ιδιαίτερα χρήσιμη σε εκθέσεις που θίγουν κοινωνικά θέματα.

Η επίδραση του φωτισμού στην ανθρώπινη ψυχολογία έχει μελετηθεί εις βάθος, κυρίως, από τον τομέα της διαφήμισης και των πωλήσεων. Σε μια έκθεση ο φυσικός φωτισμός, συχνά, εναλλάσσεται του τεχνητού. Σε κάθε αίθουσα ή σημείο ενός ενιαίου χώρου είναι δυνατό να εφαρμόζεται διαφορετικός φωτισμός. Επομένως, το φως και το σκοτάδι αποτελούν δύο πολύ σημαντικά εργαλεία για έναν επιμελητή, καθώς μπορεί να δημιουργήσει οπτικές εναλλαγές αλλά και οφθαλμαπάτες, μαγνητίζοντας το ενδιαφέρον του επισκέπτη.

Ήχος: Η εναλλακτική επαύξηση

Οι ήχοι και η μουσική γενικότερα είναι ένα είδος τέχνης, το οποίο επίσης συναντάμε στην καθημερινότητα. Ένας ήχος δεν μπορεί να μεταφέρει γνώση, αλλά μπορεί να μεταβάλλει την ψυχολογική κατάσταση του ακροατή και να επαναφέρει μνήμες. Μέσα από την εξέλιξη της νευρολογίας πληροφορούμαστε πως η μουσική διεγείρει και τα δύο ημισφαίρια του εγκεφάλου, αποδεικνύοντας τη δύναμη της ως μέσο πρόκλησης συναισθημάτων.

Όλο και συχνότερα επιμελητές χρησιμοποιούν μέχρι και κατ’ αποκλειστικότητα τη μουσική για την συναισθηματική εμπλοκή επισκεπτών.  Η σωστή διαχείριση της ακουστικής σε έναν εκθεσιακό χώρο αποτελεί μια σημαντική προσθήκη για τη διαδρομή του επισκέπτη. Ένα ηχητικό ντοκουμέντο, μια αργή μουσική, η προσθήκη της μουσικής εποχής στην ανάδειξη αντικειμένων είναι ικανά να ολοκληρώσουν το παζλ της εκθεσιακής αφήγησης με έντεχνο τρόπο.

Εικόνες και έργα τέχνης: Η απεικόνιση του σχεδιασμού

Οι καλλιτέχνες είναι εκείνοι που εμπλουτίζουν τα μουσεία με τα έργα τους. Είναι εκείνοι που διατηρούν την ικανότητα να ενοποιούν τους ανθρώπους κάτω από τα φτερά της τέχνης, χρησιμοποιώντας μια γλώσσα κατανοητή από όλους τους λαούς. Ένα έργο τέχνης είναι ικανό να προκαλέσει συναισθήματα, ακόμα κι αν δεν μπορείς να κατανοήσεις τι είναι αυτό που πρεσβεύει. Αυτός είναι ίσως ο σημαντικότερος ρόλος των καλλιτεχνών. Δεν πρέπει, όμως, το design να καλύπτει το εκθεσιακό μήνυμα, αλλά να το υποστηρίζει και να το αναδεικνύει στον επισκέπτη.

Ο καλός σχεδιασμός είναι αυτός που επιτρέπει την απαθανάτιση της στιγμής και φέρνει τον επισκέπτη όσο το δυνατόν πιο κοντά στους εκθεσιακούς στόχους. Για να γίνει η σωστή επιλογή των έργων τέχνης ή των γραφιστικών εργαλείων πρέπει να αφιερωθεί το 70% της εργασίας στο να αποκτηθεί επαφή με το θέμα. Μια φωτογραφία, ένα εικαστικό έργο τέχνης μπορούν να προκαλέσουν συναισθήματα, να αποδώσουν οπτικά ένα βαθύτερο νόημα. Η επιλογή των χρωμάτων και τα σχήματα που χρησιμοποιούνται είναι καθοριστικά για το τελικό αποτέλεσμα.

Υπομνηματισμός: Ο εκθεσιακός λόγος

Ο λόγος είναι ένα πολύ σημαντικό εργαλείο. Έχει τη δύναμη της πληροφόρησης, αλλά και της απόδοσης νοημάτων και ιδεών. Η χρήση του, όμως, είναι δυνατόν στην ιδιαίτερα περιγραφική του χρήση, να περιορίσει σημαντικά το επίπεδο της εις βάθους ανάμειξης του επισκέπτη. Αντίθετα, ο περιορισμός των κειμένων, είναι ικανός να δώσει «χώρο» στον καθένα να διαμορφώσει τη δική του άποψη και να ταυτιστεί στα σημεία που του επιτρέπουν οι πρότερες εμπειρίες της ζωής του. Μια έκθεση δεν αποτελεί εγκυκλοπαίδεια ούτε συγγραφικό έργο. Θα λέγαμε πως ομοιάζει περισσότερο με μια ταινία. Επιλέγεται, μια κεντρική ιδέα και αναδεικνύεται μόνο ένα μέρος της, το οποίο αναπτύσσεται σε περιορισμένο χρόνο, ορίζοντας την εκθεσιακή διαδρομή του επισκέπτη.

Ανεξάρτητα με το επίπεδο της εμπειρίας στον εκθεσιακό σχεδιασμό, παρατηρείται πως ακόμα και οι πιο περίπλοκες πρακτικές προέρχονται από την απλή καθημερινότητα. Τα παραπάνω εργαλεία αποτελούν τη βάση του εκθεσιακού σχεδιασμού, η οποία συχνά εξαρτάται από τις ανάγκες της κοινωνίας που πρέπει να συμπεριληφθούν. Ανάλογα με την κεντρική ιδέα, χρησιμοποιούνται στο βαθμό που εξυπηρετούν τους εκθεσιακούς στόχους.

Αφήστε ένα σχόλιο...

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Scroll to Top