Η δημιουργική σκέψη στη μουσειακή πρακτική

Η δημιουργική σκέψη (creative thinking) θεωρείται μια από τις σημαντικότερες δεξιότητες που πρέπει κανείς να διαθέτει είτε εργάζεται στο μουσειακό είτε σε οποιονδήποτε άλλο κλάδο.

Τι σημαίνει να είσαι δημιουργικός;

Καθώς η κοινωνία αλλάζει, μια σειρά από νέες τεχνολογίες και πρακτικές αναδύονται, οι οποίες απαιτούν ευελιξία και αυτοσχεδιασμό από τα μουσεία και τους επαγγελματίες τους. Η δημιουργική σκέψη είναι μία από τις δεξιότητες που είναι ζωτικής σημασίας για την προσαρμογή και την αποτελεσματική ανταπόκριση στις μεταβαλλόμενες συνθήκες, είτε σε ψηφιακά είτε σε μη ψηφιακά περιβάλλοντα.

Στη μουσειακή πρακτική αφορά στην παραγωγή νέων ιδεών, λύσεων και προοπτικών που μπορούν να προσθέσουν αξία σε κάθε μουσειακή δραστηριότητα. Με αυτόν τον τρόπο, η δημιουργική σκέψη είναι χρήσιμη ή πολύτιμη σε αρκετές καθημερινές καταστάσεις στα μουσεία. Για παράδειγμα, όταν πρέπει να σχεδιαστεί μια νέα έκθεση, να δημιουργηθεί μια νέα ψηφιακή στρατηγική ή όταν ανανεώνονται οι υπάρχουσες συλλογές γύρω από ένα νέο θέμα κ.ο.κ.

Οι Linda Norris και Rainey Tisdale στο βιβλίο Creativity in Museum Practice αναφέρουν πως:

Η δημιουργικότητα έχει να κάνει με την προώθηση της ανθρωπότητας προς τα εμπρός, χτίζοντας πάνω σε ό,τι έχει προηγηθεί. Μια ιδέα δεν χρειάζεται να είναι εντυπωσιακά μετασχηματιστική για να είναι δημιουργική, αλλά πρέπει να είναι τουλάχιστον λίγο καινούργια, ακόμη και αν πρόκειται απλώς για μια καθιερωμένη ιδέα που εφαρμόζεται με νέο τρόπο στον οργανισμό σας ή για έναν νέο συνδυασμό δύο προηγούμενων ιδεών.

Η δημιουργική σκέψη μπορεί να αναπτυχθεί και να ενισχυθεί

Όλοι είναι δυνητικά δημιουργικοί και από τη στιγμή που αντιληφθούν τη δυναμική τους αυτή, μπορούν να αρχίσουν να αλλάζουν τον κόσμο. Υπάρχουν συγκεκριμένες στρατηγικές και εργαλεία για να αναπτύξει κανείς τη δημιουργική σκέψη, σε όποια φάση της καριέρας του και αν είναι.

  • Συνεχίστε να μαθαίνετε

Η σημαντικότερη ίσως στρατηγική είναι να συνεχίσει κανείς να μαθαίνει, να αποκτά γνώσεις, να αναζητά καινούργιες πληροφορίες σχετικές με τη δουλειά του, αλλά και από άλλους κλάδους. Η διαφοροποίηση στη μάθηση μπορεί να συμβάλει σε απροσδόκητες συνδέσεις. Η δικτύωση είναι, επίσης, χρήσιμη. Στην ίδια κατεύθυνση ανήκει και η συμμετοχή σε συνέδρια, δραστηριότητες, ομάδες συζητήσεων στη μουσειακή κοινότητα που ενθαρρύνουν την επαγγελματική σας ανάπτυξη.

  • Ισορροπία ανάμεσα σε αποκλίνουσα και συγκλίνουσα σκέψη

Η αποκλίνουσα και η συγκλίνουσα σκέψη είναι δύο πολύτιμες στρατηγικές στη δημιουργική πρακτική. Όπως αναφέρθηκε προηγουμένως, η αποκλίνουσα σκέψη είναι η παραγωγή όσο το δυνατόν περισσότερων και διαφορετικών ιδεών. Πρόκειται για τη σκέψη «έξω από το κουτί», την αναζήτηση λύσεων που είναι αντισυμβατικές ή απίθανες. Από την άλλη, η συγκλίνουσα σκέψη λαμβάνει χώρα όταν πρέπει να περιοριστεί και να επικεντρωθεί κανείς στην παραγωγή μιας καλύτερης ή σωστής απάντησης. Είναι ιδιαίτερα σημαντική στη φάση της αξιολόγησης και της υλοποίησης μιας ιδέας. Μια δημιουργική πρακτική θα απαιτήσει την εξεύρεση μιας ισορροπίας μεταξύ των δύο τρόπων.

Δημιουργική σκέψη

H ανταλλαγή των διδαγμάτων που αποκομίσατε με άλλους επαγγελματίες του μουσείου είναι, επίσης, θεμελιώδης, είτε μέσα στην ομάδα του μουσείου σας, είτε στην κοινότητα του μουσείου σας γενικότερα.

  • Συνδυασμός ιδεών

Ακόμα, η δημιουργικότητα σχετίζεται με τον συνδυασμό και την επανασύνθεση ιδεών, είτε από την οπτική γωνία του δικού σας τομέα εξειδίκευσης, του μουσειακού τοπίου, είτε από πολλούς άλλους τομείς γνώσης. Να είστε ανοιχτοί σε ένα ευρύ φάσμα ιδεών και προοπτικών από διαφορετικούς κλάδους και να τις συνδυάζετε όσο το δυνατόν περισσότερο στη δημιουργική μουσειακή πρακτική σας.

  • Εκμεταλλευτείτε τους περιορισμούς

Μια άλλη χρήσιμη στρατηγική είναι η εισαγωγή κάποιων περιορισμών ή ορίων στη δημιουργική σας πρακτική, επειδή οι απεριόριστες δυνατότητες μπορεί να αποτελέσουν μια συντριπτική πρόκληση και, σε κάποιο βαθμό, να παγώσουν τη δημιουργικότητα. Η προσθήκη περιορισμών μπορεί να βοηθήσει στην ενημέρωση της διαδικασίας του καταιγισμού ιδεών, εισάγοντας δομή στην αναζήτησή σας για ιδέες.

  • Προετοιμαστείτε για την αποτυχία

Η αποτυχία είναι μέρος της δημιουργικής διαδικασίας. Η δημιουργικότητα απαιτεί σκληρή δουλειά, προσπάθεια, πειραματισμό και μάθηση του τι λειτουργεί και τι δε λειτουργεί κατά τη διαδικασία. Η προετοιμασία για την αποτυχία στη μουσειακή σας πρακτική μπορεί, επίσης, να είναι στρατηγική. Πώς; Ένας τρόπος είναι η συμμετοχή της ομάδας και άλλων συναδέλφων στη διαδικασία εντοπισμού των προβλημάτων και των αδυναμιών της ιδέας του έργου, πριν από τη δημόσια φάση της υλοποίησης.

Πέρα από στρατηγικές, υπάρχουν και εργαλεία

> Παρατήρηση

Οι καλές δεξιότητες παρατήρησης είναι πιθανό να βοηθήσουν στη βελτίωση της δημιουργικής σας πρακτικής. Αν έχετε μεγαλύτερη επίγνωση του περιβάλλοντος γύρω σας, είτε μέσα στο μουσείο σας είτε έξω από αυτό, είναι ευκολότερο να αντιληφθείτε τα προβλήματα που θέλετε να λύσετε και να παράγετε νέες ιδέες. Για παράδειγμα, δοκιμάστε διαφορετικές διαδρομές στο μουσείο, παρατηρήστε τους ανθρώπους, πώς χρησιμοποιούν το χώρο, πώς αντιδρούν στα αντικείμενα της έκθεσης, αναζητήστε μοτίβα στο περιβάλλον σας και παράγετε νέες ιδέες από αυτά.

> Χάρτης του νου

Ο χάρτης του νου (mind map) είναι ένας τρόπος για να κάνετε καταιγισμό ιδεών και σκέψεων γύρω από ένα συγκεκριμένο θέμα ή πρόβλημα χρησιμοποιώντας άτυπα σχέδια. Σας βοηθά να δομήσετε τις πληροφορίες, να αναλύσετε, να συνθέσετε, να απομνημονεύσετε και να δημιουργήσετε νέες ιδέες. Ο χάρτης νου ξεκινά με τη γραφή ή τη σχεδίαση ενός θέματος, προβλήματος ή ερώτησης στο κέντρο μιας κενής σελίδας και όλα τα σχετικά υποθέματα συνδέονται με το κεντρικό θέμα προς διάφορες κατευθύνσεις και σχήματα.

> Καταγράψτε τη δημιουργική σας πρακτική

Η τεκμηρίωση της δημιουργικής σας πρακτικής είναι μια άλλη πολύτιμη δραστηριότητα για την ενίσχυση της δημιουργικής σας αυτοέκφρασης. Είναι ένας τρόπος να αποτυπώνετε ιδέες, να κάνετε συνδέσεις και να ενεργοποιείτε νέες ιδέες. Δεν είναι χρήσιμο μόνο για την καταγραφή ιδεών, ερωτήσεων ή γεγονότων, αλλά και για την τόνωση μιας πιο στοχαστικής και δημιουργικής πρακτικής.

> SCAMPER

Το Scamper είναι μια άλλη μέθοδος που μπορεί να σας βοηθήσει να πυροδοτήσετε τη δημιουργικότητά σας, καθοδηγώντας σας στη διαδικασία επανεξέτασης ενός προβλήματος και προκαλώντας νέες ιδέες. Πώς; Τροποποιώντας και προσαρμόζοντας ιδέες που ήδη υπάρχουν. Το όνομα SCAMPER δημιουργήθηκε από τα αρχικά των λέξεων:

Substitute: Υποκαθιστώ

Combine: Συνδυάζω

Adapt: Προσαρμόζω

Modify/Magnify: Τροποποιώ /   Μεγιστοποιώ

Put to other purposes: Επαναχρησιμοποιώ / Βρίσκω εναλλακτικές λύσεις

Eliminate:  Απλοποιώ / Αφαιρώ

Reverse/Rearrange: Αντιστρέφω/ Επαναπροσδιορίζω

Αφήστε ένα σχόλιο...

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Scroll to Top