Διατυπώνοντας τις σωστές ερωτήσεις για τη συμμετοχή των επισκεπτών

Πολύ συχνά συναντάμε σε εκθέσεις, σε διάφορα σημεία και μεγέθη, ετικέτες που θέτουν ερωτήσεις στους επισκέπτες. Η υποβολή, όμως, μιας ερώτησης ή η δημιουργία καθοδηγούμενης συζήτησης, δεν εγγυάται μια συναρπαστική εμπειρία για τον επισκέπτη. Τι είδους διάλογο θέλετε να πυροδοτήσετε; Ποιες είναι οι σωστές ερωτήσεις και ποιες τεχνικές θα σας βοηθήσουν για να τις βρείτε;

Ποιες είναι οι σωστές ερωτήσεις και ποιοι είναι οι σωστοί τρόποι να τις κάνετε;

Σας έχει τύχει ποτέ κάποιος να σας κάνει μια ερώτηση και να μην ενδιαφέρεται να ακούσει την απάντηση; Τέτοιες ερωτήσεις, συχνά, συναντώνται σε μουσειακές εκθέσεις. Στην πραγματικότητα, οι περισσότερες από τις ερωτήσεις των επαγγελματιών μουσείων είναι πολύ σοβαρές ή και προφανείς για να πυροδοτήσουν ενδιαφέρον, πόσο μάλλον δέσμευση.

Σε πολλές περιπτώσεις, μάλιστα, η χρήση ερωτήσεων, μπορεί να θεωρηθεί ψεύτικη, ακόμη και συγκαταβατική, σα μια προσπάθεια απλώς να δώσουμε στους επισκέπτες κάτι να κάνουν. Μήπως, τελικά, δίνουμε στους επισκέπτες μια «ψεύτικη» φωνή; Οι περισσότεροι από εμάς θέλουμε ειλικρινά αυτές οι ερωτήσεις να προσφέρουν μια ευκαιρία για πραγματική εμπλοκή των επισκεπτών.

Τα χαρακτηριστικά της σωστής ερώτησης

Το σημαντικότερο είναι να τίθενται ερωτήσεις με γνήσιο ενδιαφέρον για τις απαντήσεις που θα δοθούν. Αυτή είναι η πρόκληση, ανεξάρτητα από το πλαίσιο ή το περιεχόμενο της συζήτησης. Σε ένα μουσειακό πλαίσιο, χρειαζόμαστε ερωτήσεις όπου οι απαντήσεις, μεμονωμένα αλλά και συνολικά, ενισχύουν την εμπειρία, χωρίς να αποσπούν τον επισκέπτη από την εκθεσειακή αφήγηση.

Τύποι «σωστών» ερωτήσεων
1. Ερωτήσεις που προκαλούν άμεση απάντηση (τύπου ναι ή όχι)
2. Ερωτήσεις που προκαλούν ποικιλομορφία απαντήσεων
3. Ερωτήσεις που παρακινούν την αυθεντική έκφραση
4. Ερωτήματα που αντλούνται από προσωπική εμπειρία, όχι αυθαίρετα
5. Ανοιχτό σε οποιονδήποτε (ελαχιστοποιήστε την πολιτιστική προκατάληψη)

Εδώ είναι μερικές από τις «λάθος» ερωτήσεις:
1. Τι κάνει το κορίτσι στον πίνακα; (πολύ διδακτικό)
2. Τι σημαίνει ελευθερία για εσάς; (πολύ αφηρημένο)
3. Πώς θα ορίζατε τη νανοτεχνολογία; (πολύ απρόσωπο)
4. Ποιο είναι το καλύτερο τραγούδι που έχετε ακούσει; (αποφύγετε τους υπερθετικούς – προκαλούν άγχος σε κάποιους)
5. Τι νομίζετε για αυτό το θέμα; (πολύ γενικό)

Για παράδειγμα η έκθεση “Facing Mars” του Επιστημονικού Κέντρου του Οντάριο ανοίγει με μια απλή ερώτηση: «Θα πηγαίνατε στον Άρη;» Οι επισκέπτες αναγκάζονται να εισέλθουν σε μία από τις δύο πύλες, που φέρουν την ένδειξη ΝΑΙ και ΟΧΙ.

Οι απαντήσεις τους παρακολουθούνται μέσω μιας οθόνης που μετράει τον συνολικό αριθμό των ΝΑΙ και ΟΧΙ που έχουν καταχωρηθεί. Αυτή η ερώτηση είναι σωστή, γιατί είναι εύκολο να απαντηθεί, ενώ προκαλεί αναλογισμό.

Είναι προσωπική αλλά όχι σημαντική. Πλαισιώνει και εξατομικεύει την εμπειρία της έκθεσης. Ακόμη και η εξέταση των απαντήσεων των άλλων (μέσω των αριθμητικών ενδείξεων) είναι γρήγορη, εύκολη, κατατοπιστική και κάπως εκπληκτική. Στο τέλος της διαδρομής του επισκέπτη υπάρχει άλλη μια ερώτηση που λέει «θα πηγαίνατε, ακόμα και τώρα (μετά από αυτά που είδατε στην έκθεση) στον Άρη;».

Πώς αναπτύσσετε τις σωστές ερωτήσεις;

Η διατύπωση σωστών ερωτήσεων είναι μια σημαντική δεξιότητα και όμως δεν είναι αυτονόητο ότι έχει αποκτηθεί, πριν εργαστεί κάποιος στον τομέα των μουσείων. Αυτό που πραγματικά αποτελεί ευκαιρία, είναι να κάνετε ερωτήσεις, παρακολουθώντας τον τρόπο που το άτομο απαντά. Πώς μπορείτε να το κάνετε αυτό δυνατό στο μουσείο σας;

Παρακάτω ακολουθούν μερικές απλές ασκήσεις, ώστε να δημιουργήσετε δυναμικές και ουσιαστικές ερωτήσεις. Κάθε μία από αυτές διαρκεί περίπου πέντε λεπτά, προϋποθέτοντας ότι έχετε πρόσβαση σε μια ομάδα ατόμων (συνάδελφοι, φίλοι, επισκέπτες), που κατά κάποιο τρόπο προσεγγίζουν το κοινό-στόχο σας.

1. Αναπτύξτε μια «ερώτηση ενδιαφέροντος», που σχετίζεται με το περιεχόμενό σας. Βεβαιωθείτε ότι η ερώτηση αυτή μπορεί να απαντήθει από οποιονδήποτε και για την οποία ενδιαφέρει να ακουστούν οι απαντήσεις. Κάντε την ερώτηση σε πολλά άτομα και ακούστε/ διαβάστε τις απαντήσεις τους. Ρωτήστε, ακόμα, και τον εαυτό σας. Αν φοβάστε να κάνετε την ίδια ερώτηση στο δέκατο άτομο, έχετε τη λάθος ερώτηση. Επιστρέψτε και γράψτε μια νέα.

2. Δείξτε την ερώτηση σε μια ομάδα ανθρώπων και ζητήστε τους να σηκώσουν τα χέρια τους, αν έχουν άμεση απάντηση. Στη συνέχεια, ρωτήστε αν θα τους ενδιέφερε να μελετήσουν τις απαντήσεις των άλλων. Δεν υπάρχει πρόβλημα, αν προκύψει ανισορροπία σε αυτό το σημείο, αρκεί να υπάρχουν περισσότεροι ενδιαφερόμενοι θεατές παρά αποκλειστικά ενδιαφερόμενοι δημιουργοί.

3. Συγκεντρώστε πολλές απαντήσεις στην ερώτηση και επεξεργαστείτε τις. Αυτές οι απαντήσεις είναι το «έκθεμά» σας. Προσδιορίστε πόσες από αυτές προσδίδουν στη συζήτηση και είναι ενδιαφέροντες και πόσες σας επιτρέπουν να κάνετε μια επόμενη ερώτηση.

4. Κάντε την ερώτηση με πολλούς διαφορετικούς τρόπους σε διαφορετικές ομάδες ανθρώπων. Πειραματιστείτε με διαφορετικές δομές, για να ελέγξετε το βαθμό στον οποίο γίνεται κατανοητή.

Σε αυτό το σημείο είναι σημαντικό να αποστασιοποιηθείτε και να χαλιναγωγήσετε την προσωπική σας παρεμβατικότητα. Στη συνέχεια συγκρίνετε τις απαντήσεις που λάβατε. Τέλος, ζητήστε από τους ανθρώπους να βαθμολογήσουν πόσο δύσκολο ήταν να απαντήσουν σε διαφορετικές ερωτήσεις και αν υπήρχαν μερικές οι οποίες ήταν πιο εύκολες από άλλες.

Οι «σωστές» ερωτήσεις μπορεί να είναι σύντομες ή μεγάλες, απλές ή εκκεντρικές. Μπορεί να απαιτούν απαντήσεις ναι/όχι ή μακροσκελείς παραγράφους. Στην ουσία τους, θα πρέπει να είναι ενδιαφέρουσες και να ενεργοποιούν μια μαθησιακή διαδικασία, τόσο για το άτομο που επιλέγει να απαντήσει όσο και για το άτομο που επιλέγει απλώς να παρακολουθήσει τις ήδη ειπωμένες απαντήσεις.

Τέλος, ο χρυσός κανόνας για την ανάπτυξη ερωτήσεων για διάλογο με τους επισκέπτες είναι να ενδιαφέρεστε πραγματικά για τις απαντήσεις τους. Αν δεν σας ενδιαφέρει η απάντηση στην ερώτηση, γιατί θα πρέπει να ενδιαφέρει κάποιον άλλο;

Αφήστε ένα σχόλιο...

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Scroll to Top