Τα μουσεία οφείλουν να ανοίξουν διάλογο με τις queer κοινότητες

Τα μουσεία και τα πολιτιστικά ιδρύματα αφηγούνται και διατηρούν την ιστορία μιας περιοχής, με στόχο να είναι αντιπροσωπευτικά της και να ενισχύουν την αίσθηση της κοινότητας. Πώς ευθυγραμμίζεται η ένταξη του φύλου και του σεξουαλικού προσανατολισμού με αυτούς τους στόχους;

Τα έμφυλα στερεότυπα και οι προκαταλήψεις εμπεδώνονται στο μυαλό των ανθρώπων ήδη από την παιδική ηλικία. Επηρεάζουν τα παιχνίδια με τα οποία παίζουν τα παιδιά, τα θέματα που παρακολουθούν, την εκπαιδευτική εμπειρία και καθημερινότητά τους, την ενήλικη ζωή και σταδιοδρομία τους.

Όταν προωθούνται συγκεκριμένοι κοινωνικοί ρόλοι, παραλείπονται ιστορίες και προβάλλονται συγκεκριμένα πρότυπα, ομάδες ανθρώπων αποκλείονται και φωνές μένουν έξω από τη συζήτηση και την αφήγηση της τοπικής ιστορίας. Σε μια κοινωνία στην οποία οι άνθρωποι θεωρούνται στρέιτ και cisgender μέχρι να αποδειχθεί το αντίθετο, τα μουσεία που παραλείπουν ή αγνοούν τα queer ζητήματα υποστηρίζουν την κυρίαρχη ετεροκανονική και ετεροφιλοφιλική αφήγηση.

Έρευνες αποκαλύπτουν πως οι ομοφυλόφιλοι και οι αμφιφυλόφιλοι επισκέπτες των μουσείων επηρεάζονται αρνητικά από την απουσία ταυτοτήτων και εμπειριών στο περιεχόμενο των μουσείων. Η ενιαία ιστορία δημιουργεί στερεότυπα, και το πρόβλημα με τα στερεότυπα δεν είναι ότι είναι αναληθή, αλλά ότι είναι ελλιπή. Κάνουν μια ιστορία να γίνεται η μοναδική ιστορία.

Ο όρος ¨queering¨ προέρχεται από την ακαδημαϊκή θεωρία των queer και αρχικά ήταν ένας τρόπος αμφισβήτησης των ιστοριών, που έχουμε κληρονομήσει σχετικά με το φύλο και τη σεξουαλικότητα (για παράδειγμα, ότι υπάρχουν μόνο δύο φύλα ή ότι η ετεροφυλοφιλία είναι η μόνη φυσική σεξουαλικότητα). Το queer στο πιο βασικό του ήθος αρνείται τον ορισμό.

Τα μουσεία έχουν την ευκαιρία και την ευθύνη να αντιμετωπίσουν αυτή την κυρίαρχη αφήγηση – να επιλέξουν την ένταξη των ομοφυλοφίλων. Η queer αναπαράσταση μπορεί, μάλιστα, να βοηθήσει στην οικοδόμηση ενσυναίσθησης στους ετεροφυλόφιλους και cisgender επισκέπτες.

Ωστόσο, οι τρόποι με τους οποίους παρουσιάζονται οι ιστορίες είναι κρίσιμοι. Συχνά τα μεμονωμένα εκθέματα μέσα σε μια ετεροκανονική κουλτούρα μπορεί να είναι συμβολικά και να συμβάλλουν σε επιβλαβή στερεότυπα και, ως εκ τούτου, να διαιωνίζουν τις υπάρχουσες μορφές καταπίεσης προς τους πληθυσμούς 2SLGBTQQIA+.

Το ακρωνύμιο 2SLGBTQQIA+ σημαίνει two-spirit, λεσβίες, ομοφυλόφιλοι, αμφιφυλόφιλοι, τρανσέξουαλ, queer, intersex, ασεξουαλικοί και άλλοι. Εδώ θα πρέπει να σημειωθεί πως η 2SLGBTQQIA+ και η «queer κοινότητα» δεν είναι μια ομοιογενής ομάδα και περιλαμβάνει άτομα με διάφορες τοποθετήσεις φυλής, τάξης, ικανότητας, φύλου, σεξουαλικότητας, ηλικίας, μεγέθους σώματος και άλλα.

Επιπλέον, μπορεί να είναι τόσο εξατομικευμένο όσο και διαρκώς εξελισσόμενο το τι σημαίνει και τι αντιπροσωπεύει για ένα άτομο το να είναι μέλος της κοινότητας 2SLGBTQQIA+. Δεν υπάρχει ένας μόνο τρόπος για να είσαι queer ή τρανς, ούτε ένας ορισμός που ταιριάζει σε όλους.

Δύο σημαντικές πηγές ενημέρωσης και καλοί οδηγοί για μουσεία είναι το Brain gender and sexuality toolkit for museums heritage and cultural institutions από το BC Museums Association και το The Queer-Inclusive Museum από την Margaret Middleton.

Συμπερίληψη της queer κοινότητας

Κάποια μουσεία σήμερα επιδεικνύουν μια αυξημένη δέσμευση στις κοινότητες 2SLGBTQQIA+ μέσω εκθέσεων που θέτουν στο επίκεντρο τις ιστορίες τους. Αυτές οι εκθέσεις με επίκεντρο το queer είναι πολύτιμα εργαλεία για διεύρυνση της εκπροσώπησης.

Ωστόσο, όσο ισχυρά είναι τα μηνύματα που μεταφέρουν, τόσο έντονη πρέπει να είναι και η δέσμευση του ιδρύματος για την ένταξη των queer. Οι queer ιστορίες γίνονται όλο και πιο ορατές στα μουσεία, αλλά η αναπαράσταση από μόνη της δεν ισοδυναμεί με ένταξη.

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα ένταξης της LGBTQ+ κοινότητας είναι το Queer Britain, το πρώτο εθνικό μουσείο του είδους του στην Αγγλία. Το ίδρυμα είχε ως στόχο να δημιουργήσει έναν χώρο, όπου όλα τα queer άτομα θα μπορούσαν να δουν τις ιστορίες τους να λέγονται.

Σύμφωνα με τους υπεύθυνους, οι queer άνθρωποι έχουν επηρεάσει κάθε μέρος του πολιτισμού. Ωστόσο, πολύ συχνά οι ζωές τους έχουν γραφτεί στο περιθώριο των βιβλίων ιστορίας. Πολύτιμες ιστορίες και αντικείμενα χάνονται. Μόλις χαθούν, μπορεί να μην ανακτηθούν ποτέ. Αυτά αξίζουν έναν ειδικό χώρο για να διατηρηθούν, να εξερευνηθούν και να γιορταστούν.

Παράλληλα, η Μπιενάλε Brent του Λονδίνου είναι προσανατολισμένη στις μεταναστευτικές, φεμινιστικές και queer παραδόσεις, με τη συμπερίληψη queer καλλιτεχνών και την ανάδειξη των ιστοριών τους, μέσα από έργα. Όλα προέρχονται αρχικά από ρωμαϊκά σπίτια, τα θέματα αυτών των έργων κυμαίνονται από μυθολογικές σκηνές μέχρι τοπία, πορτρέτα, νεκρές φύσεις και άλλα, το καθένα πλούσιο σε σημασία για τους ιδιοκτήτες του σπιτιού και τους καλεσμένους τους.

Η έκθεση ζητά να εξετάσουμε αυτούς τους πίνακες, όχι ως οικιακή διακόσμηση που αντανακλά τα γούστα των ιδιοκτητών της πόλης, αλλά ως μεμονωμένα έργα των Πομπηιανών τοιχογράφων. Ορισμένα από αυτά τα ζητήματα -όπως το φύλο και ο τρόπος με τον οποίο εκφράζεται οπτικά- παραμένουν το ίδιο σημαντικά για τους σύγχρονους θεατές, όπως ήταν και για τους αρχαίους ζωγράφους.

Στην Ελλάδα εντοπίζεται το Athens Museum of Queer Arts (AMOQA), ένας υβριδικός χώρος έρευνας και προώθησης τεχνών και σπουδών πάνω στη σεξουαλικότητα και τα φύλο. Πρόκειται για έναν αυτοδιαχειριζόμενο χώρο τέχνης, που φιλοξενεί εκθέσεις, συζητήσεις, φεστιβάλ κλπ., στην προσπάθεια να χαρτογραφηθεί η ιστορία του ελληνικού ΛΟΑΤΚΙ+ κινήματος. Ακόμα,  λειτουργεί ως ανοιχτή πλατφόρμα για ακτιβιστικές, φεμινιστικές ΛΟΑΤΚΙ+ συλλογικότητες, που βρίσκουν ασφαλή χώρο για τις συναντήσεις και εκδηλώσεις τους.

Πηγή: Unsplash

Δημιουργία ασφαλέστερων χώρων για όλους

Ο καθένας έχει το δικαίωμα να αισθάνεται ασφαλής σε οποιαδήποτε έκθεση, δημόσιο χώρο ή εκδήλωση. Ωστόσο, άνθρωποι με αναπηρία ή με συγκεκριμένα ταξικά χαρακτηριστικά, μεταναστευτική κατάσταση, φυλή, ταυτότητα ή έκφραση φύλου, θρησκευτικού και σεξουαλικού προσανατολισμού μπορεί να αισθάνονται ανασφαλείς να εκφραστούν πλήρως ή να επισκεφθούν έναν χώρο.

Οι φυσικοί χώροι των μουσείων, της πολιτιστικής κληρονομιάς και των πολιτιστικών ιδρυμάτων θα πρέπει να είναι μη απειλητικοί, αλλά υποστηρικτικοί για όλους τους επισκέπτες και το προσωπικό.

Ασφαλής (-έστερος) χώρος «είναι ένα υποστηρικτικό, μη απειλητικό περιβάλλον, όπου όλοι οι συμμετέχοντες μπορούν να αισθάνονται άνετα να εκφραστούν και να μοιραστούν τις εμπειρίες τους, χωρίς το φόβο διακρίσεων ή αντιποίνων» (Επιτροπή Ψυχικής Υγείας του Καναδά). Η χρήση του όρου «ασφαλέστερος» αναγνωρίζει ότι η ασφάλεια είναι σχετική, ότι δεν αισθάνονται όλοι ασφαλείς υπό τις ίδιες συνθήκες και ότι η δημιουργία ενός όσο το δυνατόν ασφαλέστερου περιβάλλοντος είναι μια ενεργή, συνεχής διαδικασία.

Για να καταστεί ένα μουσείο ανοιχτό προς όλους, ασφαλές και αντιπροσωπευτικό των διευρυμένων ομάδων κοινού, οφειλει να επιδιώκει εκπροσώπηση, επικοινωνία και προσαρμογή για τα queer άτομα και τις αφηγήσεις σε όλο το ίδρυμα, όλο το χρόνο. Συνεπώς, σε πολλές περιπτώσεις δεν αρκούν μόνο οι εκθέσεις και η ψηφιακή παρουσία για την ενημέρωση του κοινού.

Μικρές ενέργειες με σημαντικό αντίκτυπο είναι οι εξής:

Συνεργασία με καλλιτέχνες της LGBTQ+ κοινότητας

Προσκαλέστε queer καλλιτέχνες και επιμελητές, ενώ ταυτόχρονα στοχεύστε στη συμπερίληψη queer ιστοριών και έργων στις συλλογές του μουσείου.

Ανοίξτε διάλογο με την κοινότητα

Προσκαλέστε οργανώσεις και εκπροσώπους της LGBTQ+ κοινότητας στο μουσείο, ώστε να σας βοηθήσουν να οργανώσετε εκδηλώσεις, προγράμματα ενημέρωσης ή να σας καθοδηγήσουν σε θέματα συμπερίληψης.

Αναζήτηση πόρων

Ψάξτε πόρους ή πηγές διαδικτυακά και ενημερώστε το κοινό σας για τη νέα σας κατεύθυνση και τις νέες προσεγγίσεις που επιθυμείτε να πραγματοποιήσετε. Με αυτό τον τρόπο, θα λάβετε υποστήριξη και θα διευρύνετε τις ομάδες -στόχους που παραδοσιακά προσέλκυε το μουσείο.

Κώδικες ένδυσης

Ενώ είναι απολύτως λογικό να περιμένετε από τα μέλη της ομάδας σας να εκπροσωπούν το ίδρυμά σας μέσω μιας στολής, δεν είναι σωστό να επιμένετε ότι οι γυναίκες πρέπει να φορούν μόνο φορέματα και οι άνδρες μόνο παντελόνια ή να ζητάτε από άτομα να φορούν κάτι που δεν συνάδει με την ταυτότητά τους. Επιτρέψτε στους υπαλλήλους να επιλέξουν τη στολή με την οποία αισθάνονται πιο άνετα.

Τουαλέτες

Μια κρίσιμη πτυχή της διασφάλισης ασφαλέστερων φυσικών χώρων στο ίδρυμά σας για άτομα με διαφορές φύλου είναι η ύπαρξη ενός ασφαλούς χώρου για να πηγαίνουν όλοι στην τουαλέτα. Βεβαιωθείτε ότι διαθέτετε τουλάχιστον μία προσβάσιμη, για όλα τα φύλα, τουαλέτα ενός θαλάμου για το κοινό και τους υπαλλήλους.

Μπορεί να είναι δύσκολο να ξεκινήσετε την εφαρμογή αλλαγών στο ίδρυμά σας, χωρίς μεγάλη βοήθεια ή εμπειρία. Το σημαντικότερο είναι να είστε ανοιχτοί στην ανατροφοδότηση και πρόθυμοι να κάνετε θετικά βήματα προόδου.

Σε κάθε περίπτωση, θα πρέπει να αναγνωρίσετε ότι η ένταξη επηρεάζει όλες τις πτυχές ενός λειτουργικού και επιτυχημένου μουσείου. Από την κοινότητα που προσπαθείτε να εκπροσωπήσετε και να εμπλέξετε, μέχρι τους καλλιτέχνες με τους οποίους μπορεί να συνεργάζεστε και το προσωπικό και τους εθελοντές που απασχολείτε. Αξιολογήστε πού βρίσκεται ο οργανισμός σας και προσδιορίστε πού θα θέλατε να φτάσετε.

Αφήστε ένα σχόλιο...

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Scroll to Top