«Ησυχία παρακαλώ!»: Τέλος οι περιορισμοί στα μουσεία

Συνέχεια διαβάζουμε, γράφουμε, συζητάμε για μουσεία ανοιχτά προς όλους, καινοτόμα προγράμματα που προωθούν τη συνεργασία, τη δημιουργικότητα. Τελικά, όμως, ο χώρος των μουσείων είναι φιλόξενος; Στην πραγματικότητα, η αίσθηση του βλέμματος των υπαλλήλων σε κάθε κίνηση των επισκεπτών είναι μια συνήθης πρακτική που απομακρύνει πολλούς.

Τα μουσεία είναι ζωτικής σημασίας για το πώς αλληλεπιδρούμε με την τέχνη. Αλλά πρέπει να αναρωτηθούμε αν τα συναισθήματα που έχει ο επισκέπτης φεύγοντας είναι θετικά ή αισθάνεται ενοχλημένος από το πλήθος των περιορισμών. Η συντριπτική πλειονότητα των μουσείων έχει πολύ δρόμο να διανύσει για να μπορέσουμε να πούμε πραγματικά ότι είναι φιλόξενα για οποιονδήποτε τα επισκεφτεί.

Ακούγοντας τη σιωπή, αγγίζοντας την τέχνη

Ένας από τους πιο επίμονους μύθους, είναι ότι τα μουσεία χρειάζονται την ίδια ευλαβική σιωπή που αναμένεται στους περισσότερους τόπους λατρείας. Αναμφίβολα, πρέπει να αντιμετωπίζονται με σεβασμό και χρειάζεται να λαμβάνεται υπόψιν η εμπειρία των άλλων.

Τα μουσεία είναι μέρη όπου η τέχνη μπορεί να χρησιμεύσει ως μέσο αντιμετώπισης ζητημάτων ταυτότητας, απώλειας και τραγωδίας. Αλλά για να είναι αληθινοί τόποι θεραπείας, δεν θα έπρεπε να γεμίζουν με γέλιο; Τι θα γινόταν αν ήταν τόποι κοινότητας, όχι μόνο σε ειδικές ημέρες αλλά κάθε μέρα του χρόνου; Κι αν έπαιζαν μουσική; Τι κι αν γέμιζαν με ανθρώπους από όλα τα κοινωνικά στρώματα, όλων των ηλικιών;

Μέσα σε ένα περιβάλλον μικρών ή μεγάλων θησαυρών είναι λογικό να υπάρχουν περιορισμοί. Σε ένα μουσείο υπάρχουν ορισμένες προσδοκίες, πρώτα και κύρια να μην αγγίζονται τα εκθέματα για λόγους ευπάθειας υλικού. Ωστόσο, πουθενά δεν αναγράφεται «μείνετε ακίνητοι και σιωπηλοί κατά τη διάρκεια της επίσκεψης».

Πηγή: Chris Curry / Unsplash

Όταν οι περιορισμοί δημιουργούν αρνητικές εμπειρίες

Ο άγραφος κανόνας του περιορισμού του θορύβου στο ελάχιστο είναι μόνο ένα από τα πολλά εμπόδια που συναντά κάποιος στα μουσεία. Μεγάλες, θορυβώδεις οικογένειες με παιδιά που τρέχουν ή επισκέπτες που αδυνατούν να σιωπήσουν ή να ψιθυρίσουν (άτομα με αυτισμό ή άλλες αναπτυξιακές διαταραχές), είναι πιθανό να μην αισθάνονται ευπρόσδεκτοι.

Κανείς δεν διαφωνεί πως από την παιδική ακόμα ηλικία διαμορφώνεται η θετική ή αρνητική εντύπωση που έχουμε για τα μουσεία με βάση τις εμπειρίες μας. Μία θεωρία και παγιωμένη πρακτική στους χώρους πολιτισμού είναι πως παιδιά κάτω των πέντε ετών δεν είναι ικανά να ανταποκριθούν στην τέχνη. Στην πραγματικότητα αυτή είναι μια άποψη που πηγάζει από την έλλειψη γνώσεων αναπτυξιακής ψυχολογίας και παιδαγωγικής.

Μελέτες έδειξαν πως τα παιδιά στο πλαίσιο των προγραμμάτων παλαιού τύπου «μη μιλάτε, μην αγγίζετε» δεν φαινόταν να μαθαίνουν για τα έργα τέχνης, αλλά συνδύαζαν αρνητικά την τέχνη με τον ίδιο τον τόπο.

Ο τρόπος με τον οποίο κινούν το σώμα τους σε ένα μέρος παράγει μια ιδιαίτερη εμπειρία, η οποία είναι εκείνη που τελικά συγκρατούν. Επομένως, η επιβολή ενός επίσημου κώδικα συμπεριφοράς στα παιδιά είναι βέβαιο ότι θα γίνεται όλο και πιο μη ρεαλιστική, όταν τους επιτρέπεται τόσο συχνά να τρέχουν και να εξερευνούν σε άλλα μέρη.

Τις περισσότερες φορές τα παιδιά «σέβονται» τα έργα τέχνης και η παρουσία τους μπορεί να ωφελήσει και τους ενήλικες επισκέπτες καθώς η φυσική τους περιέργεια μπορεί να είναι μεταδοτική. Το τρέξιμο – και μάλιστα ο χορός και το άλμα – σε δημόσιους χώρους, όπως μουσεία και γκαλερί τέχνης, είναι σημαντικό κομμάτι των σύγχρονων προγραμμάτων.

Γνωρίζοντας το μουσείο, αγαπώντας την τέχνη

Τα μουσεία και οι γκαλερί δεν πρέπει να αποτελούν χώρους ευλαβικής παρατήρησης και σιωπηλών ψίθυρων. Πολλά ιδρύματα δημιουργούν ένα φιλόξενο περιβάλλον για οικογένειες με μικρά παιδιά και ορισμένα έχουν εγκαταστήσει διαδραστικές οθόνες για διάφορα εκπαιδευτικά ή όχι προγράμματα.

Ενθαρρύνετε τη συζήτηση μεταξύ των επισκεπτών αλλά και τις ερωτήσεις προς εσάς. Η συζήτηση είναι ένας από τους καλύτερους τρόπους για να γνωρίσει κάποιος ένα μουσείο. Κάνοντας ερωτήσεις, επισημαίνοντας ενδιαφέροντα σημεία, γελώντας. Ενθαρρύνετε τους επισκέπτες του μουσείου σας να κινηθούν άνετα στο χώρο και να χρησιμοποιήσουν διάφορα μέσα για να αντιληφθούν, να γνωρίσουν και να αγαπήσουν το περιεχόμενο σας.

Προτείνετε τρόπους για να εμπλουτίσουν την εμπειρία τους. Δημιουργήστε σημεία, όπου κάποιος θα μπορούσε να διαβάσει ένα βιβλίο κοιτώντας έναν πίνακα ή να ζωγραφίσει κάτι εμπνεόμενος από αυτόν.

Χρησιμοποιήστε την ψηφιακή τεχνολογία. Ακόμα και αν δεν διαθέτετε εξοπλισμό μπορείτε να δημιουργήσετε QR codes στα οποία θα μπορούσε ο επισκέπτης να βρει στοιχεία για τον καλλιτέχνη, να αποκτήσει πρόσβαση σε κλιπ από ταινίες ή μουσική που ταιριάζουν με το έκθεμα.

Επιτρέψτε τις φωτογραφίες. Ενημερώστε τους επισκέπτες για την πολιτική σας σχετικά με τις φωτογραφήσεις και επισημάνετε όσα εκθέματα θα μπορούσαν να αλλοιωθούν με τη χρήση φλας. Ενθαρρύνετε τα παιδιά, αν επιθυμούν, να βγάλουν φωτογραφίες και αργότερα συζητήστε μαζί τους για τη συγκεκριμένη λήψη.

Συνεργαστείτε με καλλιτέχνες για απτικές εκθέσεις. Το να μπορείς να νιώσεις την υφή ενός έργου είναι μια καταπληκτική είσοδος στον κόσμο της τέχνης τόσο για τα παιδιά όσο και για τους ενήλικες. Περιοριζόμαστε στην οπτική (και μερικές φορές την ακουστική περιήγηση), αλλά οι απτικές εκθέσεις θα άνοιγαν εντελώς νέους κόσμους.

Χρησιμοποιώντας την τεχνολογία ακόμα και 3d εκτυπωτών θα μπορούσε ένα μουσείο να προσφέρει μια εντελώς διαφορετική εμπειρία χωρίς να θέσει σε κίνδυνο τα ευπαθή και παλαιά έργα τέχνης. Στην πραγματικότητα, η απτική τέχνη θα επέτρεπε μεγαλύτερη προσβασιμότητα.

Οι εκθέσεις αυτές μπορούν να ωφελήσουν ακόμη περισσότερες ομάδες, όπως τα άτομα με προβλήματα όρασης και φυσικά τους επισκέπτες στο σύνολο τους. Ίσως αν η προσπάθεια προσέγγισης επισκεπτών ήταν πιο ένθερμη θα υπήρχαν άφθονες ευκαιρίες για τους καλλιτέχνες να συνεργαστούν με μουσεία για να δημιουργήσουν εκθέσεις αφής.

Ο σεβασμός στην εμπειρία του άλλου είναι πολύ σημαντικός για όλους τους επισκέπτες, μιλώντας από τη μεριά του μουσείου. Ωστόσο, δεν υπάρχει τίποτα που να απομακρύνει κάποιον από την τέχνη, από το προσωπικό που αποδοκιμάζει την κάθε του κίνηση. Τα μουσεία μπορούν, απλώς, να μάθουν να «μοιράζονται» τον εκθεσιακό χώρο με τους μικρούς ή τους απρόβλεπτους επισκέπτες, τροφοδοτώντας και ενθαρρύνοντας τους για περισσότερη δράση.

Αφήστε ένα σχόλιο...

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Scroll to Top