4 λόγοι που τα μουσεία καλλιεργούν την ενσυναίσθηση

Τα μουσεία αποτελούν ασφαλή μέρη για την εξερεύνηση διαφορετικών απόψεων, πολιτισμών και ιστοριών. Ο σεβασμός, όμως, στη διαφορετικότητα προϋποθέτει την ανάπτυξη της ενσυναίσθησης. Μπορούν, λοιπόν, τα μουσεία να καταστούν λιγότερο αντικειμενοκεντρικά και περισσότερο ανθρωποκεντρικά;

Τα μουσεία είναι κοινοτικοί χώροι συγκέντρωσης, στους οποίους οι επισκέπτες συναντούν νέες προοπτικές, αμφισβητούν προκαταλήψεις και αναπτύσσουν προσωπικές συνδέσεις με ανθρώπους και κοινωνικά ζητήματα. Στη διαδικασία αυτή υπονοείται ότι οι «θεατές» πρέπει να είναι σε θέση να κατανοήσουν τις συνθήκες ενός άλλου, να εκτιμήσουν τη συναισθηματική του κατάσταση και ίσως να παρακινηθούν να αναλάβουν δράση.

Με άλλα λόγια, η γέφυρα μεταξύ θεατή και υποκειμένου είναι η ενσυναίσθηση. Πώς μπορούν τα μουσεία να βοηθήσουν τους επισκέπτες να καλλιεργήσουν τέτοια συναισθήματα;

Η καλλιέργεια της ενσυναίσθησης είναι τώρα πιο σημαντική από ποτέ

Η ενσυναίσθηση είναι η εγγενής μας ικανότητα να αντιλαμβανόμαστε τα συναισθήματα και τις σκέψεις του άλλου. Μας επιτρέπει να συνδεόμαστε με άλλους ανθρώπους, βοηθώντας μας να αναγνωρίσουμε τα κοινά μας σημεία.

Ουσιαστικά, αφορά στην κατανόηση των σκέψεων, των συναισθημάτων, των ιδεών και των εμπειριών που συνθέτουν την άποψή του για τον κόσμο. Το να «μπαίνεις στα παπούτσια του άλλου», βλέποντας τον κόσμο από την οπτική του.

Κατά τη θεωρία, υπάρχουν δύο τύποι ενσυναίσθησης: η γνωστική και η συναισθηματική. Η πρώτη αναφέρεται στην ικανότητα κάποιου να αντιλαμβάνεται τα συναισθήματα του ίδιου και των άλλων, ενώ η δεύτερη αφορά στη βίωση των συναισθημάτων του άλλου. Όταν έχουμε ενσυναίσθηση, είναι πιο πιθανό να ενεργούμε με συμπόνια και αλτρουισμό.

Οι διχαστικές αφηγήσεις, η φτώχεια, η ανισότητα, η βία, η αδικία, η πείνα, ο ριζοσπαστισμός, ο πόλεμος και οι παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ευδοκιμούν σε χώρες όλου του κόσμου. Στους καιρούς αυτούς, είναι σημαντικό για τα μουσεία —και τους ανθρώπους που εργάζονται γι’ αυτά—να αναλογιστούν το ρόλο τους στις κοινότητες. Παρ’ ότι υπάρχουν διαθέσιμα εργαλεία και τεχνολογίες, για να συνδράμουν σε αυτή την προσπάθεια, δε θα πετύχουν μέχρι να υιοθετήσουμε μια κοσμοθεωρία που ενθαρρύνει τη συλλογική ευημερία του πλανήτη.

Γιατί τα μουσεία μπορούν να συμβάλουν στην καλλιέργεια της ενσυναίσθησης;

Τα μουσεία μπορούν να γίνουν ένας διασκεδαστικός και δημιουργικός χώρος, για να αναπτύξουμε την ενσυναίσθησής μας και να την καλλιεργήσουμε στα παιδιά. Πλέον παρατηρούμε πολλά ιδρύματα, που στοχεύουν προς αυτή την κατεύθυνση, χρησιμοποιώντας διαφορετικές προσεγγίσεις, μέσω:

– Της εκπαίδευσης και της βιωματικής μάθησης, με στόχο την ευαισθητοποίηση σχετικά με ανθρώπους, τόπους κλπ. και την αύξηση της συναισθηματικής εμπλοκής με τα εκάστοτε κοινωνικά θέματα που καταπιάνονται.

– Της επικοινωνίας και της πρακτικής της ενσυναίσθησης, ως θεμελιώδους αξίας, διαμορφώνοντας έτσι τη σημασία της στις θεσμικές πολιτικές και προσεγγίσεις τους.

Τα μουσεία αποτελούν καθρέφτη της κοινωνίας. Μέσα από την κοινωνική και εκπαιδευτική τους αποστολής, τα μουσεία μπορούν να παρέχουν έναν ασφαλή χώρο για την κατανόηση της συλλογικής συμπεριφοράς, της ιστορίας και των αξιών μας. Φέρνοντας τους ανθρώπους κοντά στις βιωμένες εμπειρίες άλλων, τα αντικείμενα από τους πολιτισμούς και τις ιστορίες τους, τα μουσεία δύνανται να βοηθήσουν στην εισαγωγή σε διαφορετικές πραγματικότητες, που υπάρχουν γύρω μας.

Τα μουσεία αφηγούνται ιστορίες. Σύγχρονες έρευνες έχουν δείξει ότι η αφήγηση ιστοριών εμπνέει την ανάπτυξη ενσυναίσθησης, επιτρέποντάς μας να εμπλακούμε συναισθηματικά στις εμπειρίες άλλων ανθρώπων, ακόμη και εκείνων με τους οποίους μπορεί να έχουμε ελάχιστα κοινά. Τα μουσεία, συχνά, παρουσιάζουν τις ιστορίες ανθρώπων, που βρίσκονται μακριά από εμάς, τοπικά ή/και χρονικά, προκειμένου να ενθαρρύνουν την οικοδόμηση ενσυναίσθησης.

Η αφήγηση ιστοριών από την οπτική γωνία των ανθρώπων που τις βίωσαν – είτε εκείνοι είτε οι πρόγονοι τους – μπορεί να αυξήσει την αίσθηση της ανθρωπιάς μας. Αυτό συμβαίνει, διότι βλέπουμε πως και άλλοι αντιμετωπίζουν φόβους και προκλήσεις παρόμοιες με τις δικές μας.

Τα μουσεία δημιουργούν ευκαιρίες βιωματικής μάθησης. Για την αύξηση της ενσυναίσθησης, βοηθά όχι μόνο η παροχή γνώσεων και ιστοριών, αλλά και η δημιουργία εμπειριών που μας εμπλέκουν με άλλους τρόπους. Έρευνες δείχνουν ότι η βιωματική μάθηση είναι ένας αποτελεσματικός τρόπος για την αύξηση της μάθησης γενικά και της ενσυναίσθησης ειδικότερα.

Τα μουσεία ενδείκνυνται για περισυλλογή. Σε αντίθεση με πολλούς καθημερινούς χώρους, όπου ο στόχος είναι σαφής, οι άνθρωποι καλούνται να εξερευνήσουν τα μουσεία με το δικό τους ρυθμό, μετακινούμενοι από έκθεμα σε έκθεμα όπως κρίνουν σκόπιμο, ακολουθώντας τις δικές τους εσωτερικές κατευθυντήριες γραμμές.

Αυτό φυσικά επιτρέπει μια πιο στοχαστική και αναστοχαστική εμπειρία. Μέσω αυτού του προβληματισμού, οι επισκέπτες μπορούν να επιτύχουν μια βαθύτερη κατανόηση της θέσης των άλλων και να αναγνωρίσουν τη δική τους σύνδεση με την υπόλοιπη ανθρωπότητα.

Πηγή: Maegan Martin/ Unsplash

Ενίσχυση της ενσυναίσθησης μέσω των μουσείων

Τον Σεπτέμβριο του 2015, δημιουργήθηκε το Μουσείο Ενσυναίσθησης στην Αγγλία, το οποίο είναι αφιερωμένο στο να βοηθά τους επισκέπτες να αναπτύξουν την ικανότητα να μπαίνουν στη θέση των άλλων. Το πρώτο του έκθεμα, το ¨A Mile in My Shoes¨, έκανε κυριολεκτικά αυτό.

Στεγασμένο σε ένα ένα κατάστημα παπουτσιών, αυτό το περιπλανώμενο έκθεμα (ένα γιγαντιαίο κουτί παπουτσιών) περιέχει μια ποικίλη συλλογή παπουτσιών και ηχητικών ιστοριών που εξερευνούν την κοινή μας ανθρωπιά.

Από έναν Σύριο πρόσφυγα μέχρι έναν εργάτη του σεξ, από έναν βετεράνο πολέμου μέχρι έναν νευροχειρουργό, οι επισκέπτες καλούνται να περπατήσουν ένα μίλι στα παπούτσια ενός αγνώστου, ακούγοντας την ιστορία του. Οι ιστορίες καλύπτουν διαφορετικές πτυχές της ζωής, από την απώλεια και τη θλίψη μέχρι την ελπίδα και την αγάπη και οδηγούν τον επισκέπτη σε ένα ταξίδι ενσυναίσθησης. αλλά και σωματικής άσκησης.

Η βιωματική μάθηση απαιτεί μερικές φορές μια αίσθηση ευαλωτότητας, όπως ένιωσαν  οι επισκέπτες στην έκθεση «Διάλογος στη σιωπή». Στην προκειμένη περίπτωση, άτομα που είναι κωφάλαλα έγιναν ξεναγοί για τους συμμετέχοντες, οι οποίοι βίωσαν μια αλλαγή προοπτικής στον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνονταν τον κόσμο γύρω τους, χωρίς την αίσθηση της όρασης, της ακοής ή της ομιλίας.

Με δράσεις σαν και αυτές τα μουσεία είναι σε θέση να συμβάλουν στην καλλιέργεια της ελλιπούς ενσυναίσθησης που είναι τόσο εμφανής. Συνεπώς, μπορούν να διαδραματίσουν έναν ισχυρό ρόλο στις κοινότητές τους, ως ενεργοί χώροι σύνδεσης και συνάντησης, συζήτησης και διαλόγου, ακρόασης και ανταλλαγής απόψεων.

Προβάλλοντας ατομικές ιστορίες και φωνές της κοινότητας, τα μουσεία μπορούν να αποτελέσουν περιβάλλον αναγνώρισης και προβληματισμού, σχετικά με τις διαφορές και γεφύρωσης των διαχωριστικών γραμμών. Έναυσμα για την καλλιέργεια της ενσυναίσθησης και της κατανόησης του άλλου και του εαυτού.

Αφήστε ένα σχόλιο...

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Scroll to Top