2022: Επιβιώνοντας σε έναν (ταχέως) εξελισσόμενο κόσμο

Καθώς το 2022 πλησιάζει στο τέλος του, συγκεντρώσαμε μερικά από όσα είδαμε και μάθαμε τους τελευταίους 12 μήνες. Ενημερωθείτε, εμπνευστείτε και δημιουργήστε νέα projects καλωσορίζοντας το 2023.

Κοινωνικά και διαχρονικά ζητήματα (προ)καλούν τα μουσεία σε συζητήσεις

Μια σειρά από art pavillions αλλά και νέα ή διευρυμένα μουσεία άνοιξαν τις πόρτες τους στο κοινό, προσθέτοντας μια νέα διάσταση στο πολιτιστικό τοπίο σε όλο τον κόσμο. Πολλά από αυτά, δε, διαγωνίζονται κάθε χρόνο για ένα εμβληματικό βραβείο που τιμά τη δημοκρατία, την καινοτομία και την ισότητα.

Παράλληλα, διαβάζουμε περισσότερο από ποτέ για διαφωνίες, σε διεθνές επίπεδο, σχετικά με την ιδιοκτησία και την αποκατάσταση έργων, κλεμμένων από το οργανωμένο έγκλημα αλλά και τους Ναζί. Μάλιστα, υπάρχουν βάσιμοι ισχυρισμοί ότι μερικά από τα μεγαλύτερα μουσεία του κόσμου ενδέχεται να εκθέτουν έργα με αμφιλεγόμενη προέλευση ή ακόμα και πλαστά.

Οι επιμελητές και διευθυντές μπορούν να κάνουν σημαντικές πολιτικές κινήσεις, αλλά χρειάζονται γενναία συμβούλια και κυβερνήσεις για να τους υποστηρίξουν. Πώς μπορούν τα μουσεία να προσφέρουν πολιτιστική ηγεσία με πολιτικό σθένος στον σημερινό όλο και πιο ασταθή κόσμο;

Η μονιμότητα μιας ακόμα κρίσης

Η αύξηση της θερμοκρασίας και τα ακραία καιρικά φαινόμενα επηρεάζουν μια σειρά από μνημεία και ιστορικά κτήρια από τα οποία εξαρτώνται οι κοινότητες σε όλο τον κόσμο. Μόνο λίγοι εξακολουθούν να αμφιβάλλουν, ότι ο κόσμος βιώνει μια κλιματική αλλαγή που επιταχύνεται από ανθρώπινες ενέργειες.

Το θετικό είναι πως η μείωση των εκπομπών άνθρακα αποτελεί πλέον βασική πρόβλεψη πολλών διοργανωτών εκθέσεων, αφού αναγνωρίζεται η ανάγκη για ένα «πράσινο» μέλλον. Πώς επηρεάζει η επιλογή του εκθεσιακού χώρου και ποιές πρακτικές είναι δυνατόν να μειώσουν το αποτύπωμα άνθρακα που δημιουργείται από μια έκθεση;

Όσο τα μουσεία ψάχνουν τρόπους να ανταπεξέλθουν στις αυξήσεις των εξόδων τους, οι πολίτες προσπαθούν να βρουν λύσεις εξοικονόμησης ενέργειας για το χειμώνα. Ενδεχομένως, το μουσείο να μπορεί να ανακουφίσει την κοινότητα προσφέροντας τους ένα «καταφύγιο» ζέστης για κάποιες ώρες της ημέρας.

Οι ακραίες καταστάσεις, όμως, πυροδοτούν και ακραίες αντιδράσεις, με πιο δημοφιλείς εκείνες των ακτιβιστών της Just stop oil που βανδαλίζουν αγαπημένα έργα τέχνης. Σε κάθε περίπτωση, το βασικό κίνητρο παραμένει το ίδιο: να προκαλέσει σάλο. Ως επαγγελματίες, στους οποίους έχει ανατεθεί η διαφύλαξη αυτών των έργων, οφείλουμε να εξετάσουμε προσεκτικά αυτά τα γεγονότα και να δράσουμε άμεσα.

Ενισχύοντας την υποστήριξη της κοινότητας προς το μουσείο

Η πόλη αποτελεί ένα γόνιμο μέρος συνεργασίας, όπου τα Μουσεία Πόλης θα μπορούσαν να γίνουν αναπόσπαστο μέρος της ανάπτυξής της, προσεγγίζοντας την τόσο ως τόπο συμμετοχής όσο και ως πηγή, συναφή με τη σύγχρονη ζωή.

Αναμφίβολα, τα πολιτιστικά ιδρύματα σε όλο τον κόσμο εργάζονται σκληρά για να προσελκύσουν περισσότερους επισκέπτες προσεγγίζοντάς τους από μια ευρεία γκάμα καναλιών και χρησιμοποιώντας διαφορετικά εργαλεία κάθε φορά. Τα δεδομένα του επισκέπτη αποδεικνύονται σημαντικός οδηγός για την επιλογή του κατάλληλου μέσου.

Για παράδειγμα, το TikTok είναι κάτι περισσότερο από μια εφαρμογή που επικεντρώνεται σε βίντεο σύντομης μορφής. Από την άλλη, το Instagram μπορεί να προσεγγίσει διαφορετικά το κοινό. Θα πρέπει να εξετάσετε, όμως, τι συνεπάγεται η χρήση τους για το μουσείο σας. Επίσης, μέσω του ιστοτόπου του μουσείου και της διαδικτυακής κράτησης μπορείτε να γνωρίζετε ποιοί είναι οι επισκέπτες σας. Τέλος, σκεφτείτε τη δημιουργία ενός podcast, ώστε να έρθετε πιο κοντά στο κοινό σας.

Πέρα από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, πολλά μουσεία εστιάζουν στα πωλητήριά τους, τα οποία μπορούν και πρέπει να είναι κάτι περισσότερο από απλά ράφια με καρτ ποστάλ, που τοποθετούνται στο τέλος μιας επίσκεψης σε μουσείο. Αυτά τα καταστήματα έχουν τεράστιες δυνατότητες δημιουργικής και εμπορικής επιτυχίας. Επιπλέον, πολλά ιδρύματα δημιουργούν οργανωμένες κοινότητες μελών, καθώς είναι ολοένα και πιο σημαντική η ύπαρξή τους, για τη μακροπρόθεσμη οικονομική ευημερία ενός μουσείου.

Μουσειακά προγράμματα που προωθούν την ένταξη και την πρόοδο

Τόσο οι δραστηριότητες στους χώρους ενός φορέα όσο και εκείνες που διενεργούνται στην κοινότητα μπορούν να προσφέρουν πολλά οφέλη, καθώς είναι εξαιρετικές ευκαιρίες για την οικοδόμηση σχέσεων εμπιστοσύνης και αυτοεκτίμησης.

Δημιουργώντας εκπαιδευτικά προγράμματα μικρής ή μεγάλης διάρκειας, τα μουσεία προσφέρουν σε παιδιά και εφήβους εκπαίδευση και ενημέρωση για θέματα που -δυστυχώς- ακόμα θεωρούνται ταμπού, όπως η σεξουαλική διαπαιδαγώγηση. Παράλληλα, τα ίδια βρίσκουν νέους τρόπους σύνδεσης και συμμετοχής στον πολιτισμό.

Σε ό,τι αφορά τους ηλικιωμένους, ειδικά μουσειακά προγράμματα δύνανται να δημιουργήσουν νόημα στη ζωή τους και να τους βοηθήσουν να νιώσουν αισιοδοξία και λιγότερη μοναξιά.

Τι γίνεται, όμως, με τους επισκέπτες ηλικίας κάτω των τεσσάρων ετών; Γιατί τα βρέφη αποκλείονται από το σύνολο των μουσειακών δραστηριοτήτων; Τελικά, ο χώρος των μουσείων είναι φιλόξενος; Στην πραγματικότητα, η αίσθηση του βλέμματος των υπαλλήλων σε κάθε κίνηση των επισκεπτών είναι μια συνήθης πρακτική που απομακρύνει πολλούς.

Πηγή: Sarah Ardin / Unsplash

Πολυαισθητηριακός εκθεσιακός σχεδιασμός χωρίς αποκλεισμούς

Πολιτιστικοί οργανισμοί και επαγγελματίες του κλάδου ασχολούνται με την συλλογή και την ανάπτυξη της και δημιουργούν περιοδεύουσες ή pop-up εκθέσεις με τη συνεργασία άλλων φορέων. Τι γίνεται όμως με τον εκθεσιακό σχεδιασμό; Για να καταφέρουν να επανασυστήσουν τις συλλογές με σύγχρονο τρόπο, χρειάζεται να απαντήσουν σε δομικά ερωτήματα, όπως: Είναι απαραίτητες οι προθήκες; Μπορεί μια έκθεση να απευθύνεται σε όλες τις κοινότητες με σεβασμό στην κουλτούρα και τις ανάγκες της;

Αναμφίβολα, ο φωτισμός είναι καθοριστικός για επιτυχημένες εκθέσεις τέχνης. Το καθαρό, ισορροπημένο φως επιτρέπει στους επισκέπτες να δουν και να εκτιμήσουν πλήρως ένα έργο τέχνης, ενώ οι σκιές, η λάμψη και τα παραμορφωμένα χρώματα υπονομεύουν την παρουσίαση του έργου.

Η μουσική, επίσης, είναι ένας τρόπος να προκαλέσετε το συναίσθημα, να μεταβάλετε τη διάθεση και την εμπειρία των επισκεπτών. Δίνοντας σε οποιαδήποτε έκθεση ένα soundtrack μπορείτε να αλλάξετε σημαντικά την ατμόσφαιρα της.

Μην ξεχνάτε όμως πως η πρωτότυπη έρευνα και η συγγραφή είναι από τις πιο κρίσιμες εργασίες που εκτελούνται από επιμελητές και είναι απαραίτητες για τον εμπλουτισμό και την κατανόηση της γνώσης από το κοινό. Οι ερωτήσεις που θέτουν αλλά και η γλώσσα που χρησιμοποιούν τα μουσεία μπορεί να δημιουργήσει ένα περιβάλλον χωρίς αποκλεισμούς και να προωθήσει διαφορετικές ιστορίες και κουλτούρες.

Είτε πρόκειται για LGBTQ+ άτομα είτε για όσους δεν μπορούν να διαβάσουν ελληνικά. Πώς δεσμεύετε την κοινότητά σας και δημιουργείτε ουσιαστικές εκπαιδευτικές εμπειρίες για αυτούς και τις οικογένειές τους;

Η συζήτηση αλλά και η έντονη επιθυμία δράσης κατά των κοινωνικών ανισοτήτων επηρεάζει αναπόφευκτα και τους πολιτιστικούς φορείς. Αυτό φέρνει στο προσκήνιο τίτλους με ρατσιστικό περιεχόμενο που έχουν δοθεί σε έργα τέχνης. Πώς καλούμαστε να διαχειριστούμε αυτά τα θέματα για ένα δίκαιο μέλλον;

Τεχνολογία: Η μετατροπή της επίσκεψης σε απόλυτη εμπειρία

Στην εποχή της συμπερίληψης, η προσβασιμότητα είναι μονόδρομος για οργανισμούς και ιδρύματα σε όλους τους κλάδους. Για την πολιτιστική κληρονομιά, αυτό ξεκινά σίγουρα με την αναβάθμιση της φυσικής προσβασιμότητας ενός μουσείου, αλλά πρέπει επίσης να εκτείνεται πέρα από τους τοίχους του, να φτάνει στα σπίτια των ανθρώπων.

Ο απτός, φυσικός μας κόσμος αναμιγνύεται όλο και περισσότερο με τον εικονικό. Με την εστίασή στις εμπειρίες και τις δυνατότητές της τεχνολογίας μπορούμε να αντιμετωπίσουμε τα δομικά εμπόδια και τις δυσκολίες προσβασιμότητας της φυσικής ζωής.

Είτε πρόκειται για καθηλωτικές εμπειρίες σε θεματικά πάρκα, εκθεσιακούς χώρους, μουσεία ή γκαλερί είτε για το metaverse,  αυτή η ψηφιακή επανάσταση μπορεί να μεταμορφώσει ριζικά την τέχνη και τον κόσμο της. Μάλιστα, το 2022 έχει προκαλέσει τον περισσότερο ενθουσιασμό, σύγχυση και διαμάχη.

Για παράδειγμα, μια υβριδική έκθεση συνδυάζει απρόσκοπτα διαδικτυακά και δια ζώσης στοιχεία, δημιουργώντας μια συναρπαστική εμπειρία για οποιονδήποτε παρευρεθεί (όπου κι αν βρίσκεται κανείς). Ο διοργανωτής της εκδήλωσης μπορεί στη συνέχεια να προσφέρει βιβλιοθήκες εικονικού περιεχομένου ή ευκαιρίες εικονικής δικτύωσης.

Ο προγραμματισμός μιας υβριδικής εκδήλωσης μπορεί να φαίνεται μια δαιδαλώδης διαδικασία στην αρχή, αλλά μια σταθερή στρατηγική μπορεί να απομακρύνει μεγάλο μέρος του άγχους. Χρησιμοποιήστε αυτή τη φόρμουλα, για να σχεδιάσετε την επόμενη υβριδική σας έκθεση και θα ακούσετε θετικά σχόλια από όλους τους συμμετέχοντες – ανεξάρτητα από το αν παρακολουθήσουν την εκδήλωσή δια ζώσης ή απολαύσουν την εμπειρία από το σπίτι.

Πηγή: Merakist / Unsplash

Η πολύπαθη επαγγελματική εξέλιξη του εργαζόμενου στον κλάδο του μουσείου

Εάν αφιερώνετε χρόνο στο LinkedIn για να εξελιχτείτε, είναι εύκολο να υποθέσετε ότι όλοι όσοι γνωρίζετε «ανεβαίνουν» επαγγελματικά, φεύγουν στο εξωτερικό, εργάζονται εξ’ αποστάσεως σε δημοφιλή μουσεία ή δημιουργούν κάτι δικό τους. Αυτός ο κατακλυσμός ενημερώσεων οδήγησε αρκετά άτομα στα μέσα της σταδιοδρομίας τους να αναρωτιούνται: «Αν δεν μετακινούμαι σε άλλο φορέα ή βαθμίδα, δεν εξελίσσομαι;».

Ενώ ορισμένες επιλογές σταδιοδρομίας απαιτούν θεσμική μετακίνηση, πολλοί από εμάς μπορούμε να βιώσουμε επαγγελματική εξέλιξη, χωρίς αλλαγή θέσης. Για να υιοθετήσετε αυτή τη νοοτροπία, το πρώτο βήμα είναι να προσδιορίσετε πώς θέλετε να αναπτυχθείτε. Σας ενδιαφέρει περισσότερο μια προσωπική πρόκληση ή η επέκταση του βιογραφικού σας; Επιθυμείτε να αποκτήσετε εμπειρία μέσω εθελοντικών προγραμμάτων σε μουσεία; Μήπως ήρθε η στιγμή να εργαστείτε ως ελεύθερος επαγγελματίας;

Ακόμα και η επιλογή του εργασιακού περιβάλλοντος είναι καθοριστικής σημασίας. Πολλοί θεωρούν την εργασία σε μεγάλα μουσεία «καλύτερη» από ό,τι σε ένα επαρχιακό.

Κάνοντας τη διαφορά, επιλέγοντας δηλαδή την εργασία σε ένα μικρότερο ή επαρχιακό μουσείο, θα είστε σε θέση να ενισχύσετε τις δεξιότητες σας. Παράλληλα, γίνεστε αρωγός στην ανάπτυξη της τοπικής κοινωνίας, μέσω του ρόλου σας, δημιουργώντας νέες ευκαιρίες για επικοινωνία με τον πολιτισμό με σύγχρονο τρόπο για τους ντόπιους.

Καθώς συζητάμε για την προσωπική εξέλιξη, είναι σημαντικό να μάθουμε την αξία της σχέσης μεταξύ μεντόρων και εκπαιδευομένων. Τα προγράμματα mentoring είναι ένας από τους τρόπους, με τους οποίους οι επαγγελματίες μουσείων μπορούν να μάθουν ο ένας από τον άλλο, αλλά και να έρθουν σε επαφή με σύγχρονες πρακτικές και ειδικότητες του επαγγέλματος.

Για παράδειγμα, ορισμένα μουσεία προσλαμβάνουν επιμελητή κοινοτικής εμπλοκής δημιουργώντας ανοιχτό διάλογο με τις τοπικές κοινότητες σχετικά με τις ανάγκες τους, έτσι ώστε να επιτύχουν ουσιαστική αλλαγή, μέσω του εκπαιδευτικού προγραμματισμού.

Τέλος, ακόμα και αν σκέφτεστε να αποχωρήσετε επαγγελματικά από τον χώρο των μουσείων, αλλάζοντας καριέρα ή μεταπηδώντας σε άλλο κλάδο του πολιτισμού, υπάρχουν πολλά οφέλη που έχετε αποκομίσει από την μέχρι τώρα πορεία σας, που θα σας βοηθήσουν να κάνετε το επόμενο βήμα.

Αφήστε ένα σχόλιο...

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Scroll to Top