10+1 αμφιλεγόμενα έργα που άλλαξαν την ιστορία της τέχνης

Η τέχνη αποτελούσε πάντα μια αντανάκλαση της κοινωνίας, ένα μέσο για τους καλλιτέχνες να εκφράζουν τις σκέψεις και τα συναισθήματά τους και να ασκούν κριτική στον κόσμο γύρω τους. Κατά τη διάρκεια της ιστορίας, ορισμένα έργα τέχνης έχουν ξεπεράσει τα «όρια» του τι θεωρείται αποδεκτό, προκαλώντας αντιδράσεις και συζητήσεις που άλλαξαν για πάντα την πορεία της ιστορίας της τέχνης.

Αντιδράσεις προκάλεσε πρόσφατα το έργο του Δανού καλλιτέχνη Γενς Χάανινγκ, ο οποίος αμείφθηκε με 76.000 δολάρια από το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Kunsten στο Άαλμποργκ για τη δημιουργία δύο έργων τέχνης. Ωστόσο, οι καμβάδες που παρέδωσε ήταν «κενοί», χωρίς καμία παρέμβαση του καλλιτέχνη. Η υπόθεση κατέληξε στα δικαστήρια, όπου αποφάνθηκαν ότι ο καλλιτέχνης πρέπει να επιστρέψει την αμοιβή του.

Η ερώτηση «τι είναι τέχνη;» παραμένει αναπάντητη, αφού πέρα από ορισμένους κοινά αποδεκτούς κανόνες, η έκφραση και η ταύτιση χαρακτηρίζονται από υποκειμενικότητα. Ακόμα, όμως, και όταν ένα έργο θεωρείται τέχνη, κοινωνικοπολιτικοί λόγοι οδηγούν σε διχογνωμία, αντιφάσεις ή και συγκρούσεις, λόγω της προκλητικότητας που για πολλούς το συνοδεύει.

Σε αυτό το άρθρο, θα εξερευνήσουμε αμφιλεγόμενα έργα τέχνης που άφησαν ανεξίτηλο σημάδι στον κόσμο της τέχνης, επηρεάζοντας τις μελλοντικές γενιές καλλιτεχνών και αμφισβητώντας τα κοινωνικά πρότυπα.

1. “The Death of Sardanapalus” – Eugène Delacroix (1827)

Το αριστούργημα του Delacroix απεικονίζει τη χαοτική σκηνή της αυτοκτονίας του βασιλιά Σαρδανάπαλου. Ο πίνακας είναι μια ζωντανή και δραματική απεικόνιση του θανάτου και της καταστροφής.

Όταν το έργο αυτό παρουσιάστηκε, οι κριτικοί σοκαρίστηκαν από τη βία και τον αισθησιασμό του πίνακα. Η απόκλιση του Delacroix από τα κλασικά πρότυπα προκάλεσε συζητήσεις σχετικά με τον ρόλο των συναισθημάτων στην τέχνη. Όσον αφορά τις επιπτώσεις του, «Ο θάνατος του Σαρδανάπαλου» άνοιξε το δρόμο για το ρομαντισμό, δίνοντας έμφαση στην ατομική έκφραση και το συναίσθημα και αμφισβητώντας τελικά την ακαμψία του νεοκλασικισμού.

2. “Le Dejeuner sur l’Herbe” – Edouard Manet (1863)

Ο πίνακας του Manet απεικονίζει μια γυμνή γυναίκα ανάμεσα σε πλήρως ντυμένους άνδρες. Ο συμβολισμός αυτού του έργου μπορεί να υποδηλώνει την επιθυμητή ελευθερία των γυναικών και τη μη συμμόρφωση ή, αντίθετα, την απεικόνιση του ανδρικού βλέμματος και την υπερσεξουαλικοποίηση των γυναικών.

Το 1863, αυτό το έργο τέχνης απορρίφθηκε από το Paris Salon και παρουσιάστηκε στο Salon des Refuses (μια έκθεση τέχνης που πραγματοποιήθηκε το ίδιο έτος στο Παρίσι, με εντολή του Ναπολέοντα Γ’, με σκοπό την έκθεση έργων που είχαν απορριφθεί από την κριτική επιτροπή του Επίσημου Σαλoνιού).

Ο πίνακας σόκαρε το συντηρητικό κοινό που τον θεωρούσε χυδαίο, κακόγουστο και άσεμνο, επειδή έφερνε επανάσταση στα παραδοσιακά ιδεώδη και στον ρομαντισμό που ευνοήθηκε εκείνη την εποχή.

3. “Fountain” – Marcel Duchamp (1917)

Αναμφισβήτητα το πιο αμφιλεγόμενο έργο τέχνης του 20ου αιώνα, το Fountain είναι η πεμπτουσία του “readymade”- ένα καθημερινό αντικείμενο που μετατρέπεται σε έργο τέχνης -επειδή ο καλλιτέχνης αποφασίζει ότι είναι τέχνη. Το 1917, ο Duchamp υπέβαλε ένα ουρητήριο στη νεοσύστατη Εταιρεία Ανεξάρτητων Καλλιτεχνών.

Η Εταιρεία το απέρριψε, με το επιχείρημα ότι δεν μπορούσε να θεωρηθεί έργο τέχνης. Παράλληλα, υποκίνησε αμέτρητα σημαντικά ερωτήματα, όπως «τι καθιστά κάτι έργο τέχνης;» και «ποιος είναι ο ρόλος των θεσμών τέχνης στην αξιολόγηση και τον χαρακτηρισμό της τέχνης;».

Πρόκειται για ερωτήματα που συνέβαλαν στη διαμόρφωση της κατεύθυνσης της τέχνης από τον 20ο αιώνα μέχρι σήμερα. Το «Συντριβάνι» αποτελεί ορόσημο στην εξέλιξη της εννοιολογικής τέχνης, δίνοντας έμφαση στη σημασία της ιδέας πίσω από το έργο τέχνης και όχι στη δεξιοτεχνία, αλλάζοντας ριζικά την πορεία της σύγχρονης τέχνης.

4. “Do Women Have To Be Naked To Get Into The Met. Museum?” – Guerilla Girls (1989)

«Πρέπει οι γυναίκες να είναι γυμνές για να μπουν στο Met. Μουσείο;». Αυτή η ερώτηση ίσως ακούγεται ασυνήθιστη τώρα, ωστόσο ανακυκλώθηκε από φεμινίστριες, καλλιτέχνες και τις Guerilla Girls το 1989. Στην κοινωνία υπάρχει εδώ και αιώνες έμφυλη και εθνοτική προκατάληψη, καθώς και διαφθορά, και αυτές τις πραγματικότητες εντοπίζουμε σε διάφορους τομείς όπως οι τέχνες, η πολιτική και η ποπ κουλτούρα.

Οι Guerilla Girls αναγνώρισαν ότι το χιούμορ, οι εικαστικές δημιουργίες και οι πληροφορίες που διαδίδουν μέσω των έργων τους λειτουργούν ως μέσο για να προκαλέσουν διάλογο και συζήτηση σχετικά με αυτά τα ζητήματα. Έτσι, δημιούργησαν μια πινακίδα, που αποτύπωνε μια γυναίκα με μάσκα γορίλα και ένα ηχητό μήνυμα. Το έργο τους απορρίφθηκε από το Public Art Fund (PAF) λόγω της προκλητικότητάς του, αλλά αυτό δεν τις εμπόδισε να παρουσιάσουν το έργο τους ως διαφήμιση στα λεωφορεία της Νέας Υόρκης.

 
 
 
 
 
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Guerrilla Girls (@guerrillagirls)

5. “Piss Christ” – Andres Serrano

Το 1987, ο Αμερικανός φωτογράφος Andres Serrano τράβηξε μια φωτογραφία που θα προκαλούσε τεράστιο σκάνδαλο όχι μόνο στον κόσμο της τέχνης, αλλά και μεταξύ των γερουσιαστών και πολλών άλλων ομάδων. Το έργο αυτό ήταν το “Piss Christ”, μια φωτογραφία ενός μικρού πλαστικού σταυρού βυθισμένου σε μια γυάλινη δεξαμενή με τα ούρα του ίδιου του φωτογράφου.

Ειδικότερα, οι γερουσιαστές εξοργίστηκαν επειδή ο Serrano είχε πράγματι χρησιμοποιήσει κεφάλαια από τους φορολογούμενους, για τη χρηματοδότηση στήριξης. Εξίσου, πολλοί θεώρησαν το έργο ως βλασφημία και ως ασέβεια προς τον χριστιανισμό.

Οι εντάσεις ήταν τόσο υψηλές μετά από αυτή τη φωτογραφία, που ο Serrano θα δεχόταν απειλές θανάτου και μηνύματα μίσους, ενώ κατά τη διάρκεια μιας έκθεσης στην Αβινιόν της Γαλλίας, βάνδαλοι έβαλαν στο στόχαστρο μια εκτύπωση αυτού του έργου.

6. “The Holy Virgin Mary” – Chris Ofili (1996)

Η «Παναγία» του Ofili δεν ήταν μόνο ο αποδέκτης του διάσημου βραβείου Turner, αλλά και πηγή οργής όταν εκτέθηκε στη Νέα Υόρκη το 1999. Το έργο παρουσίαζε μια μαύρη Παναγία, στολισμένη με κοπριά ελέφαντα και περιτριγυρισμένη από γυναικεία γεννητικά όργανα, μαζί με ένα γυμνό στήθος κατασκευασμένο από κοπριά αλόγου.

Ο κριτικός τέχνης Ρούντι Τζουλιάνι το επέκρινε έντονα, θεωρώντας το «άρρωστο και αηδιαστικό», γεγονός που οδήγησε σε μια προσπάθεια να μηνύσει το Μουσείο του Μπρούκλιν για την απομάκρυνσή του. Επιπλέον, ορισμένοι διαδηλωτές επιχείρησαν να αλείψουν το έργο τέχνης με λευκή μπογιά και κοπριά αλόγου.

Το έργο του Ofili αναμφισβήτητα ξεπέρασε τα όρια της θρησκευτικής εικονογραφίας και προκάλεσε τα όρια της καλλιτεχνικής έκφρασης. Αναζωπύρωσε έντονες συζητήσεις σχετικά με την ελευθερία στην τέχνη και ήρθε αντιμέτωπο με τα καθιερωμένα κοινωνικά πρότυπα.

7. “For The Love of God” – Damien Hirst

Το έργο του Hirst σε γενικά πλαίσια εξερευνά τις σύγχρονες πεποιθήσεις και αμφισβητεί τις εντάσεις της ανθρώπινης εμπειρίας. Ο ίδιος εξηγεί ότι η γοητεία του στην εξέταση των «απαράδεκτων ιδεών» του θανάτου ξεκίνησε όντας έφηβος, όταν επισκεπτόταν τακτικά το τμήμα ανατομίας της Ιατρικής Σχολής του Leeds, προκειμένου να δημιουργήσει ζωντανά σχέδια, όπως το “With Dead Head” (1991).

Το πιο αμφιλεγόμενο έργο του, “For the Love of God” (2007), απεικονίζει ένα λευκόχρυσο κρανίο επενδεδυμένο με 8.601 διαμάντια. Αυτή η αναπαράσταση του θανάτου και της φθοράς, αντίθετη με την ομορφιά και τον πλούτο, δημιούργησε αντιφάσεις. Το έργο, επίσης, προκάλεσε αντιδράσεις λόγω του υψηλού κόστους (14 εκατομμύρια στερλίνες για την κατασκευή και 50 εκατομμύρια στερλίνες ζητούμενη τιμή), λόγω της χρήσης ενός ανθρώπινου μέρους του σώματος και της σύνδεσής του με το εμπόριο αιματηρών διαμαντιών στην Αφρική.

8. “Campbell’s Soup Cans” – Andy Warhol (1961)

Η σειρά των 32 πινάκων του Warhol απεικονίζει διάφορα κουτιά σούπας της εταιρείας Campbell’s, καθένα με διαφορετική ποικιλία. Παρά την αμφισβήτηση από κριτικούς σχετικά με την καλλιτεχνική αξία της αναπαραγωγής εμπορικών αντικειμένων στην τέχνη, αμφισβητώντας την πρωτοτυπία και την καλλιτεχνική δεξιότητα, ο Warhol ανέδειξε την καταναλωτική κουλτούρα και τη μαζική παραγωγή. Αυτό σηματοδότησε την εμφάνιση της Pop Art, ένα κίνημα που αναθεώρησε τα όρια μεταξύ υψηλής και χαμηλής τέχνης, επηρεάζοντας βαθιά την τέχνη και τον πολιτισμό.

9. “My Bed” by Tracey Emin (1998)

Το “My Bed” είναι το έργο που καθιέρωσε την Tracy Emin ως μία από τις πιο προκλητικές και αναγνωρισμένες καλλιτέχνιδες του Ηνωμένου Βασιλείου. Όταν έκανε το ντεμπούτο του στην Tate Britain το 1999, οι αντιδράσεις ήταν έντονα διχασμένες. Ορισμένοι θεατές το βρήκαν αηδιαστικό και άκρως επικριτικό, ενώ άλλοι γοητεύτηκαν πλήρως.

Είτε αγκαλιάστηκε είτε απορρίφθηκε, αυτή η βαθιά προσωπική δημιουργία αντιμετώπισε με επιδεξιότητα τα κοινωνικά ταμπού που περιβάλλουν τα πιο οικεία μας πεδία, όπως την έννοια της αποτυχίας, το βάρος της κατάθλιψης ή την πραγματικότητα των γυναικείων ατελειών. Το “My Bed” της Emin πυροδότησε αναμφισβήτητα συζητήσεις που ξεπέρασαν τα όρια της συμβατικής τέχνης, καθιστώντας το ένα σημαντικό και πολωτικό έργο στον κόσμο της σύγχρονης τέχνης.

Tracey Emin’s My Bed at Tate Britain

10. “Tree” – Paul McCarthy (2014)

Το φουσκωτό γλυπτό “Tree” του καλλιτέχνη Paul McCarthy προκάλεσε αίσθηση στο Παρίσι κατά τη σύντομη εγκατάστασή του τον Οκτώβριο του 2014 στο πλαίσιο έκθεσης τέχνης. Παρουσιάστηκε επίσημα ως χριστουγεννιάτικο δέντρο, αλλά η εντυπωσιακή ομοιότητά του με σεξουαλικό εξάρτημα πυροδότησε ευρεία διαμάχη. Ο McCarthy επιβεβαίωσε αργότερα ότι το προκλητικό σχήμα ήταν ένα σκόπιμο αστείο.

Ο σάλος αυτός δεν έληξε με συζητήσεις και δύο ημέρες μετά την εγκατάστασή του, το γλυπτό βανδαλίστηκε. Παρά την προσοχή, το περιστατικό οδήγησε σε ένα απροσδόκητο αποτέλεσμα: μια αύξηση στις πραγματικές πωλήσεις στο συγκεκριμένο sex toy. Το προκλητικό έργο τέχνης του McCarthy αμφισβήτησε τα ταμπού γύρω από τη σεξουαλικότητα και τη δημόσια τέχνη, προκαλώντας συζητήσεις σχετικά με τα όρια της καλλιτεχνικής έκφρασης.

Αυτά τα αμφιλεγόμενα έργα τέχνης αντιπροσωπεύουν ένα ευρύ φάσμα τεχνοτροπιών, εννοιών και περιόδων στην ιστορία της τέχνης. Καθένα από αυτά αμφισβήτησε τα καθιερωμένα πρότυπα, πυροδότησε συζητήσεις και άφησε μόνιμο αντίκτυπο στον κόσμο της τέχνης. Με τον τρόπο αυτό, απέδειξαν τη μεταμορφωτική δύναμη της τέχνης να αμφισβητεί τις κοινωνικές νόρμες και να προκαλεί σκέψεις, υπενθυμίζοντάς μας ότι η τέχνη είναι μια ισχυρή δύναμη που μπορεί να αλλάξει τον κόσμο.

Αφήστε ένα σχόλιο...

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Scroll to Top